Konu · KF-KON-016 · Ekoloji & Tarım
Ekim zamanı, sıklık, çeşit seçimi, hasat ve verim; lif, tohum ve biyokütle amaçlı üretimin farkları.
Aynı bitkiden lif mi tohum mu alınacağı kararı üretimin hangi aşamasını değiştiriyor?
Lif, tohum ve sap amaçlı kenevir ekimine Türkiye'de 21 ilde izin veriliyor; başvuruda beş belge isteniyor. Vezirköprü anketine göre yalnızca tohum için ekilen dekar 4.000 TL, lifle birlikte ekilen dekar 10.200 TL gayri safi üretim değeri veriyor. Kenevirden sonra ekilen buğday hektarda 1.368 kg fazla verdi.
Bu bilgi neye dayanıyor
Bu konunun ölçüm verileri: Kenevir ekim ve bakım normları · Su ayak izi: kenevir ve pamuk · Türkiye'de kenevir üretimi: resmî rakamlar · Kenevir mevzuatı: yönetmelik maddeleri, tarihler ve süreler
Kenevirden sonra ekilen ürünün verimi ve toprakta kalan nitrat; altı yıllık bir ekim nöbeti denemesi ile bir ortak ekim denemesinden.
Türkiye’de yapılmış tarla denemeleri ve anketlerde ölçülen verim, maliyet ve gelir; her değer ölçüldüğü koşulla birlikte.
| Ölçüm | Değer | Koşul |
|---|---|---|
| Sap, lif, tohum verimiEkren vd. 2023 · Bornova | 1.136,2 · 309,9 · 120,0 kg/ha | 240 kg/ha azotta, en yüksek; azot 0’dan 240’a çıkınca lif verimi %57 arttı |
| Tohum ve lif verimiUğurlu 2021 · Vezirköprü | tohum 60–100 kg/da · lif ortalama 200 kg/da | üretici beyanı |
| Gayri safi üretim değeriUğurlu 2021 | 4.000 TL/da tohum · 10.200 TL/da çift amaçlı | anket dönemi fiyatlarıyla |
| Birim maliyetAydoğan vd. 2020 · Vezirköprü | sap 1,8 · tohum 30,0 · lif 22,8 TL/kg | lif makineyle ayrılırsa 14,9 TL/kg (%34,6 az) |
| Lif alındıktan sonra kalan sapDok vd. 2021 · Samsun | en yüksek 894,9 kg/da, kuru bazda | Narlısaray popülasyonu; peletler TS EN ISO 17225-6 ısıl değer sınırının üzerinde |
| Yabancı ot kontrolüKale ve Işık 2026 · Kayseri | pyroxasulfone %83,69 ve %80,47 · el çapası %63,95 ve %63,00 | toplam yabancı ot kuru ağırlığında azalma, 2022 ve 2023 |
Kenevir tarlasında kaydedilen zararlılar, hastalıklar ve çevresel bozukluklar; her satır bir saha kaydı ya da sera denemesi.
| Kayıt | Bulgu |
|---|---|
| EklembacaklılarCranshaw vd. 2019 · ABD | dünyada yaklaşık 300 tür kaydı; en büyük ürün zararı mısır koçan kurdundan (Helicoverpa zea) |
| Tarla hastalıklarıThiessen vd. 2020 · Kuzey Carolina | Fusarium kaynaklı yanıklık ve solgunluk, Exserohilum kaynaklı yaprak lekesi; 572 + 117 teşhis örneği |
| Çevresel bozuklukThiessen vd. 2020 | aşırı yağışla köklerin su altında kalması |
| Ekim nöbeti ve solgunlukWu vd. 2022 | ekim nöbeti düzenleri tek ürüne göre bitki ölümünü anlamlı biçimde azalttı |
36 çalışma, yıla göre, yenisi üstte. Sağdaki etiketler çalışmanın yöntem türünü ve arşivin erişim düzeyini gösterir.
Ekim öncesi ve çıkış öncesi uygulamalarda toplam yabancı ot kuru ağırlığını en çok pyroxasulfone azalttı: uygulamadan 56 gün sonra 2022'de %83,69, 2023'te %80,47.
Denemede 19 uygulama vardı: 2'si ekim öncesi, 7'si çıkış öncesi, 6'sı çıkış sonrası olmak üzere 15 herbisit, yabancı otlu kontrol, yabancı otsuz kontrol ve iki çapa uygulaması.
Türkiye dünyada kenevirde hasat edilen alan bakımından 7., üretimde 8., verimde 4. sırada bulundu.
Elverişli koşullarda uzun lif verimi geç çiçeklenen çeşitlerde 2,4 t/ha'ya ulaştı.
Narlısaray ekstraktı %20 dozda 72. saatte erginlerde %78,2, nimflerde %80,7 etki gösterdi.
Kenevir çiçeği hasadından sonra kalan 8 t/ha biyokütle parçalanarak toprağa döndürüldü.
Kenevir hasat artığının toprakta ayrışma hızının farklı azot kaynaklarıyla nasıl değiştiğinin incelenmesi.
Bir hektar kenevir bir sezonda 4,03 ton karbon bağladı; bu 14,78 ton CO₂'ye karşılık geliyor.
Kenevir ve börülce, tozlaşmaya bağımlı bir ürün olan kabakla ortak ekildi.
Denemede toprak nemi tarla su kapasitesinin %45'inde (kontrol), %35'inde ve %25'inde tutuldu.
Lif veriminde Futura 75 ve Santhica 27, tohum veriminde Fedora 17 ve Ferimon öne çıktı.
Soya küspesinin kenevir küspesiyle değiştirilmesi görünür besin sindirilebilirliğini, rumen fermantasyon parametrelerini ve azot kullanım verimliliğini etkilemedi (P > 0,05).
Deneme 2019 ve 2020'de Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nin Bornova'daki arazisinde yapıldı.
Farklı ekim nöbeti düzenleri solgunluk hastalığının görülme sıklığını, bitki boyunu, verimi, toprağın fizikokimyasal özelliklerini ve toprak mikroorganizma topluluklarını anlamlı biçimde etkiledi.
2018'de en yüksek kabuk verimi 6,6 t/ha ile en az su verilen sulama varyantında ölçüldü.
2019'da Türkiye'de kenevir üretimi beş ilde yapıldı: Samsun, Kütahya, Kastamonu, Kayseri ve Yozgat.
Uçucu yağ, tohum ve lif amaçlı kenevir çeşitlerinin gün uzunluğuna çiçeklenme tepkisinin denetimli koşullarda karşılaştırılması.
Dekara tohum verimi 60-100 kg, lif verimi ortalama 200 kg olarak bildirildi.
Altı materyalin peletlerinde üst ısıl değer 4.256 ile 4.588 kcal/kg arasında ölçüldü; altısı da TS EN ISO 17225-6 standardının istediği 3.485,57 kcal/kg (14,5 MJ/kg) değerinin üzerinde kaldı.
Finola tohumunda ortalama %36,10 ± 1,92 toplam diyet lif, %32,05 ± 0,42 yağ ve %24,66 ± 0,55 protein ölçüldü.
Lif verimi 29,64–638,76, tohum verimi 72,98–474,87 kg/da; en iyi popülasyon Narlısaray.
Hemp bir bast lifi bitkisi olmasına karşın lif kalitesi ıslahı sınırlıdır; çalışma bunun başlıca nedeni olarak lif kalitesinin genetik mimarisine ilişkin bilginin azlığını gösteriyor ve 123 aksesyonluk panelde bu mimariyi haritalıyor.
Kenevirde çiçeklenme zamanı ve cinsiyet belirlenmesinin genom çapında ilişkilendirme çalışmasıyla taranması; iki özelliğe bağlanan işaretleyicilerin ve aday genlerin belirlenmesi.
Kenevir aksesyonlarında morfoloji, çiçeklenme ve biyokütle kalitesi özelliklerinin çeşitlilik ve kalıtım bakımından değerlendirilmesi.
Azot, kenevir üretiminde en belirleyici besin ögesi sayılır.
Türkiye'de tohum ve lif için ekilen alan 2005'te 65'er hektardı; 2014'te 1 hektara indi.
New York eyaleti Finger Lakes bölgesinde on bir çiftlikte kenevir çiçeklerini ziyaret eden arılar toplandı.
Örnekler üreticiler, danışmanlar ve tarım yayım uzmanları tarafından gönderildi: 572 örnek eyalet tarım dairesinin agronomi birimine, 117 örnek bitki hastalıkları ve böcek kliniğine.
1 kg soyulmamış sapın maliyeti ortalama 1,8 TL, 1 kg tohumun 30,0 TL, 1 kg lifin 22,8 TL olarak hesaplandı.
Kuzey Kolorado'da çiçeklenen kenevir tarlalarında toplanan arılar cins düzeyinde teşhis edildi.
Dünya genelinde kenevirde yaklaşık 300 tür eklembacaklı kaydı var; bunların küçük bir kısmı Kuzey Amerika'dan.
Örtü fotosentetik su kullanım verimliliği (brüt fotosentez/terleme) 4,0-7,5 mmol CO₂/mol H₂O arasında ölçüldü.
Kenevirden sonraki ilk buğday monokültüre göre hektarda ortalama 1368 kg (+%47) fazla tane verdi.
Çalışma bir hektar kenevir üretimini ve kenevir esaslı yalıtım malzemelerinin bina kullanımını tek bir yaşam döngüsü çerçevesinde değerlendiriyor.
Fransa'da lif keneviri ve yedi başka ürünün tarladaki üretiminin çevresel etkileri yaşam döngüsü analiziyle ölçüldü.
Islah programı, çeşitlerin sap lif oranını %12-15'ten %30'un üzerine çıkardı ve THC içeriğini %0,06-0,20 aralığına indirdi.
Altı yıllık denemede kenevirden sonraki ilk buğday monokültüre göre hektarda ortalama 1.368 kg (%47) fazla tane verdi. Etki ikinci yıl 155 kg/ha'ya indi, üçüncü yıl kalmadı.
Vezirköprü'de üreticiler dekara 60–100 kg tohum, ortalama 200 kg lif bildirdi. İzmir'deki denemede en yüksek lif verimi 240 kg/ha azotta 309,9 kg/ha ölçüldü.
Vezirköprü anketinde dekara gayri safi üretim değeri yalnızca tohum amaçlı üretimde 4.000 TL, çift amaçlı üretimde 10.200 TL çıktı. Bu değerler gelir değil, gayri safi üretim değeri.
Bir derlemeye göre kenevir toplam azot alımının %79'unu ilk ayda yapıyor. İzmir'deki denemede en yüksek sap, lif ve tohum verimi 240 kg/ha azotta ölçüldü; tekstil lifi için yazarlar 60–120 kg/ha öneriyor.
Bu konunun kaynaklarının henüz cevaplamadığı sorular. Yokluk kaydıdır: bilginin olmadığını değil, arşivde doğrulanmadığını gösterir.
Türkiye'de kenevir zararlıları ve hastalıkları için bir saha kaydı arşivde yok.
Kayıt: zararlılar ve hastalıklar →Ekim nöbeti denemesi yurt dışında yapıldı; Türkiye'de kenevirden sonraki ürünün verimini ölçen bir tarla denemesi arşivde yok.
Kayıt: Gorchs vd. 2017 →Vezirköprü maliyet ve gelir değerleri çalışma yıllarının fiyatlarıyla; güncel fiyatla yapılmış bir hesap arşivde yok.
Kayıt: kârlılık →Çalışma özetleri yukarıdaki listede; burada konunun madde, veri, karşılaştırma, ülke ve terim sayfaları gruplu.