Araştırma özeti · KF-ARS-159
Azot dozu ve hasat zamanı kenevir verimini nasıl değiştirir? Ege Üniversitesi'nde iki yıllık deneme
Azotlu gübre kenevirin boyunu ve sap kütlesini artırır, ama ne kadar verileceği iklime, toprağa ve bitkinin ne için yetiştirildiğine göre değişir. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Samsun'da tescilli Narlı çeşidini Akdeniz iklimindeki İzmir'de iki yıl boyunca farklı azot dozları ve hasat zamanlarıyla yetiştirdi.
Tek cümlede bulgu
- Deneme 2019 ve 2020'de Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nin Bornova'daki arazisinde yapıldı.
- Beş azot dozu denendi: 0, 60, 120, 180 ve 240 kg/ha.
- En yüksek sap verimi (1.136,2 kg/ha), lif verimi (309,9 kg/ha) ve tohum verimi (120,0 kg/ha) 240 kg/ha azotta ölçüldü.
- Azot 0'dan 240 kg/ha'ya çıkınca bitki boyu %48, sap verimi %65, lif verimi %57 arttı.
- Lif verimi ve verim unsurları çiçeklenme döneminde yapılan hasatta daha yüksek bulundu.
Araştırma sorusu
Akdeniz ikliminde yetiştirilen lif tipi kenevirde azot dozu ve hasat zamanı; bitki boyunu, sap, lif ve tohum verimini nasıl etkiler?
Yöntem
Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü'nden Sıdıka Ekren ve ekibi, denemeyi 2019 ve 2020'de Bornova'daki (İzmir) fakülte arazisinde, killi-tınlı toprakta kurdu. Samsun'da tescilli, lif tipi ve iki evcikli Narlı çeşidinin tohumu Ondokuz Mayıs Üniversitesi'nden sağlandı; ekim Mart sonunda elle yapıldı. Bölünmüş parseller düzeninde beş azot dozu (0, 60, 120, 180 ve 240 kg/ha) ile üç hasat zamanı (çiçeklenme öncesi, çiçeklenme sırası ve çiçeklenme sonu) karşılaştırıldı. Azot iki eşit parçada verildi: ekimde üre, bitkiler 50-60 cm boya ulaşınca amonyum sülfat. Hasat zamanları erkek bitkilerin çiçeklenmesi izlenerek belirlendi.
Bulgular
Özete göre en yüksek sap verimi (hektarda 1.136,2 ± 45,4 kg), lif verimi (hektarda 309,9 ± 20,0 kg) ve tohum verimi (hektarda 120,0 ± 14,1 kg) en yüksek doz olan 240 kg/ha azotta elde edildi. Azot dozu sıfırdan 240 kg/ha'ya çıktığında bitki boyu %48, sap verimi %65, lif verimi %57 arttı. Hasat zamanları arasında lif verimi ve verim unsurları en yüksek değerlere çiçeklenme sırasında yapılan hasatta ulaştı. Aynı denemeden alınan liflerin dayanımı ayrı bir makalede incelendi: orada en dayanıklı lif orta azot dozlarından (60-120 kg/ha) ve çiçeklenme öncesi hasattan çıktı; yani verimi en çok artıran doz, lif kalitesi için en iyi doz değil.
Sınırlılıklar
Bu arşivde makalenin yalnızca yayıncı özetine ulaşılabildi; tablo ve yıllara göre ayrıntılar okunmadı. Deneme tek çeşit ve tek yerde yapıldı. Yaz aylarında neredeyse hiç yağış düşmediği bir Akdeniz ortamıdır; bulgular Karadeniz'deki kenevir illerine doğrudan aktarılamaz. Verim değerleri bu denemeye özgüdür ve ticari tarladaki lif tipi kenevir verimleriyle karşılaştırılırken dikkatli olunmalıdır. Deneme düzeni ve iklim bilgileri aynı ekibin 2025 tarihli tam metin makalesinden alındı.
| Ölçüm | Değer | Azotsuza göre artış |
|---|---|---|
| Sap verimi | 1.136,2 ± 45,4 kg/ha | %65 |
| Lif verimi | 309,9 ± 20,0 kg/ha | %57 |
| Tohum verimi | 120,0 ± 14,1 kg/ha | — |
| Bitki boyu | — | %48 |
Bu çalışmayı alıntıla
Ekren, S., Öztürk, G., Gökçol, A., Ertekin, M., Geren, H. ve İlker, E. (2023). Effect of nitrogen application rate and harvesting stage on yield and agronomic parameters of industrial hemp (Cannabis sativa L.).
Crop Science 63(5): 3051-3064. doi:10.1002/csc2.21057
Sık sorulan sorular
Kenevire ne kadar azot verilmeli?
Bu İzmir denemesinde verim en yüksek 240 kg/ha azotta ölçüldü. Aynı denemenin lif testlerinde ise en dayanıklı lif 60-120 kg/ha azottan çıktı. Doğru doz, verimin mi lif kalitesinin mi öncelikli olduğuna bağlı.
Lif için kenevir ne zaman hasat edilmeli?
Bu denemede lif verimi çiçeklenme sırasında yapılan hasatta en yüksekti. Lif dayanımı ise çiçeklenme öncesi hasatta daha iyiydi.
Bu çalışmaya atıf yapan sayfalar
Aşağıdaki sayfalar bu araştırmaya atıf yapıyor.