Ara⌘K TR

Veri sayfası · KF-VER-015

Türkiye'nin tescilli kenevir çeşitleri

Türkiye 2021'e kadar tescilli kenevir çeşidine sahip değildi. Sertifikalı tohum zorunluluğu olan bir izin rejiminde bu, üreticinin ithal çeşide bağımlı olması anlamına geliyordu. Vezir ve Narlı bu boşluğu kapatan ilk iki çeşit.

14 ölçüm satırı2 kaynakGüncelleme: 2026-10-01

Kısaca: bu sayfa ne söylüyor

  • Vezir ve Narlı, 2021'de tescillenen Türkiye'nin ilk endüstriyel kenevir çeşitleri; OMÜ Kenevir Araştırmaları Enstitüsü ile Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü geliştirdi.
  • Islah çalışması 2013'te TÜBİTAK desteğiyle başladı; 2019'da iki çeşit tescile gönderildi.
  • Üçüncü çeşit Gizlenci için Ocak 2025'te tescil başvurusu yapıldı; OMÜ'ye göre lif verimi ve lif oranı Vezir ve Narlı'dan yüksek, tescilin 2027'de tamamlanması bekleniyor.
  • Anadolu Ajansı'nın 2021 haberine göre Avrupa'da tescilli 69 çeşit tarandı, 6'sı denemeye alındı ve Vezirköprü'deki Narlısaray popülasyonu öne çıktı; THC oranı %1'in altında.
  • Çeşit bilgileri kurumsal duyurulara ve haber metinlerine dayanıyor; tescil belgeleri bu arşivde doğrulanmadı.

Tescilli çeşitler ve adaylar

ÇeşitDurumGeliştirenÖlçüm koşuluKaynak
VezirTescilli (2021)OMÜ Kenevir Araştırmaları Enstitüsü ve Karadeniz Tarımsal Araştırma EnstitüsüTürkiye'nin ilk tescilli endüstriyel kenevir çeşitlerinden[1]2025
NarlıTescilli (2021)OMÜ Kenevir Araştırmaları Enstitüsü ve Karadeniz Tarımsal Araştırma EnstitüsüTürkiye'nin ilk tescilli endüstriyel kenevir çeşitlerinden[1]2025
GizlenciTescil adayı; başvuru Ocak 2025, tescilin 2027'de tamamlanması bekleniyorOMÜ Kenevir Araştırmaları EnstitüsüVezir ve Narlı'dan daha yüksek lif verimi ve lif oranı bildirildi[1]2025
NarlısarayPopülasyon (tescilli çeşit değil)Vezirköprü'de halkın elindeki materyalden seçimTHC oranı %1'in altında bildirildi[1]2025
Tablo 1 — Tescilli çeşitler ve adaylarKarşılaştırma kuralları

Islah programının seyri

YılGelişmeKaynak
2013OMÜ ve Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü ıslah çalışmasını başlattı; TÜBİTAK desteği aldı[1]2025
2019İki öne çıkan tohumluk çeşit tescili için gönderildi[1]2025
2019TİGEM: "Ülkemizde henüz tescilli kenevir çeşidi yoktur"; Narlısaray tohumunun çoğaltımı TİGEM'e verildi[2]2021
2021Vezir ve Narlı tescillendi; Türkiye'nin ilk tescilli endüstriyel kenevir çeşitleri[1]2025
2025Gizlenci için Tarım ve Orman Bakanlığı'na tescil başvurusu[1]2025
Tablo 2 — Islah programının seyriKarşılaştırma kuralları

Narlısaray popülasyonunun seçim tabanı

KalemDeğerKaynak
Taranan çeşit sayısıAvrupa'da tescilli 69 endüstriyel kenevir çeşidi[2]2021
Denemeye alınan6 çeşit[2]2021
Öne çıkanNarlısaray popülasyonu (Vezirköprü)[2]2021
THC oranı%1'in altında[2]2021
Analizi yapanKaradeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü ve OMÜ[2]2021
Tablo 3 — Narlısaray popülasyonunun seçim tabanıKarşılaştırma kuralları

Yöntem notu

  1. Kaynaklar arasında bir çelişki vardır ve bu arşivde henüz çözülmemiştir. Bir haber Vezir'in tekstil üretimine daha uygun olduğunu (ince saplı, teknik sap uzunluğu iyi, lif kalitesi iyi) bildirirken, iki başka haber Narlı'nın lif ve tekstil sanayisi, Vezir'in gıda ve kimya sanayisi için öne çıktığını aktarıyor. 2023 tarihli bir gazete köşe yazısı, aynı kişinin (OMÜ Kenevir Araştırmaları Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Selim Aytaç) beyanına dayanarak ikinci grubu destekliyor: "Vezir tohum amaçlı, Narlı lif amaçlı bir tohum çeşidi." Böylece dört aktarımın üçü Narlı'yı lif, Vezir'i tohum tarafına yerleştiriyor; azınlıkta kalan tek aktarım tersini söylüyor. Yine de çeşit tescil belgeleri bu arşivde doğrulanmadığı için burada kesinleştirilmemiştir — ağırlık ikinci gruptadır, kesinlik değil.
  2. Tescilli çeşit ile popülasyon farklı şeylerdir. Tescil, çeşidin özelliklerinin tanımlanmış ve tekrarlanabilir olduğu anlamına gelir; Narlısaray bir popülasyondur, yani kendi içinde çeşitlilik taşır.
  3. Bir haberde her iki çeşit için "dekarda 100 kilogramın üzerinde verim bekliyoruz" ifadesi geçiyor. Bu bir ölçüm değil beklentidir; hangi ürüne (tohum mu lif mi) ait olduğu da belirtilmemiştir. Bu nedenle verim tablosuna alınmadı.
  4. Sertifikalı tohum zorunluluğu ile yerli çeşit geliştirme arasında doğrudan bağ vardır: yönetmelik başvuruda tohumluk sertifikası istediği için (MADDE 5/d), tescilli yerli çeşit olmaması üreticiyi ithal sertifikalı tohuma bağımlı kılıyordu.
  5. Aynı köşe yazısı OMÜ'deki çalışmaların 1993'te bir doktora teziyle başladığını aktarıyor. Bu, arşivdeki diğer kaynakların ıslah programının başlangıcı olarak verdiği 2013 tarihinden yirmi yıl öncesine işaret ediyor; ikisi çelişmez — biri akademik çalışmanın, diğeri tescile yönelik ıslah programının başlangıcı olabilir. Bu arşivde ayrım doğrulanmadı.

Bu sayfanın sınırı

Bu sayfadaki çeşit bilgileri kurumsal duyurular ve haber metinlerine dayanır; çeşit tescil belgeleri, Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi kayıtları bu arşivde doğrulanmadı. Bu nedenle satırlar kurumsal/haber kaynağı işaretiyle verilir. Çeşitlerin verim, lif oranı ve THC değerleri hakemli bir kaynağa bağlanmadığı için burada sayısal olarak verilmez. Vezir ile Narlı'nın kullanım amacı konusunda kaynaklar çelişmektedir; notlarda açıklandı.

Kaynakça

  1. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Kenevir Araştırmaları Enstitüsü (2025). Türkiye'nin 3. Kenevir Çeşidi Geliyor: 'Gizlenci' Yüksek Lif Verimiyle Öne Çıkıyor. Ondokuz Mayıs Üniversitesi kurumsal duyurusu.
  2. Anadolu Ajansı (2021). Kenevirde 'Vezir ve Narlı' adlı iki yeni tohum çeşidi tescillendi. Anadolu Ajansı, 8 Nisan 2021.

İlgili sayfalar