Kenevir ve arıcılık: kenevir balı var mı, arılar kenevirden ne alır?
Kenevir rüzgârla tozlaşan, nektar üretmeyen bir bitkidir. Arılar kenevir tarlasına erkek bitkinin bol miktarda ürettiği polen için gelir. Nektar olmadığı için kenevirden bal yapılmaz; kenevirin arıcılıktaki karşılığı bal değil, çiçeğin azaldığı yaz sonu döneminde polen kaynağı olmasıdır.
Kısaca
- Kenevir nektar üretmez; tek çiçek kaynağı kenevir olan bir kovandan bal çıkmaz.
- Arılar kenevire polen için gelir — polen arının protein ve yağ kaynağıdır.
- Kenevirin çiçeklenmesi, tarım peyzajında çiçeğin azaldığı yaz sonuna denk gelir.
- ABD'de yapılan iki sayımda kenevir tarlalarında 23 arı cinsi (Kolorado) ve 16 arı türü (New York) kaydedildi.
- Kenevir arı çektiği için, çiçeklenme döneminde yapılacak zararlı mücadelesi kararları arıları da etkiler.
- Arıya polen veren, erkek bitki içeren lif ve tohum tarlalarıdır; yalnızca dişi bitkiden oluşan CBD tarlalarının polen değeri yoktur.
Arı için kenevir şeker değil, protein kaynağıdır. Nektar vermediği için kenevir balı olmaz; ama erkek bitkinin bol poleni, çiçeğin azaldığı yaz sonunda kovana taşınır.
Nektar ve polen: ilişkiyi belirleyen ayrım
Arı kolonisi iki ayrı kaynaktan beslenir. Nektar karbonhidrat sağlar ve kovanda işlenerek bala dönüşür; polen protein ve yağ sağlar, bala dönüşmez.
Kenevir bu ikisinden yalnızca birini üretir. Bitki rüzgârla tozlaşır ve nektar salgılamaz; erkek bitki ise bol miktarda polen üretir. Dolayısıyla kenevir tarlasındaki arı, bitkiye bir hizmet götürmeden kendisi için yem toplar — ilişki tek yönlüdür.
Bu ayrımın pratik sonucu doğrudandır: kenevir balı diye bir bal çeşidi yoktur. Bal nektardan yapılır, kenevirde nektar yoktur. Piyasada bu adla satılan ürünler ya başka kaynaklardan gelen bala kenevir tohumu veya yağı karıştırılmasıyla ya da doğrudan adlandırmayla oluşur; bu arşiv o ürünlerin içeriğine dair bir ölçüm taşımıyor.
Kenevir tarlasında hangi arılar sayıldı
İki bağımsız alan çalışması kenevir tarlalarında geniş bir arı topluluğu buldu. Kuzey Kolorado'da yapılan sayımda 23 arı cinsi kaydedildi; en bol üç cins toplam bolluğun yaklaşık %80'ini oluşturdu. New York eyaletinde on bir çiftlikte yapılan sayımda 16 arı türü kaydedildi.
İki sayı doğrudan karşılaştırılamaz: biri cins, diğeri tür düzeyinde sayar. Cins türden geniş bir birimdir.
Her iki çalışmanın da öne çıkardığı şey sayının kendisi değil zamanlamadır. Kenevir yaz sonunda çiçeklenir ve bu dönem tarım peyzajında çiçeğin azaldığı döneme denk gelir; kaynağın değeri bu boşluğu doldurmasından gelir.
New York çalışması ayrıca çevrenin etkisini ölçtü: peyzaj sadeleştikçe tarlaya gelen arı sayısı düştü, ama topluluğun tür sayısı değişmedi. Bitki boyu ile arı çeşitliliği arasında güçlü bir ilişki bulundu.
Bunun tarlada bir karşılığı var mı
Arı sayımı, o arıların tarımsal çıktıya katkısını göstermez. Bunu ölçen deneme kenevirin börülce ve kabakla ortak ekildiği çalışmadır: tozlayıcı bolluğu ortak ekim parsellerinde yoğunlaştı ve hem tozlaşmaya bağımlı kabağın hem de kenevirin kendi verimi tek ürün ekimine göre yükseldi.
Artışın tamamı tozlaşmaya yazılamaz. Ortak ekim aynı anda gölgelemeyi, rüzgârı, zararlı baskısını ve besin rekabetini değiştirir; deneme bu etkileri ayırmaz. Sayıların tamamı veri sayfasındadır.
Polen tarafında beklenen basit ilişki de doğrulanmadı: dört çeşidin poleni karşılaştırıldığında arıların en çok tercih ettiği çeşit protein bakımından en zengin çeşit değildi. Çalışmanın kendi sonucu, kenevir poleninin katkı sağladığı ama arıların birden çok kaynağa ihtiyaç duyduğudur.
Arılar kenevirden etkilenir mi
Sık sorulan soru, kenevir poleni toplayan arıların kannabinoidlerden etkilenip etkilenmediğidir. Arşivdeki tek doğrudan dayanak reseptör tarafındadır: denenen beş böcek türünde — biri bal arısı — kannabinoid reseptörü bağlanması bulunamadı ve THC böcek dokusunda G-proteinlerini etkinleştirmedi.
Bu bulgu “arılar kenevirden etkilenmez” demekle aynı şey değildir. Ölçülen şey iki ligandla reseptör bağlanmasının gösterilememesidir; polen yoluyla alınan kannabinoidlerin koloni gelişimi, yaşam süresi veya kovan ürünleri üzerindeki etkisini ölçen bir çalışma bu arşivde doğrulanmadı.
Arıcı açısından ölçülmüş tek pratik uyarı başka yerden gelir: kenevir arı çektiği için, çiçeklenme dönemindeki zararlı mücadelesi kararları arıları da etkiler.
Hangi kenevir tarlası arıya polen verir
Colorado State University'den Cranshaw ve ekibinin ABD derlemesine göre lif ve tohum için yetiştirilen, erkek bitki içeren kenevir yaz sonunda arılar için önemli bir polen kaynağı olabiliyor.
Aynı derleme, yalnızca dişi bitkiden oluşan CBD tarlalarının polen değeri olmadığını yazıyor. Polen erkek bitkide oluştuğu için arıya katkı, tarlanın hangi amaçla ekildiğine bağlı.
Derleme, tarlalarda uğur böcekleri, yeşil ağkanatlılar ve avcı yarımkanatlılar gibi çok sayıda doğal düşman bulunduğunu da kaydediyor. Bulgular 2016-2018 yıllarında ABD'nin üç eyaletinde yapılan saha gözlemlerine dayanıyor; arıların bu tarlalardan ne kadar polen topladığı ölçülmedi.
Türkiye tarafında ne var
Bu maddedeki ölçümlerin tamamı ABD kaynaklıdır. Türkiye'de kenevir tarlalarında yapılmış bir arı sayımı ya da kenevir poleni üzerine bir bileşim çalışması bu arşivde doğrulanmadı.
Türkiye'de kenevir ekimi izne bağlıdır ve izinli il listesi ile başvuru süreci ayrı bir sayfada durur. Kenevir tarlasının yakınında arıcılık yapmakla ilgili özel bir mevzuat hükmü bu arşivde tespit edilmedi; bu bir yokluk kaydıdır, serbestlik beyanı değildir.
Sık sorulan sorular
Kenevir balı diye bir bal var mı?
Arılar kenevir tarlasına neden gelir?
Arılar kenevir polenini toplayınca etkilenir mi?
Kenevir arıları tozlaşma için kullanır mı?
Kenevir ekmek tarladaki başka ürünlere yarar mı?
Kaynakça
Metin içindeki numaralar aşağıdaki künyelere karşılık gelir. Biçim: Yazar, Kurum / Dergi, Yıl.
- O'Brien, C. ve Arathi, H. S. (2019). Bee diversity and abundance on flowers of industrial hemp (Cannabis sativa L.). Biomass and Bioenergy 122: 331-335 doi:10.1016/j.biombioe.2019.01.015
- Flicker, N. R., Poveda, K. ve Grab, H. (2020). The Bee Community of Cannabis sativa and Corresponding Effects of Landscape Composition. Environmental Entomology 49(1): 197-202 doi:10.1093/ee/nvz141
- Dingha, B. N. ve Jackai, L. E. (2023). Chemical Composition of Four Industrial Hemp (Cannabis sativa L.) Pollen and Bee Preference. Insects 14(8): 668 doi:10.3390/insects14080668
- Dingha, B. N., Mukoko, G. N., Egbon, I. N. ve Jackai, L. E. (2024). Intercropping Industrial Hemp and Cowpea Enhances the Yield of Squash—A Pollinator-Dependent Crop. Agriculture 14(4): 636 doi:10.3390/agriculture14040636
- McPartland, J. M., Di Marzo, V., De Petrocellis, L., Mercer, A. ve Glass, M. (2001). Cannabinoid receptors are absent in insects. Journal of Comparative Neurology 436(4): 423-429 doi:10.1002/cne.1078
- Cranshaw, W., Schreiner, M., Britt, K., Kuhar, T. P., McPartland, J. ve Grant, J. (2019). Developing Insect Pest Management Systems for Hemp in the United States: A Work in Progress. Journal of Integrated Pest Management 10(1): 26 doi:10.1093/jipm/pmz023
İlgili maddeler
Bu maddeyle doğrudan bağlantılı, kütükte kayıtlı sayfalar.