Ara⌘K TR

Veri sayfası · KF-VER-026

Kenevir tohumu ve küspesi kanatlı yeminde ne kadar kullanılabilir?

Küspe sayfası ruminantlarla sınırlıydı. Kanatlıda arşivdeki tek deneme, broyler yemine %20'ye kadar kenevir tohumu katıldığında büyümenin bozulmadığını ve bağışıklık yanıtının arttığını gösteriyor; küspede ise derlemenin aktardığı sonuçlar çelişkili.

10 ölçüm satırı2 kaynakGüncelleme: 2026-10-01

Kısaca: bu sayfa ne söylüyor

  • 192 civcivlik broyler denemesinde yeme %10, %15 ve %20 kenevir tohumu katıldı; yem tüketimi, canlı ağırlık artışı ve yem dönüşümü anlamlı değişmedi.
  • Aynı denemede bağışıklık yanıtı %15 ve %20 tohum düzeyinde anlamlı yükseldi: akyuvar sayısı arttı, %20'de IgM ve IgG üretimi 28. günde yüksekti.
  • Karkas randımanı, ölüm oranı, bağırsak pH'ı ve bağırsak dokusu anlamlı değişmedi.
  • Bir derlemeye göre broyler rasyonunda 20 g/kg kenevir tohumu büyüme performansında daha iyi değerler verdi; tohum yağı 60 g/kg'a kadar etin çoklu doymamış yağ asidi profilini belirgin iyileştirdi.
  • Aynı derlemeye göre yağ katkısında büyüme performansı etkilenmedi ya da geriledi; küspede 50-200 g/kg düzeylerinde sonuçlar çelişkili.

Kanatlı denemelerinde katılma oranı ve sonuç

Katılma oranları iki ayrı birimde bildirilmiştir (% ve g/kg). Aynı eksende grafiklenmedi; %5 ile 50 g/kg aynı büyüklük olsa da kaynakların yazım biçimi korunmuştur.

KatkıKatılma oranıBildirilen sonuçKaynak
Kenevir tohumu%10, %15, %20Broylerde yem tüketimi, canlı ağırlık artışı ve yem dönüşüm oranı anlamlı değişmedi[1]2024
Kenevir tohumu%10, %15, %20Karkas randımanı ve ölüm oranı anlamlı değişmedi; sayısal olarak en iyi değerler %20'de[1]2024
Kenevir tohumu%15 ve %20Akyuvar sayısı anlamlı arttı; %20'de 28. günde IgM ve IgG üretimi yüksekti[1]2024
Kenevir tohumu%10, %15, %20Bağırsak pH'ı ve bağırsak dokusu anlamlı değişmedi[1]2024
Kenevir tohumu20 g/kgBroylerde büyüme performansında daha iyi değerler[2]2023
Kenevir tohumu yağı60 g/kg'a kadarEtte PUFA profili belirgin iyileşti; büyüme performansı etkilenmedi ya da geriledi[2]2023
Kenevir küspesi50, 150 ve 200 g/kgYem dönüşüm oranı ve son canlı ağırlıkta çelişkili sonuçlar[2]2023
Tablo 1 — Kanatlı denemelerinde katılma oranı ve sonuçKarşılaştırma kuralları

Bulguların çerçevesi

ÖlçümDeğerNotKaynak
Broyler denemesinin büyüklüğü192 Hubbard civcivtek deneme, tek merkez[1]2024
Derlemenin kapsadığı literatür2023'e kadardomuz, broyler ve yumurta tavuğu[2]2023
Yem sektörü için son EFSA bilimsel raporu2011derlemenin tespiti[2]2023
Tablo 2 — Bulguların çerçevesiKarşılaştırma kuralları

Yöntem notu

Tablodaki katılma oranlarının bir bölümü, iki derlemenin literatürden aktardığı üçüncü çalışmalara aittir; derlemelerin kendi denemeleri değildir. Bu satırlar ikinci elden aktarımdır ve aktarılan çalışmaların künyeleri bu arşivde ayrı ayrı doğrulanmadı.

Ruminant değerleri bu sayfaya taşınmadı. Küspenin bileşim değerleri ve sığır/keçi denemeleri ayrı bir veri sayfasında durur; iki sayfa aynı hammaddeyi farklı hayvan gruplarında ölçer ve birbirinin yerine okunamaz.

  1. Arşivdeki tek broyler denemesinde kenevir tohumu yemin %20'sine kadar katıldığında büyüme performansı ve bağırsak sağlığı etkilenmedi; bağışıklık yanıtı ise %15 ve %20 düzeylerinde anlamlı biçimde yükseldi [1]. Yazarlar bunu, tohumun özellikle yüksek katılma oranlarında olası yararına işaret eden bir sonuç olarak yorumluyor.
  2. Yağ asidi profilinin iyileşmesi ile performansın korunması iki ayrı sonuçtur ve birlikte gerçekleşmeyebilir. Kenevir yağı katılan broyler denemelerinde ette PUFA profili belirgin biçimde iyileşirken büyüme performansı ya etkilenmemiş ya da gerilemiştir. Ürün iddiası kurulurken hangisinin ölçüldüğü belirtilmelidir.
  3. Küspede sonuçlar çelişkili: 50, 150 ve 200 g/kg düzeylerinde yem dönüşüm oranı ve son canlı ağırlık bakımından tutarsız bulgular bildirilmiştir. Derleme bu matrisler için en iyi katılma düzeyinin belirlenmesi amacıyla ek çalışma öneriyor. Yani kanatlı için yerleşmiş bir katılma oranı yoktur.
  4. Mevzuat tarafı bilimsel bulgudan ayrıdır. Kenevir küspesinin Türkiye yem mevzuatındaki durumu bu arşivde doğrulanmadı; denemelerin olumlu çıkması ürünün yasal olarak yeme katılabileceği anlamına gelmez.
  5. Derlemenin kendi tespiti kayda değer: Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi'nin yem sektöründe kenevir esaslı ürünler için son bilimsel raporu 2011 tarihlidir. Literatür 2023'e kadar genişlemiş olsa da düzenleyici değerlendirme aynı hızda güncellenmemiştir.

Bu sayfanın sınırı

Değerler kanatlı denemelerine aittir; ruminant ve tek midelilere aktarılamaz. Katılma oranlarının bir bölümü derlemelerin literatürden aktardığı çalışmalara dayanır ve ikinci elden aktarımdır. Türkiye'de yetiştirilen çeşitlerin küspesiyle yapılmış bir kanatlı denemesi bu arşivde bulunamadı. Küspenin ve tohumun kannabinoid içeriği ile bunun yumurta ve ete geçişi bu sayfanın kapsamı dışındadır. Kenevir küspesinin Türkiye yem mevzuatındaki durumu doğrulanmadı.

Kaynakça

  1. Sana, B., Chand, N., Naz, S., Alhidary, I. A., Khan, R. U., Shamsi, S., Losacco, C. ve Tufarelli, V. (2024). Effects of hempseed (Cannabis sativa L.) in diet on growth, gut health, and immunity in broilers. Veterinary Quarterly 44(1): 1-10. doi:10.1080/01652176.2024.2367214
  2. Lanzoni, D., Skřivanová, E., Pinotti, L., Rebucci, R., Baldi, A. ve Giromini, C. (2023). Review: Nutritional aspects of hemp-based products and their effects on health and performance of monogastric animals. Animal 18(2): 101058 (çevrimiçi Aralık 2023). doi:10.1016/j.animal.2023.101058

İlgili sayfalar