Araştırma özeti · KF-ARS-047
Türkiye kenevirde dünyanın neresinde? TÜİK ve FAO verilerinin haritalanması
Türkiye'nin kenevir üretimi hakkında dolaşan rakamların çoğu tek bir yıla ya da tek bir ile ait. Bu çalışma resmî istatistikleri beş yıl boyunca haritalayarak üretimin nerede toplandığını ve ülkenin dünya sıralamasındaki yerini gösteriyor.
Tek cümlede bulgu
- Türkiye dünyada kenevirde hasat edilen alan bakımından 7., üretimde 8., verimde 4. sırada bulundu.
- Kenevir tarımının en yoğun olduğu bölgeler Ege ve Doğu Anadolu olarak belirlendi.
Araştırma sorusu
Türkiye'nin kenevir üretimi hangi bölgelerde toplanıyor ve ülke, hasat alanı, üretim ve verim bakımından dünyada nerede duruyor? Çalışma bu soruyu resmî istatistiklerden üretilen haritalarla yanıtlıyor.
Yöntem
Türkiye İstatistik Kurumu ve Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü veri tabanlarından son beş yıllık veri alındı. Kenevir tohumu ve lifi için hasat edilen alan (ha), üretim (ton) ve verim (kg/da) değerleri coğrafi bilgi sistemleri ortamına aktarıldı. Her ürün ve yıl için sınıf sayısı 2 ile 7 arasında değişen yoğunluk haritaları üretildi; toplam 15 harita oluşturuldu. Bu arşivde çalışmanın yalnızca özetine erişildi; harita üretiminde kullanılan sınıflandırma yöntemi ve il düzeyindeki ham değerler tam metinde yer alıyor.
Bulgular
Türkiye, dünyada hasat edilen kenevir alanı bakımından 7., üretim bakımından 8., verim bakımından 4. sırada belirlendi. Verimdeki sıranın alan ve üretimdeki sıralardan yüksek olması, Türkiye'nin küçük bir alanda görece yüksek birim verim aldığını gösteriyor. Dünya genelinde üretim miktarı 2018'den 2022'ye %500 arttı. Türkiye'de bölgesel ölçekte ortalamada tohum üretimi lif üretiminden fazla çıktı. Kenevir tarımının en yoğun olduğu bölgeler Ege ve Doğu Anadolu olarak belirlendi. Çalışma ayrıca 2016'da revize edilen kenevir yönetmeliğiyle 21 ilde ekime izin verildiğini kaydediyor.
Sınırlılıklar
Bu arşivde yalnızca çalışmanın özetine erişildi; il düzeyindeki değerler ve harita sınıf aralıkları buraya aktarılmadı. Sıralamalar FAO'nun beş yıllık dönemine ait olup güncel yıl için geçerli olmayabilir. "Verimde 4. sıra" ifadesi mutlak üretim üstünlüğü anlamına gelmez: küçük alanda üretim yapan ülkelerde birim verim yüksek çıkabilir. Bölgesel yoğunluk, ekim izni verilen 21 ilin dağılımıyla birlikte okunmalıdır.
| Ölçüt | Bulgu | Kaynaktaki yeri |
|---|---|---|
| Hasat edilen alan | dünyada 7. sıra | Özet |
| Üretim miktarı | dünyada 8. sıra | Özet |
| Verim (kg/da) | dünyada 4. sıra | Özet |
| Dünya üretimi 2018→2022 | %500 artış | Özet |
| En yoğun bölgeler | Ege ve Doğu Anadolu | Özet |
| Ekim izinli il sayısı | 21 il (2016 yönetmeliği) | Özet |
Bu çalışmayı alıntıla
Karaca, Ö. F. ve Yazıcı, L. (2025). Türkiye Kenevir Potansiyelinin Coğrafi Bilgi Sistemleri Kullanılarak Değerlendirilmesi.
Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 39(1): 35-53. doi:10.20479/bursauludagziraat.1548378
Bu çalışmaya atıf yapan sayfalar
Aşağıdaki sayfalar bu araştırmaya atıf yapıyor.