Araştırma özeti · KF-ARS-076
Kenevir artığı toprağa ne zaman karıştırılmalı?
Aynı artık, aynı tarla, aynı miktar — değişen tek şey karıştırma zamanı. İki yıllık denemede bu tek değişken buğday verimini belirledi ve kuru geçen yılda bir parselde ürün hiç alınamadı.
Tek cümlede bulgu
- Kenevir çiçeği hasadından sonra kalan 8 t/ha biyokütle parçalanarak toprağa döndürüldü.
- 2022'de en yüksek yazlık buğday tane verimi (6 t/ha) kontrol uygulamasında ve sonbaharda derin sürülen uygulamada belirlendi.
- 2023'te aşırı kuru koşullar nedeniyle verim iki katından fazla düştü; en yüksek verim 2,4 t/ha ile artığın sonbaharda sürüldüğü uygulamada elde edildi.
- 2023'te artığın toprak yüzeyinde bırakıldığı ve toprak işlemesi yapılmayan uygulamada verim 0 t/ha olarak belirlendi; yalnızca birkaç bitki çimlendi.
- Artığın işlenmeden yüzeyde bırakıldığı uygulamada deneme sonrasında karbon içeriği %44 arttı.
- İlkbaharda sürülen uygulamada deneme sonrası en düşük azot içeriği (%0,21) ölçüldü.
Araştırma sorusu
Kenevir hasat artığı toprağa hangi yöntemle ve hangi zamanda karıştırılırsa ardıl yazlık buğday verimi ve toprak kimyası en olumlu etkilenir?
Yöntem
Litvanya'da iki yetiştirme sezonu boyunca (2022-2023) kumlu tın toprakta tam şansa bağlı deneme deseniyle dört uygulama, üç yinelemeli olarak yürütüldü; her parsel 30 m². Bir yıl önce Felina 32 kenevir çeşidi yetiştirildi, çiçekleri hasat edildi ve kalan 8 t/ha biyokütle parçalandı. Uygulamalar artığın karıştırma zamanı ve yöntemine göre ayrıldı: sonbaharda anız sıyırıcıyla 8-10 cm derinlikte karıştırılıp 2-3 hafta sonra 20-25 cm derin sürüm; aynısının ilkbaharda yapılması; artığın sonbaharda parçalanıp yüzeyde bırakılması; ve kontrol. Karbon ve azot içerikleri element yakma sistemiyle, hareketli fosfor ve potasyum ile organik karbon standart yöntemlerle ölçüldü; klorofil indeksi ve fotosentetik kuantum verimi sezon boyunca izlendi. Ortalamalar arasındaki farklar Tukey HSD testiyle sınandı.
Bulgular
Belirleyici olan artığın kendisi değil karıştırma zamanı oldu. 2022'de en yüksek verim 6 t/ha ile kontrol ve sonbahar derin sürüm uygulamalarında ölçüldü; ilkbaharda sürülen ve yüzeyde bırakılan uygulamalarda verim anlamlı biçimde düştü. Çalışmanın açıklaması şu: geç karıştırılan artık ayrışmaya başlayacak zaman bulamadığı için ayrışma sırasında topraktaki azotu bitkiyle rekabet ederek tüketiyor. İlkbaharda sürülen uygulamada deneme sonrası en düşük azot içeriği (%0,21) ölçülmesi bunu destekliyor. 2023 aşırı kurak geçti ve verim yarıdan fazla düştü — en yüksek değer 2,4 t/ha yine sonbahar sürümünde; yüzeyde bırakılan ve işlenmeyen parselde ise verim 0 t/ha oldu, yalnızca birkaç bitki çimlendi. Karbon tarafında yön tersine döndü: artığın yüzeyde bırakıldığı uygulamada karbon içeriği %44 arttı ve öteki uygulamalardan anlamlı biçimde yüksek çıktı. Yani karbon biriktiren uygulama, verimi düşüren uygulamayla aynı.
Sınırlılıklar
Deneme iki sezonluk ve tek bir bölgeye (Litvanya, kumlu tın toprak) aittir; kurak 2023 sezonunun sonuçları iklim koşulunun uygulamadan daha belirleyici olabildiğini gösterir. Kontrol uygulamasının 2022'de en yüksek verimi vermesi, artığın o sezon net bir verim kazancı sağlamadığı anlamına gelir — çalışmanın kendisi artık uygulamasının ek azot gübrelemesi gerektirdiğini belirtiyor. Sonuçlar Felina 32 çeşidi ve Collada buğdayına özgüdür; Türkiye'nin ekim bölgelerine doğrudan aktarılamaz.
Bu çalışmayı alıntıla
Stulpinaitė, U., Tilvikienė, V., Doyeni, M. O. (2024). Influence of Hemp Residues on Soil Chemical Parameters and Spring Wheat Productivity.
Agronomy 14(8): 1829. doi:10.3390/agronomy14081829
Bu çalışmaya atıf yapan sayfalar
Aşağıdaki sayfalar bu araştırmaya atıf yapıyor.