Türkiye’de kenevir dernekleri: AKED, KEYAR ve KENDER
Türkiye'de kenevir alanında çalışan dernekler iki gruba ayrılıyor. Anadolu Kenevir Endüstrileri Derneği (AKED) endüstriyel kenevir üzerine çalışıyor ve 2023'te bir üniversiteyle sanayi keneviri çalıştayı düzenledi.[1] Kenevir Yasa Reformu Derneği (KEYAR) ve Kenevir Derneği (KENDER) ise tıbbi kenevir alanında savunuculuk ve araştırma desteği amacıyla kuruldu.[4][9]
Kısaca
- AKED endüstriyel kenevir alanında çalışıyor; kurucu başkanı Ercüment Degidiben.[2]
- AKED ve Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi 25-26 Kasım 2023'te Sanayi Keneviri Proje Geliştirme Çalıştayı'nı düzenledi.[1][3]
- KEYAR 17 Ocak 2023'te dernek olarak kuruldu; merkezi Ankara.[3][4]
- KEYAR, tıbbi kenevirde hasta haklarını gözeten bir yasal düzenleme yapılmasını teşvik ettiğini belirtiyor.[4]
- KENDER tıbbi kenevir araştırmalarını desteklemeyi amaçladığını belirtiyor; kuruluş bilgileri doğrulanamadı.[9]
Kenevirle ilgili derneklerin bir kısmı keneviri sanayide kullanmak için çalışıyor, bir kısmı ise tıbbi kenevir konusunda yasal düzenleme ve araştırma için. Dernekler kooperatif değildir; burada her derneğin ne zaman kurulduğu, ne amaçladığı ve ne yaptığı kaynaklarıyla yazılı.
Bu sayfanın kapsamı
Bu sayfa, Türkiye'de kenevir alanında çalıştığı kaynaklarda görülen dernekleri tanıtır: kuruluş bilgisi, amaç ve kayda geçmiş faaliyetler. Derneklerin amaçları kendi beyanlarından aktarılır. Tıbbi kullanıma ilişkin iddialar bu arşivin kapsamı dışındadır ve burada değerlendirilmez (kenevir nedir). Üreticilerin ortak üretim ve satış için kurduğu kooperatifler kenevir kooperatifleri maddesinde.
Endüstriyel kenevir: AKED
Anadolu Kenevir Endüstrileri Derneği
AKED · endüstriyel kenevir
| Odak | endüstriyel (sanayi) keneviri [1] |
| Kurucu başkan | Ercüment Degidiben [2] |
| Kuruluş yılı | doğrulanamadı |
| Merkez | doğrulanamadı |
Faaliyetler
Tıbbi kenevir savunuculuğu: KEYAR
Kenevir Yasa Reformu Derneği
KEYAR · sağlık hakkı savunuculuğu
| Odak | tıbbi kenevirde hasta haklarını gözeten yasal düzenleme [4] |
| Dernek kuruluşu | 17 Ocak 2023 [3] |
| Merkez | Ankara [4] |
| Yönetim kurulu başkanı | Cenk Pınarbaşı [5] |
| Web | keyar.org.tr [4] |
Faaliyetler
- 1. Stratejik Analiz Çalıştayı'nı duyurdu (Aralık 2023); amaç derneğin hedef ve stratejilerini paydaşlarla belirlemekti.[6]
- Derneğin duyurusuna göre Avrupa Birliği Sivil Düşün programı desteğiyle “Tıbbi Kenevir: Bilgiye Doğru Adım” projesini yürüttü (2025).[7]
- Gönüllülerden uluslararası akademik literatür taraması, raporlama, kaynak geliştirme ve çeviri desteği bekledi.[8]
- Başkanın 2025 açıklamasına göre dernek endüstriyel kenevir yönetmeliğinin geliştirilmesi için de çalışıyor ve kullanım türleri arasındaki farkın kamuoyunda netleşmesini önemli buluyor.[5]
Kaynaklar başlangıç tarihinde ayrışıyor: derneğin kendi tanıtımı 2021'de bir girişim olarak başladığını yazıyor[3]; Habertürk görüşmesi 2013'te bir hasta yakını topluluğu olarak başladığını aktarıyor.[5] Dernek olarak kuruluş tarihi iki kaynakta da 2023.
Tıbbi kenevir araştırması: KENDER
Kenevir Derneği
KENDER · tıbbi kenevir araştırması
| Odak | tıbbi kenevir araştırmalarının desteklenmesi [9] |
| Web | kender.org.tr [9] |
| Kuruluş yılı | doğrulanamadı |
| Merkez | doğrulanamadı |
| Başkan | doğrulanamadı |
Faaliyetler
- Derneğin tanımına göre amaçları: kenevirin tedavideki potansiyeli hakkında farkındalık oluşturmak, tıbbi kenevir araştırmalarını etkinleştirmek ve bu alanda bilimsel çalışma yapan kişi ve kuruluşlara destek vermek.[9]
- Somut bir etkinlik ya da proje kaydına bu arşivde ulaşılamadı.
Kenevir gündemine katılan öteki dernekler
Kenevire özgü olmayan bazı dernekler de kenevir üretimi hakkında açıklama yaptı ya da talepte bulundu:
Kurum kaydı
| Tarih | Dernek | Kayıt |
|---|---|---|
| Ocak 2019 | Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği (MÜSİAD) | Genel Başkan Abdurrahman Kaan, düşük THC'li “Endüstriyel Türk keneviri” tohumunun geliştirilmesini, çiftçilerin bilgilendirilmesini ve bir Türk Keneviri Araştırma Enstitüsü kurulmasını önerdi.[10] |
| 2024 | Konya Pancar ve Tarım Ürünleri Üreticileri Derneği (KONPADER) | Başkan Ahmet Bestil, Tarım ve Orman Bakanı'nın “Türkiye Buluşmaları” kapsamında Konya'da çiftçilerle yaptığı toplantıda Konya'da başlayan kenevir üretimi için destek istedi. Aynı yıl Çumra'da 20 dekarda ilk deneme ekimi yapılmıştı. Bir köşe yazısına göre Konya'daki Anadolu Üretim ve Pazarlama Kooperatifleri KONPADER'in öncülüğünde kuruluyor (kenevir kooperatifleri).[11] |
Kurucusu daha sonra AKED'i kuran Ercüment Degidiben'in de yer aldığı Türkiye Kenevir Platformu, 2019 tarihli Endüstriyel Kenevir Forumu kitabında anılıyor; platformun tüzel kişiliği bu arşivde doğrulanamadı.[12]
Sınırlar
Derneklerin üye sayıları, mali verileri ve dernek kayıt numaraları bu arşivde doğrulanamadı. Amaç tanımları ve bazı faaliyetler derneklerin kendi sayfalarından ve sosyal medya hesaplarından alındı; bunlar bağımsız kaynakla teyit edilmiş değildir.[4][7][9] KEYAR ve KONPADER logoları dernek izniyle kullanılmıştır; öteki profillerde kısaltmalardan oluşan yer tutucular var. Listeye eklenmesi gereken bir dernek varsa bilgi ekle formundan bildirilebilir.
Sık sorulan sorular
Türkiye’de kenevir derneği var mı?
Bu arşivde üç dernek kayıtlı: endüstriyel kenevir alanında Anadolu Kenevir Endüstrileri Derneği (AKED), tıbbi kenevir savunuculuğunda Kenevir Yasa Reformu Derneği (KEYAR) ve Kenevir Derneği (KENDER).
KEYAR nedir?
Kenevir Yasa Reformu Derneği, Ankara merkezli bir dernektir. Kendi tanımına göre sağlık hakkı üzerine savunuculuk yapar ve tıbbi kenevir alanında hasta haklarını gözeten bir yasal düzenleme yapılmasını teşvik eder. Dernek olarak kuruluş tarihi 17 Ocak 2023’tür.
AKED ne yapıyor?
Anadolu Kenevir Endüstrileri Derneği endüstriyel kenevir alanında çalışır. 2023’te Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi ile birlikte Sanayi Keneviri Proje Geliştirme Çalıştayı’nı düzenledi.
Kaynakça
Metin içindeki numaralar aşağıdaki künyelere karşılık gelir. Biçim: Yazar, Kurum / Dergi, Yıl.
- Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (2023). ZBEÜ ev sahipliğinde ‘Sanayi Keneviri Proje Geliştirme Çalıştayı’ başladı. Üniversite haber duyurusu
- Elmas TV (2023). ZBEÜ’de Zonguldak için önemli çalıştay!. Zonguldak yerel haber
- Kenevir Birliği (2023). 2023 kayıtları: AKED-ZBEÜ çalıştayı (25-26 Kasım 2023); Kenevir Yasa Reformu Derneği tanıtımı. Bilgi ve haber sitesi · KEYAR tanıtımını derneğin web sitesinden aktarır
- Kenevir Yasa Reformu Derneği. KEYAR kurumsal profili. LinkedIn · derneğin kendi beyanı
- Habertürk Hayat (2025). Türkiye’de tıbbi kenevire onay: Yeni yasa neleri kapsayacak?. Habertürk · KEYAR başkanıyla görüşme
- Sivil Alan (2023). Kenevir Yasa Reformu Derneği 1. Stratejik Analiz Çalıştayı Duyurusu. Sivil Alan, 5 Aralık 2023
- Kenevir Yasa Reformu Derneği (2025). “Tıbbi Kenevir: Bilgiye Doğru Adım” proje duyurusu. Derneğin X hesabı, 17 Haziran 2025 · derneğin kendi beyanı
- Sivil Toplum Geliştirme Merkezi (STGM). Kenevir Yasa Reformu Derneği üyelik başvuruları. STGM duyurusu
- Kenevir Derneği (KENDER). Biz kimiz?. Derneğin web sitesi · derneğin kendi beyanı
- Anadolu Ajansı (2019). “Endüstriyel Türk keneviri tohumu üretilmeli”. AA, 18 Ocak 2019
- Antalya Körfez (2024). Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın destek verdiği ürün için Tarım Bakanı çiftçiyi azarladı. Antalya Körfez · yerel haber
- İstanbul Aydın Üniversitesi (2019). I. ve II. Endüstriyel Kenevir Forumu. İstanbul Aydın Üniversitesi Yayınları
İlgili maddeler
Bu maddeyle doğrudan bağlantılı, kütükte kayıtlı sayfalar.