Kenevir tarladaki öteki ürünlere ne kazandırır?
Kenevir yalnızca kendi ürünüyle değil, tarlayı paylaştığı ve kendisinden sonra gelen ürünlerle de ölçülüyor. İspanya'nın Katalonya bölgesindeki çok yıllık bir tarla denemesinde kenevirden sonra ekilen ilk buğday, buğday monokültürüne göre hektarda ortalama 1.368 kg (+%47) fazla tane verdi. ABD'de yapılan bir denemede kenevirle birlikte ekilen kabağın verimi %155, kenevirin kendi verimi %165 arttı.
Kısaca
- Kenevirden sonraki ilk buğday, monokültüre göre hektarda 1.368 kg (+%47) fazla verdi.
- Kenevir ekilmiş parsellerin derin toprak katmanlarında nitrat %52 daha düşüktü.
- Kenevirle birlikte ekilen kabağın verimi %155 arttı; aynı düzende kenevirin kendi verimi %165 arttı.
- Etki kalıcı değil: ikinci yıl +%6'ya iniyor, üçüncü yıl kayboluyor.
- Kenevirin aynı toprağa üst üste ekilmesi ise kendi verimini düşürüyor — kenevir bir nöbet bitkisi olarak değerli.
Kenevir, tarlayı kendinden sonra gelen ürüne daha iyi bırakır: arkasından ekilen buğday daha çok verir. Bu etki birikmez, iki yıl içinde söner. Kenevir aynı yere üst üste ekilirse bu kez kendi verimi düşer.
Kenevirden sonra buğday: hektarda 1.368 kg fazla
İspanya'da 1994-1999 arasında yürütülen tarla denemesinde aynı tarlanın bir bölümünde buğday üst üste ekildi, bir bölümünde önce kenevir, sonra buğday. Ekim nöbetinin etkisi ilk yıl belirgindi: kenevirden sonraki buğday, monokültüre göre hektarda ortalama 1.368 kg (+%47) fazla tane verdi.
Yıllara göre etki 987 ile 1.633 kg/ha arasında değişti, ama her yıl aynı yöndeydi. Gübresiz kenevirden sonra bile buğday verimi monokültürün belirgin biçimde üstünde kaldı: üç yılın (1996-1998) ortalamasında hektarda 2.921 kg'a karşı 4.164 kg.
Aynı denemede toprağın kendisi de ölçüldü: kenevir ekilmiş parsellerin derin katmanlarında nitrat, monokültüre göre ortalama %52 daha düşüktü. Ayrıntılar araştırma özetinde.
Yanına ekilen kabak: %155 fazla
ABD'de yapılan bir tarla denemesinde kenevir, tozlaşmaya bağımlı bir ürün olan kabakla ortak ekildi. Kabağın verimi, tek başına ekildiği parsellere göre %155 arttı. Kenevirin kendi verimi de aynı düzende %165 arttı.
Tarlaya gelen tozlayıcıların büyük bölümü ortak ekim parsellerinde sayıldı. Kenevir nektar üretmez, ama bol polen üretir ve arıları tarlaya çeker; kabak da o arılarla tozlaşır — bağlantının ayrıntısı kenevir ve arıcılık maddesinde.
Artışın tamamı tozlaşmaya yazılamaz: ortak ekim gölgelemeyi, rüzgârı, zararlı baskısını ve besin rekabetini aynı anda değiştirir ve deneme bu etkileri ayırmaz. Değerler tek ürün parseline göre yüzde değişimdir. Ayrıntılar araştırma özetinde.
Etki ne kadar sürüyor
Kenevirin nöbet etkisi güçlü ama kısa ömürlü. İspanya denemesinde ikinci yıl buğdayın fazlası hektarda ortalama 155 kg'a (+%6) indi; üçüncü yıl buğday monokültürden ayrışmadı.
Pratik sonucu şu: kazanç kenevirin hemen ardından gelen ürüne düşüyor. Nöbet planlanırken kenevirden sonra en değerli ürünü ekmek, etkiden en çok yararlanmanın yolu.
Etkiyi belirleyen koşullar
Kenevirin kendisi aynı toprağa üst üste ekildiğinde kaybediyor. Çin'de sera koşullarında yapılan denemede tek ürün ekiminde bitki ölümü arttı, çiçek ve yaprak verimi düştü; ekim nöbeti düzenleri ise bitki ölümünü azalttı, verimi artırdı ve topraktaki bakteri ve mantar çeşitliliğini yükseltti. Yani kenevir hem nöbetten yararlanan hem de nöbete katkı veren bir bitki.
Hasat artığının nasıl yönetildiği de önemli. Litvanya'da iki sezonluk bir denemede artığın toprak yüzeyinde bırakılıp toprak işlenmediği uygulamada kurak yılda buğday neredeyse hiç çimlenmedi; çalışma, artık toprağa karıştırıldığında ek azot gübrelemesi gerektiğini belirtiyor (azot bağlanması).
Sonuçlar deneme koşullarına aittir: İspanya denemesi kumlu tınlı toprakta, yağışa dayalı Akdeniz koşullarında ve o dönemin çeşitleriyle yürütüldü. Türkiye'de kenevirin nöbet etkisini ölçen bir tarla denemesi bu arşivde doğrulanmadı.
Sık sorulan sorular
Kenevirden sonra hangi ürün ekilmeli?
Kenevir toprağı güçlendirir mi?
Kenevirin yanına başka ürün ekilebilir mi?
Kenevir aynı tarlaya her yıl ekilebilir mi?
Kaynakça
Metin içindeki numaralar aşağıdaki künyelere karşılık gelir. Biçim: Yazar, Kurum / Dergi, Yıl.
- Gorchs, G., Lloveras, J., Serrano, L., Cela, S. (2017). Hemp Yields and Its Rotation Effects on Wheat under Rainfed Mediterranean Conditions. Agronomy Journal 109(4): 1551-1560 doi:10.2134/agronj2016.11.0676
- Dingha, B. N., Mukoko, G. N., Egbon, I. N. ve Jackai, L. E. (2024). Intercropping Industrial Hemp and Cowpea Enhances the Yield of Squash—A Pollinator-Dependent Crop. Agriculture 14(4): 636 doi:10.3390/agriculture14040636
- Wu, G., Sun, J. ve Zhang, S. (2022). The Effect of Rotational Cropping of Industrial Hemp (Cannabis sativa L.) on Rhizosphere Soil Microbial Communities. Agronomy 12(10): 2293 doi:10.3390/agronomy12102293
- Stulpinaitė, U., Tilvikienė, V., Doyeni, M. O. (2024). Influence of Hemp Residues on Soil Chemical Parameters and Spring Wheat Productivity. Agronomy 14(8): 1829 doi:10.3390/agronomy14081829
İlgili maddeler
Bu maddeyle doğrudan bağlantılı, kütükte kayıtlı sayfalar.