Konu · KF-KON-031 · Ekoloji & Tarım
Dekar başına masraf, gayri safi üretim değeri, alım fiyatları ve devlet desteği; üretimin hangi kalemlerde kâra geçtiği.
Kenevir üretimi hangi fiyat ve destek düzeyinde kendini döndürüyor?
Vezirköprü'deki 15 işletmenin 2018-2019 verisinde 1 kg soyulmamış sapın maliyeti 1,8 TL, tohumun 30,0 TL oldu. Vezirköprü anketine göre yalnızca tohum için ekilen dekar 4.000 TL, lifle birlikte ekilen dekar 10.200 TL gayri safi üretim değeri veriyor.
Bu konunun ölçüm verileri: Kenevir üretim ekonomisi: maliyet, verim ve gelir · Kenevirin dünya pazarı: ölçülen ticaret, tahmin edilen büyüklük · Dünyada kenevir üretimi ve ticareti · Avrupa Birliği'nde kenevir üretimi
Her kart bir soruya cevap veriyor. Gri çubuk karşılaştırma noktası, yeşil çubuk daha düşük maliyetli yol; değerler 1 kg ürünün o dönemin fiyatlarıyla maliyeti.
Tohumun kilogramı 25,73’ten 10,6 TL’ye iniyor
Aynı tarla masrafı iki ürüne bölündüğü için tohumun payı düşüyor. Bu üretimde lifin kilogramı 17,4 TL. 2020-2021 üretim dönemi.
Lifin kilogramı %34,6 daha düşük çıkıyor
Makineli değer işletmede ölçülmedi, hesaplandı. 2018-2019 üretim sezonu, 15 işletme.
En pahalısı tohum: 30,0 TL/kg
Aynı 15 işletmenin verisi. Masrafların %90,6’sı değişken, %9,4’ü sabit masraf.
2019’da faal olan 59 üreticinin tamamıyla yapılan ankette en sık bildirilen sorunlar girdilerin pahalı olması (%88,10), pazar yapısının yetersizliği (%84,74) ve istenilen zamanda alıcı bulunamamasıydı (%81,35).
| Çalışma türü | Nerede, ne zaman | Örneklem | Ölçülen |
|---|---|---|---|
| Anket: maliyet ve kârlılık | Vezirköprü, 2018-2019 | 15 işletme, gayeli seçim | Masrafların %90,6’sı değişken. Tohumla lifin birlikte alındığı ve lifin ayrılmadan satıldığı üretim bölgedeki buğday, şekerpancarı, ayçiçeği ve silajlık mısırdan daha kârlı bulundu.Aydoğan vd. 2020 |
| Anket: maliyet ve gelir | Vezirköprü, 2020-2021 | üretici anketi; işletme sayısı arşivde yok | Dekara gayri safi üretim değeri yalnızca tohumda 4.000 TL, tohum ve lifte 10.200 TL. Yalnızca tohum üretiminde en büyük kalem işçilik (%34,1).Uğurlu 2021 |
| Anket: üretici sorunları | Vezirköprü (Narlısaray), 2019-2020 | 59 üretici, tam sayım | Üreticilerin %74,60’ı toptancıya, %20,30’u TİGEM’e satıyor, %6,80’i kendi pazarlıyor; bölgede eğitim verilmemiş.Yıldırım ve Kızılaslan 2023 |
| Laboratuvar: şive altlığı | Padova, İtalya | 10 çeşit, çeşit başına 30 bitki | Şivenin su ve amonyak tutması ticari altlıklara benzer. Yazarların aktardığına göre İtalya’da saf kenevir altlığının kilogramı 1,4-3,8 avro.Arango vd. 2023 |
4 çalışma, yıla göre, yenisi üstte. Sağdaki etiketler çalışmanın yöntem türünü ve arşivin erişim düzeyini gösterir.
Pazarlama sorunlarının başında pazar yapısının yetersizliği (%84,74) ve istenilen zamanda alıcı bulunamaması (%81,35) geldi.
On çeşidin şivesinde ortalama nem %7,78 ± 0,29 ölçüldü; çeşitler arasında fark yoktu.
Dekara tohum verimi 60-100 kg, lif verimi ortalama 200 kg olarak bildirildi.
1 kg soyulmamış sapın maliyeti ortalama 1,8 TL, 1 kg tohumun 30,0 TL, 1 kg lifin 22,8 TL olarak hesaplandı.
Vezirköprü’de 2020-2021 dönemine ait üretici anketinde dekara gayri safi üretim değeri yalnızca tohum amaçlı üretimde 4.000 TL, tohumla birlikte lif alınan üretimde 10.200 TL çıktı. Bu tutarlar kâr değil gayri safi üretim değeridir, tek bir ilçeye ve o dönemin fiyatlarına aittir.
Vezirköprü’deki 15 işletmenin 2018-2019 verisinde 1 kg lifin maliyeti 22,8 TL hesaplandı. Lif ayırma bu amaçla geliştirilmiş makinelerle yapılırsa maliyetin %34,6 azalarak 14,9 TL’ye inebileceği hesaplandı; bu ölçülmüş değil hesaplanmış bir değerdir.
Vezirköprü anketinde yalnızca tohum amaçlı üretimde maliyetin en büyük payı %34,1 ile işçilik giderleriydi. Değişken masrafların toplam maliyetteki payı üretim amacına göre %77,2 ile %88,1 arasında hesaplandı.
İlçe kayıtlarına göre üretici sayısı 2019’da 59 iken 2021’de 15’e indi. Aynı dönemde yapılan ankette üreticiler en çok girdilerin pahalı olmasını, pazar yapısının yetersizliğini ve istenilen zamanda alıcı bulunamamasını bildirdi. Çalışma sorunlarla üretimden çekilme arasındaki ilişkiyi nicel olarak test etmedi.
Bu konunun kaynaklarının henüz cevaplamadığı sorular. Yokluk kaydıdır: bilginin olmadığını değil, arşivde doğrulanmadığını gösterir.
Arşivdeki üç anketin üçü de Vezirköprü’den; başka bir ilde ölçülmüş maliyet ve gelir verisi yok.
Üretim ekonomisi verisiLif ve tohum için güncel piyasa alım fiyatı doğrulanmış bir kaynağa bağlanmadı; tek kurumsal fiyat bir enstitünün kendi satış tarifesi.
Fiyat ve desteklemeMakineyle lif ayırmanın 14,9 TL/kg maliyeti bir hesaplamadır; işletmede ölçülmedi.
Aydoğan vd. 2020Kenevir şivesi altlığının Türkiye’de fiyatı ve ahırda hayvan üzerindeki sonucu ölçülmedi.
Arango vd. 2023Çalışma özetleri yukarıdaki listede; burada konunun madde, veri, karşılaştırma, ülke ve terim sayfaları gruplu.