Ara⌘K TR

Veri sayfası · KF-VER-018

Kenevir ekim ve bakım normları

Kenevir agronomisinde neredeyse her karar üretim amacına göre çatallanıyor. Aynı bitkinin lif için ve tohum için ekilmesi arasında tohum miktarı iki kat, sıra aralığı %50 farklı. Bu sayfa iki sütunu yan yana koyuyor.

25 ölçüm satırı2 kaynakGüncelleme: 2026-10-01

Kısaca: bu sayfa ne söylüyor

  • Lif için dekara 6-9 kg tohum, 20-25 cm sıra aralığı ve metrekarede 60-100 bitki; tohumluk için dekara 4-5 kg, 30-40 cm ve 40-70 bitki.
  • Uygun toprak pH'ı 6,0-7,5; organik maddesi %3,5'in üzerindeki topraklarda performans artışı gözlendi.
  • Sulamasız lif üretimi için en az 700 mm yağış gerekiyor; bitki -5 °C'nin altında zarar görüyor.
  • Derleme değerlerine göre sap verimi dekara 600-1.000 kg, yağ tipi çeşitlerde tohum verimi 80-300 kg.
  • Uygun ön ve ard bitkiler buğday, fasulye gibi baklagil ve buğdaygiller; kanola, soya ve ayçiçeğinden sonra ekim önerilmiyor.

Ekim normları — amaca göre

ParametreLif içinTohumluk içinKaynak
Tohum miktarı6-9 kg/da4-5 kg/da[1]2021
Sıra aralığı20-25 cm30-40 cm[1]2021
Hedef bitki yoğunluğu60-100 bitki/m²40-70 bitki/m²[1]2021
Vejetasyon süresi~120 gün~150 gün[1]2021
Ekim derinliği19-31 mm19-31 mm[1]2021
Tablo 1 — Ekim normları — amaca göreKarşılaştırma kuralları

Toprak ve iklim istekleri

KalemDeğerÖlçüm koşuluKaynak
Uygun pH6,0-7,5Gevşek, iyi havalandırılmış, alüvyal topraklar[1]2021
Uygun olmayan topraklarAsitli, kumlu, tınlı, ağır killi; drenajsız topraklarFide çökelmesi riski[1]2021
Organik madde%3,5'ten yüksekPerformans artışı gözlendi[1]2021
Yağış (sulamasız lif üretimi)en az 700 mmYüksek nispi nem ve uygun sıcaklıkla birlikte[1]2021
İdeal yıllık yağış62-76 cmOrtalama olarak[1]2021
Ekim toprak sıcaklığı12-15 °C (lif için 8-10 °C üzeri)Çimlenme için en uygun aralık[1]2021
Don toleransı-5 °C altında zarar görürİlkbahar geç donlarına toleransı az[1]2021
Türkiye'de ekim zamanıgenellikle Mart-NisanBölgelere göre değişir[1]2021
Tablo 2 — Toprak ve iklim istekleriKarşılaştırma kuralları

Gübreleme (dekara)

ElementMiktarNotKaynak
Azot (N)8-14 kgTohum üretiminde ihtiyaç daha yüksek[1]2021
Fosfor (P)5-8 kgToprakta ortalama >40 ppm tutulmalı[1]2021
Potas (K)3,5-8,0 kg—[1]2021
Çiftlik gübresi2-4 tonKoşullara bağlı olarak önerilir[1]2021
Tablo 3 — Gübreleme (dekara)Karşılaştırma kuralları

Verim aralıkları

ÜrünVerimÖlçüm koşuluKaynak
Sap (tohum amaçlı üretimde)600-1000 kg/daDerleme değeri[1]2021
Tohum — lif tipi çeşitler80-100 kg/daDerleme değeri[1]2021
Tohum — yağ tipi çeşitler80-300 kg/daDerleme değeri[1]2021
Tohum (Vezirköprü, anket)60-100 kg/da2020-2021, tek ilçe[2]2021
Lif (Vezirköprü, anket)ortalama 200 kg/da2020-2021, tek ilçe[2]2021
Tablo 4 — Verim aralıklarıKarşılaştırma kuralları

Ekim nöbeti

DurumBitkilerKaynak
Uygun ön/ard bitkilerBaklagiller ve buğdaygiller; buğday, fasulye[1]2021
Kaçınılması önerilenlerKanola, soya fasulyesi, ayçiçeği (beyaz küf ve pestisit riski)[1]2021
Böcek kontrolü4 yıllık rotasyon[1]2021
Tablo 5 — Ekim nöbetiKarşılaştırma kuralları

Yöntem notu

  1. Tohum miktarındaki fark doğrudan bitki formunu hedefler: sık ekim bitkileri ışık için yukarı doğru yarıştırır, yan dal vermeyi engeller ve ince, uzun sap verir. Seyrek ekim ise dallanmaya ve dolayısıyla çiçek sayısına alan tanır.
  2. 1 kg tohuma yaklaşık 54.000 tohum düşer. Dekara 6-9 kg atıldığında bu 324.000-486.000 tohum demektir; hedef yoğunluk 60-100 bitki/m² olduğu için çıkış oranı ve tohum kalitesi doğrudan verimi etkiler.
  3. Kenevirin azot ve potasa ihtiyaç duymadığı yaygın bir yanlış kanıdır. Derleme bu kanıyı açıkça reddediyor ve gübreleme ihtiyacının buğday ile mısıra benzer olduğunu belirtiyor.
  4. Kenevir için özel olarak kayıt altına alınmış pestisit bulunmuyor. Hastalık ve zararlı kontrolü büyük ölçüde rotasyona dayanıyor; en sık görülen hastalıklar gri küf ve beyaz küftür.
  5. Ekim zamanı fotoperiyotla birlikte okunmalıdır. Erken ekim vejetatif büyümeyi uzatır; kuzey yarımkürede 21 Haziran'ı izleyen 4-5 hafta içinde büyüme yavaşlar ve çiçeklenme tetiklenir.
  6. Verim tablosundaki ilk üç satır derleme değeri, son iki satır Vezirköprü anketinin ölçümüdür. İkisi aynı ağırlıkta okunmamalıdır: derleme değerleri geniş literatür aralığı, anket değerleri tek ilçenin tek dönemine ait ölçümdür.

Bu sayfanın sınırı

Bu sayfadaki değerlerin çoğu hakemli bir derlemenin literatürden aktardığı aralıklardır; derlemenin kendi tarla ölçümü değildir. Bir bölümü 1964 tarihli bir kaynağa kadar geri gider ve güncel tescilli çeşitlerle doğrulanmamıştır. Değerler ülke ve bölge ortalamalarıdır; belirli bir tarla için gübreleme kararı toprak analiziyle verilir. Türkiye'nin tescilli çeşitlerine (Vezir, Narlı) ait çeşide özgü ekim normları bu arşivde doğrulanmış bir kaynağa bağlanmadı.

Kaynakça

  1. Göre, M. ve Kurt, O. (2021). Bitkisel Üretimde Yeni Bir Trend: Kenevir. International Journal of Life Sciences and Biotechnology 4(1): 138-157. doi:10.38001/ijlsb.789970
  2. Uğurlu, M. (2021). Endüstriyel Kenevir Tohum Üretiminin Ekonomik Analizi: Vezirköprü Örneği. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi (Journal of the Institute of Science and Technology) 11(Özel Sayı): 3507-3518. doi:10.21597/jist.1028787

İlgili sayfalar