Kenevirde hastalık ve zararlılar: ABD'deki ilk kayıtlar ne gösteriyor?
Kenevir ABD'de uzun bir aradan sonra yeniden ekilmeye başlandığında hangi böceklerin ve hastalıkların ona zarar verdiği büyük ölçüde bilinmiyordu. Colorado, Virginia ve Tennessee'deki gözlemleri derleyen çalışmaya göre en büyük ürün zararını mısır koçan kurdu (Helicoverpa zea) veriyor.[1] Kuzey Carolina'da teşhise gönderilen 689 örnekte tarlada en sık Fusarium kaynaklı hastalıklar, serada Pythium ve gri küf görüldü.[2]
Kısaca
- Dünya genelinde kenevirde yaklaşık 300 tür eklembacaklı kaydı var; bunların küçük bir kısmı Kuzey Amerika'dan.[1]
- En büyük ürün zararı mısır koçan kurdundan geliyor; tırtıllar çiçek tomurcuklarını ve gelişen tohumları yiyor.[1]
- Özsu emenler içinde en zarar vericiler kenevir pas akarı ve kenevir yaprak biti; Tennessee'de 2018'de üreticilerin yaklaşık %18'i pas akarıyla ciddi sorun yaşadığını bildirdi.[1]
- Yaprak yiyen böceklerin zararı genellikle sınırlı görünüyor.[1]
- Kuzey Carolina'da tarlada en sık Fusarium yanıklığı, Fusarium solgunluğu ve Helminthosporium yaprak lekesi görüldü.[2]
- En yaygın çevresel bozukluklar aşırı yağışla köklerin su altında kalması ve çeliklerin zayıf kök gelişimiydi.[2]
Kenevir de her tarla bitkisi gibi böceklerden ve hastalıklardan etkileniyor. ABD'deki ilk kayıtlara göre en çok zararı çiçek ve tohumu yiyen tırtıllar veriyor; yaprağı yiyen böceklerin zararı çoğunlukla az. Hastalıklarda ise mantarlar ve fazla yağmurla suyun köklerde birikmesi öne çıkıyor.
Neden bilinmiyordu
Kenevir ABD'de İkinci Dünya Savaşı sonrasında yaklaşık 62 yıl yetiştirilmedi ve 2014 Tarım Yasası'yla yeniden ekilmeye başlandı. Bu yüzden bitkiye hangi böceklerin zarar verdiği büyük ölçüde bilinmiyordu.[1] Hastalıklar için de durum benzer: yazarlar, kayıt tutma ve sınıflandırma yöntemleri son on yıllarda çok geliştiği için kenevirin hastalık ve bozukluklarının ABD'de büyük ölçüde bilinmediğini belirtiyor.[2]
Böcek ve akar zararlıları
Colorado State University'den Whitney Cranshaw ve ekibi, Virginia Tech, University of Vermont ve University of Tennessee ile birlikte, 2016-2018 arasında kenevirde gözlenen eklembacaklıları ve önceki yayınlanmış kayıtları derledi. Türler beslenme biçimine göre gruplandı.[1]
Yazarlara göre en büyük ürün zararını mısır koçan kurdu veriyor; tırtıllar çiçek açmaya başlayan bitkilere yöneliyor ve özellikle CBD için yetiştirilen çeşitlerde tomurcukları tahrip ediyor. Güneydoğu Colorado'da 2016 salgınında bir üretici CBD kenevirinde 0,5 milyon doları aşan kayıp tahmin etti; Kuzey Carolina'da bir üretici 2017'de tane kenevirinde %30 ürün kaybı bildirdi.[1]
Özsu emenler içinde en zarar vericiler kenevir pas akarı (Aculops cannibicola) ve kenevir yaprak biti (Phorodon cannabis); yaprak biti Kuzey Amerika için yeni bir kayıt. Avrasya kenevir kurdu (Grapholita delineana) Rocky Dağları'nın doğusunda yaygın ve sezon sonunda tomurcuk ile tohumlara zarar veriyor. Kokarcalar ve Lygus türleri tohum dönemi sonrasında yaygın, ama zarar potansiyelleri belirsiz.[1]
Karşılaştırma
| Tür | Beslenme | Zarar |
|---|---|---|
| Mısır koçan kurdu (Helicoverpa zea) | çiçek tomurcuğu, gelişen tohum | en yüksek; CBD çeşitlerinde en ağır |
| Kenevir pas akarı (Aculops cannibicola) | yaprak ve tomurcukta özsu | ciddi; kapalı ve açık alanda |
| Kenevir yaprak biti (Phorodon cannabis) | yaprak ve çiçekte özsu | yaz sonu yüksek yoğunluk |
| Avrasya kenevir kurdu (Grapholita delineana) | gövde, tomurcuk, tohum | sezon sonunda önemli |
| Çekirgeler | yaprak ve ince dal | yerel salgınlar (Doğu Colorado) |
| Kokarcalar, Lygus türleri | çiçek ve tohum | yaygın; zarar potansiyeli belirsiz |
Hastalıklar ve çevresel bozukluklar
Lindsey D. Thiessen ve dört ortak yazar, Kuzey Carolina'nın 2016'da başlattığı kenevir pilot programı kapsamında 2017 ve 2018'de teşhis için gönderilen örnekleri taradı: 572 örnek eyalet tarım dairesinin agronomi birimine, 117 örnek bitki hastalıkları ve böcek kliniğine geldi. Bilinmeyen mantar örnekleri DNA dizilerine göre tanımlandı.[2]
Tarlada en sık rastlanan hastalıklar Fusarium graminearum'un yol açtığı yaprak ve çiçek yanıklığı, Fusarium oxysporum'un yol açtığı Fusarium solgunluğu ve Exserohilum rostratum'un yol açtığı Helminthosporium yaprak lekesiydi. Seradaki hastalıklar ağırlıklı olarak Pythium türleri ve Botrytis cinerea (gri küf) kaynaklıydı. En yaygın çevresel bozukluklar, aşırı yağış sonucu köklerin su altında kalması ve dikilen çeliklerin kök gelişiminin zayıf olmasıydı.[2]
Karşılaştırma
| Ortam | Sorun | Etmen |
|---|---|---|
| Tarla | yaprak ve çiçek yanıklığı | Fusarium graminearum |
| Tarla | Fusarium solgunluğu | Fusarium oxysporum |
| Tarla | Helminthosporium yaprak lekesi | Exserohilum rostratum |
| Sera | kök ve fide hastalıkları | Pythium türleri |
| Sera | gri küf | Botrytis cinerea |
| Çevresel | kökün su altında kalması | aşırı yağış |
| Çevresel | zayıf kök gelişimi | dikilen çelikler |
Tarladaki doğal düşmanlar
Derlemeye göre kenevir tarlalarında uğur böcekleri, yeşil ağkanatlılar ve avcı yarımkanatlılar gibi çok sayıda doğal düşman bulunuyor. Lif ve tohum için yetiştirilen, erkek bitki içeren kenevir yaz sonunda arılar için önemli bir polen kaynağı olabiliyor; yalnızca dişi bitkiden oluşan CBD tarlalarının polen değeri yok.[1] Arılarla ilgili bulgular kenevir ve arıcılık maddesinde.
Sınırlar
Zararlı çalışması bir derleme ve saha gözlemleri özetidir; zararlıların ürün kaybına etkisini ölçen kontrollü bir deneme değildir ve ürün kaybı rakamları üretici tahminleri ya da bildirimleridir. Bu arşivde tam metin pestisit bölümünün başına kadar okundu; ABD'ye özgü pestisit düzenlemesi aktarılmadı.[1]
Hastalık çalışmasının yalnızca özeti okundu; her hastalığın görülme sıklığı, zarar düzeyi ve örneklerin lif, tohum ya da CBD kullanımına göre dağılımı bu sayfada yok. Teşhise gelen örnekler sorun yaşayan üreticilerin gönderdikleridir ve tarlaların genel sağlık durumunu temsil etmez.[2] İki çalışma da ABD'nin belirli eyaletlerine ve 2016-2018 dönemine aittir; Türkiye'deki tür ve yoğunluklar farklı olabilir. Bu arşivde Türkiye'den kenevir hastalık ve zararlı kaydı yok.
Sık sorulan sorular
Kenevirin en zararlı böceği hangisi?
ABD'deki derlemeye göre mısır koçan kurdu (Helicoverpa zea). Tırtıllar çiçek tomurcuklarını ve gelişen tohumları yiyor; zarar en çok CBD için yetiştirilen çeşitlerde görülüyor.
Kenevirde en sık hangi hastalıklar görülüyor?
Kuzey Carolina'daki taramada tarlada Fusarium kaynaklı yaprak ve çiçek yanıklığı, Fusarium solgunluğu ve Helminthosporium yaprak lekesi; serada Pythium ve gri küf öne çıktı.
Kenevir hastalık ve zararlılara karşı dayanıklı mı?
Bu iki çalışma dayanıklılığı karşılaştırmıyor; yalnızca hangi zararlı ve hastalıkların görüldüğünü kaydediyor. Derlemeye göre yaprak yiyen böceklerin zararı genellikle sınırlı, ama çiçek ve tohumu yiyen türler ciddi kayıplara yol açabiliyor.
Kaynakça
Metin içindeki numaralar aşağıdaki künyelere karşılık gelir. Biçim: Yazar, Kurum / Dergi, Yıl.
- Cranshaw, W., Schreiner, M., Britt, K., Kuhar, T. P., McPartland, J. ve Grant, J. (2019). Developing Insect Pest Management Systems for Hemp in the United States: A Work in Progress. Journal of Integrated Pest Management 10(1): 26 doi:10.1093/jipm/pmz023
- Thiessen, L. D., Schappe, T., Cochran, S., Hicks, K. ve Post, A. R. (2020). Surveying for Potential Diseases and Abiotic Disorders of Industrial Hemp (Cannabis sativa) Production. Plant Health Progress 21(4): 321–332 doi:10.1094/PHP-03-20-0017-RS
İlgili maddeler
Bu maddeyle doğrudan bağlantılı, kütükte kayıtlı sayfalar.