Araştırma özeti · KF-ARS-181
Kenevirde 1 kg lif kaça mal oluyor? Vezirköprü'de 15 işletmenin 2018-2019 verisi
Kenevir üretiminin maliyeti sap, tohum ve lif için ayrı ayrı nasıl çıkar? Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nden araştırmacılar, Samsun Vezirköprü'de kenevir yetiştiren işletmelerle anket ve görüşme yaparak üretim amacına göre maliyeti ve kârı hesapladı.
Tek cümlede bulgu
- 1 kg soyulmamış sapın maliyeti ortalama 1,8 TL, 1 kg tohumun 30,0 TL, 1 kg lifin 22,8 TL olarak hesaplandı.
- Hasattan sonra lif ayırma bu amaçla geliştirilmiş makinelerle yapılırsa 1 kg lifin maliyeti %34,6 azalarak 14,9 TL'ye iniyor.
- Aynı bitkiden hem tohum hem lif alınıp lifin bitkiden ayrılmadan satıldığı üretim, bölgede yapılan buğday, şekerpancarı, ayçiçeği ve silajlık mısır tarımından daha kârlı bulundu.
- Üretim masraflarının %90,6'sı değişken, %9,4'ü sabit masraflardan oluşuyor.
Araştırma sorusu
Türkiye'de endüstriyel kenevir yetiştiriciliği ekonomik olarak yapılabilir mi; sap, tohum ve lifin birim maliyeti ne kadar ve hangi üretim amacı daha kârlı?
Yöntem
Mehmet Aydoğan, Yunus Emre Terzi, Şahin Gizlenci, Mustafa Acar, Alpay Esen ve Hüseyin Meral, Samsun'un Vezirköprü ilçesinde gayeli olarak seçilen 15 kenevir işletmesinden anket ve görüşmeyle veri topladı. Veriler 2018-2019 üretim sezonunu kapsıyor. İşletmeler üretim amaçlarına göre beş gruba ayrıldı ve birim alandan elde ettikleri kâr karşılaştırıldı. Dünya ve Türkiye kenevir ekim alanları ile ithalatı için gelecek dönem tahminleri çift üstel düzeltme yöntemiyle yapıldı.
Bulgular
Aynı bitkiden hem tohum hem lif elde edilen ve lifin bitkiden ayrılmadan pazarlandığı üretim, Vezirköprü'de yapılan buğday, şekerpancarı, ayçiçeği ve silajlık mısır tarımına göre daha kârlı bulundu. 1 kg soyulmamış sapın ortalama maliyeti 1,8 TL, 1 kg tohumun 30,0 TL, 1 kg lifin 22,8 TL olarak hesaplandı. Masrafların %90,6'sı değişken, %9,4'ü sabit masraftı. Lif ayırma işlemleri bu amaçla geliştirilmiş makinelerle yapılırsa 1 kg lif %34,6 daha düşük maliyetle 14,9 TL'ye üretilebiliyor. Yazarlara göre Türkiye'de kenevir tarımının başlıca sorunları üretimin insan gücüne dayalı geleneksel yöntemlerle yapılması ve tedarik zincirinin gelişmemiş olması. Yazarlar organik yetiştirilen lif kenevirinin organik tekstil pazarında niş oluşturabileceğini, yüksek enerji değeri taşıyan sapların temiz enerji kaynağı olarak değerlendirilebileceğini ve liften üretilecek biyokompozitlerin otomotiv sektörü için gelişmeye açık olduğunu belirtiyor.
Sınırlılıklar
Bu arşivde yalnızca özet okundu; dekara verim, gelir, kâr tutarları ve beş üretim grubunun ayrı sonuçları aktarılmadı. Örneklem tek ilçeden gayeli seçilmiş 15 işletmedir; Türkiye geneli için temsil gücü sınırlıdır. Tutarlar 2018-2019 fiyatlarıyla hesaplanmıştır ve bugünkü maliyetleri göstermez. Makine kullanımındaki 14,9 TL bir hesaplamadır, işletmelerde ölçülmüş bir değer değildir. Ekim alanı ve ithalat tahminlerinin sayıları bu sayfaya alınmadı.
| Ürün | Maliyet (TL/kg) | Not |
|---|---|---|
| Soyulmamış sap | 1,8 | Ortalama |
| Tohum | 30,0 | — |
| Lif | 22,8 | Geleneksel lif ayırma |
| Lif (makineyle ayırma) | 14,9 | Hesaplama; %34,6 daha düşük |
Bu çalışmayı alıntıla
Aydoğan, M., Terzi, Y. E., Gizlenci, Ş., Acar, M., Esen, A., Meral, H. (2020). Türkiye'de kenevir yetiştiriciliğinin ekonomik olarak yapılabilirliği: Samsun ili Vezirköprü ilçesi örneği.
Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi 35(1): 35-50. doi:10.7161/omuanajas.602585
Sık sorulan sorular
Kenevirde 1 kg lifin maliyeti ne kadar?
Vezirköprü'deki 15 işletmenin 2018-2019 verisine göre 1 kg lifin maliyeti 22,8 TL hesaplandı. Lif ayırma amaca yönelik makinelerle yapılırsa bu değer 14,9 TL'ye iniyor.
Kenevir buğdaydan daha kârlı mı?
Bu çalışmada aynı bitkiden hem tohum hem lif alınan ve lifin bitkiden ayrılmadan satıldığı üretim, bölgedeki buğday, şekerpancarı, ayçiçeği ve silajlık mısırdan daha kârlı bulundu. Tutarlar 2018-2019 fiyatlarına aittir.
Bu çalışmaya atıf yapan sayfalar
Aşağıdaki sayfalar bu araştırmaya atıf yapıyor.