Endüstriyel kenevir
Endüstriyel kenevir, lif ve tohum üretimi amacıyla yetiştirilen Cannabis sativa L. çeşitlerinin tarımsal ve sınai kullanımını tanımlayan terimdir. Bitkinin gövdesi, tohumu ve kökü ayrı ayrı ürün zincirlerine girer.[1]
Kısaca
- Nöbet etkisi ölçülmüş: kenevirden sonra ekilen ilk buğday, üst üste buğdaya göre hektarda 1.368 kg (+%47) fazla verdi — tarlaya katkısı.
- Bir bitkiden üç farklı ürün akışı çıkar: bast lifi, şiv ve tohum.
- Lif amaçlı ekimde vejetasyon süresi yaklaşık 120 gün — agronomi verisi.
- Yüksek biyokütle üretimi ve düşük girdi ihtiyacı, ekim nöbetinde tercih nedeni.
Kenevir tek ürünlü bir bitki değil. Sapın dış kabuğu lif, içindeki odunsu kısım şive, tepesi tohum verir; her biri ayrı bir sanayiye gider. Tarladan çıktıktan sonra da etkisi sürer: arkasından ekilen buğday daha çok ürün verir.
Tanım ve kapsam
Endüstriyel kenevir tek bir ürün değil, bir ürün ailesidir. Aynı tarladan çıkan gövde tekstile, tohum gıdaya, odun özü yapı malzemesine gider. Bu çok çıktılı yapı, ekonomik değerlendirmeyi de tek kalem üzerinden yapmayı imkânsız kılar; hesap her zaman ürün karması üzerinden yapılır.[2]
Yetiştirme amacı çeşit seçimini belirler. Lif için sık ekim ve uzun, dallanmayan gövde istenir; tohum için seyrek ekim ve gelişkin çiçek kurulu tercih edilir. İkili hasat (lif + tohum) ise iki amaç arasında ödünleşme demektir.
Bitki anatomisi — hangi kısım neye dönüşür
Şemada ya da altındaki düğmelerde bir kısım seçildiğinde, o kısımdan elde edilen ürünler ve ilgili madde gösterilir.
Kesit · bast lifi
Birincil lif
Kabuğun içinde demetler hâlinde sapın boyunca uzanan uzun, ince lif. Bitkinin en yüksek katma değerli kısmıdır; iplik, halat, teknik tekstil ve kompozit takviyesinde kullanılır. Tekstil için istenen, birincil lif payı yüksek liftir.
- tekstil
- halat
- biyokompozit
Verim ve girdi
Su ihtiyacı toprak tipine ve yağış rejimine göre değişir. Lif başına tüketim pamuğa kıyasla yaklaşık üç kat düşüktür: kilogram kullanılabilir lif başına kenevirde 2.041-3.401, pamukta 9.788-9.958 litre bildiriliyor. Ayrıntı su ayak izi verisinde.[4]
Ekim nöbetindeki etkisi ölçülmüştür: Katalonya'daki altı yıllık denemede kenevirden sonra ekilen ilk buğday, üst üste buğdaya göre hektarda ortalama 1.368 kg (+%47) fazla tane verdi; etki ikinci yıl %6'ya indi, üçüncü yıl kayboldu.[3]
Lif amaçlı ekimde tohum normu 6-9 kg/da, vejetasyon süresi yaklaşık 120 gündür; tohumluk üretiminde bu değerler 4-5 kg/da ve yaklaşık 150 gündür (agronomi verisi).
Yaygın yanlış bilgi
"Endüstriyel kenevir her toprakta aynı verimi verir." Verim büyük ölçüde toprak derinliği ve hasat zamanı hassasiyetine bağlıdır. Sığ ve taban suyu yüksek topraklarda gövde boyu belirgin şekilde kısalır.
Hasadın elle ve makineyle iş kapasitesi, makinelerin lifle tıkanma sorunu ve tarlada lif ayırma denemesi hasat mekanizasyonu maddesinde.
Sık sorulan sorular
Endüstriyel kenevir nedir?
Lif, tohum ve odun özü üretmek amacıyla yetiştirilen Cannabis sativa L. çeşitlerinin tarımı ve sınai kullanımıdır. Amaç tekstil, gıda, yapı malzemesi ve kompozit gibi ürün zincirleridir.
Endüstriyel kenevir Türkiye’de yetişir mi?
Evet. Tarihsel olarak Kastamonu, Samsun, Çorum, Amasya, Zonguldak ve Rize başta olmak üzere birçok ilde üretilmiştir; üretim izne tabidir ve Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından düzenlenir.
Endüstriyel kenevir kaç ayda hasat edilir?
Lif amaçlı üretimde vejetasyon süresi yaklaşık 120 gün, tohumluk üretiminde yaklaşık 150 gündür (agronomi verisi).
Endüstriyel kenevirden hangi ürünler yapılır?
Tekstil ve halat, kağıt hamuru, biyokompozit paneller, yapı malzemesi (hempcrete), yalıtım, hayvan altlığı, tohum ve tohum yağı ile protein unu.
Kenevirin toprağa faydası var mı?
Katalonya'daki altı yıllık denemede kenevirden sonra ekilen ilk buğday, üst üste buğdaya göre hektarda ortalama 1.368 kg fazla tane verdi ve kenevirli parsellerin derin katmanlarında nitrat %52 daha düşük ölçüldü (tarlaya katkısı). Kirlenmiş topraklarda ağır metal alımı üzerine fitoremediasyon çalışmaları var.
Kaynakça
Metin içindeki numaralar aşağıdaki künyelere karşılık gelir. Biçim: Yazar, Kurum / Dergi, Yıl.
- Small, E., Marcus, D. (2002). Hemp: A new crop with new uses for North America. Trends in New Crops and New Uses, ASHS Press: 284-326
- Carus, M. (2017). The European hemp industry: Cultivation, processing and applications for fibres, shivs, seeds and flowers. nova-Institut, European Industrial Hemp Association raporu
- Gorchs, G., Lloveras, J., Serrano, L., Cela, S. (2017). Hemp Yields and Its Rotation Effects on Wheat under Rainfed Mediterranean Conditions. Agronomy Journal 109(4): 1551-1560 doi:10.2134/agronj2016.11.0676
- Duque Schumacher, A. G., Pequito, S. ve Pazour, J. (2020). Industrial hemp fiber: A sustainable and economical alternative to cotton. Journal of Cleaner Production 268: 122180 doi:10.1016/j.jclepro.2020.122180
İlgili maddeler
Bu maddeyle doğrudan bağlantılı, kütükte kayıtlı sayfalar.