Kenevirin dünya pazarı ne kadar büyük?
Kenevirin dünya pazarının büyüklüğü tek bir sayıyla verilemez, çünkü uluslararası gümrük sınıflandırması kenevirin yalnızca üç ürününü ayrı kalem olarak tanır: ham veya havuzlanmış lif, işlenmiş lif ile kıtık ve döküntü, ve kenevir ipliği. 2020'de bu kalemlerde kayda geçen ticaret 42 milyon dolar; aynı yıl için tahmin edilen pazar büyüklüğü yaklaşık 5 milyar dolardır.
Kısaca
- Gümrük istatistiği kenevirin üç ürününü tanır; tohum yağı, gıda, yapı malzemesi ve CBD ayrı kenevir kalemi olarak sayılmaz.
- 2020 kayıtlı ticaret: 42 milyon dolar. Aynı yıl için tahmini pazar: yaklaşık 5 milyar dolar.
- Birim değer işlemeyle yükseliyor: ham kenevir 1,38 $/kg, kenevir ipliği 9,1 $/kg (2020).
- CBD ayrı bir ölçekte: Kasım 2021'de ham CBD yağı 931 $/kg.
- AB'de ekim alanı 2015-2022 arasında 20.540 hektardan 33.020 hektara çıktı; Fransa en büyük üretici.
Kenevirin dünya ticaretini ölçmek, bir marketin cirosunu yalnızca üç raftan hesaplamaya benzer. Gümrük sadece lifi, işlenmiş lifi ve ipliği ayrı sayar; gıda, yağ ve yapı malzemesi başka kalemlerin içinde kaybolur. Bu yüzden kayıtlı ticaret küçük, tahmini pazar büyük görünür.
Neden tek bir sayı yok
Bir malın dünya pazarını konuşmak için o malın gümrükte bir kalemi olması gerekir. Kenevirin üç kalemi var: ham veya havuzlanmış lif, işlenmiş lif ile kıtık ve döküntü, ve kenevir ipliği. Kodların ayrıntısı dış ticaret kodları sayfasında.
Kenevir tohumu yağı, kenevir unu, kenevir betonu, yalıtım levhası, kozmetik ve CBD ürünleri bu üç kalemin dışında kalır. Ticarete girdiklerinde başka başlıklar altında görünürler ve “kenevir” olarak sayılmazlar.
Sonuç iki sayı arasındaki açıklıktır: 2020'de kayda geçen kenevir ticareti 42 milyon dolar, aynı yıl için tahmin edilen pazar büyüklüğü yaklaşık 5 milyar dolar. Bu fark bir kayıt dışılık ölçüsü değildir; pazarın büyük bölümünün kenevir adıyla sayılmayan ürünlerden oluştuğunu gösterir.
Fiyat: işleme düzeyi belirliyor
2020'de bir kilogram ithal kenevir ipliğinin ortalama değeri 9,1 dolar, ham kenevirin 1,38 dolar, yarı işlenmiş kenevirin 0,94 dolardı. Bunlar birim değerlerdir — satış fiyatı değil, kayıtlı değerin miktara bölümü.
CBD tarafı bambaşka bir ölçekte: Kasım 2021'de Avrupa piyasasında ham CBD yağı kilogram başına 931 dolar, izolat 952 dolardı. Aynı rapor bu fiyatların 2019 sonu ve 2020 başındaki aşırı üretim sonrası düştüğünü de yazıyor; değerler bir kesittir, bugüne taşınamaz.
Aradaki uçurum bütün bitki yaklaşımının neden sürekli gündeme geldiğini açıklıyor: lif ve tohumun birim değeri düşük, farkı yaratan kalem çiçek ve yaprak tarafında. Bu yaklaşımın sınırı ise tarımsal değil hukuki — hangi parçanın kullanımına izin verildiği ülkeye göre değişir.
Bütün sayılar ve künyeleri veri sayfasında.
Kim üretiyor
UNCTAD raporu Çin'i tarihsel olarak lider üretici, Fransa gibi Avrupa ülkelerini geleneksel üretici, Kanada ve ABD'yi ise etkisi büyüyen yeni üreticiler olarak tanımlıyor; yaklaşık 40 ülke kayda değer miktarda üretim yapıyor.
AB tarafında Komisyon'un kendi verisi şunu gösteriyor: lif amaçlı ekim alanı 2015'te 20.540 hektardan 2022'de 33.020 hektara, üretim 97.130 tondan 179.020 tona çıktı. Fransa AB üretiminin %60'tan fazlasını veriyor, Almanya %17, Hollanda %5.
Aynı yıl için başka bir kaynak farklı sayı veriyor — 32.250 hektar ve Fransa'ya %78 pay. Farkın nedeni ayrı bir sayfada ele alınıyor; bu arşiv iki değeri de olduğu gibi tutuyor.
Ticaretin önündeki iki engel
Kenevir ürünlerinin gümrük vergileri tarım ürünleri ortalamasına göre düşük. Ama iki örüntü aynı yöne işaret ediyor: tarife tırmanması nedeniyle iplik ham ürüne göre daha yüksek vergiyle karşılaşıyor, ve iplik üzerindeki tarife dışı önlem türü sayısı ham ya da yarı işlenmiş ürünlerin iki katı.
Pratik sonucu şu: ham lif ihraç etmek, işlenmiş ürün ihraç etmekten kolay. Katma değeri üretici ülkede tutmayı hedefleyen bir politika bu iki engeli birlikte hesaba katmak zorunda.
Türkiye bu tabloda nerede
Türkiye'nin kenevir ithalat ve ihracat rakamları bu arşivde doğrulanmadı. Bu bir yokluk kaydıdır: TÜİK dış ticaret serisi GTİP bazında sorgulanabilir durumda, ancak değerler doğrulanmadan aktarılmaz.
Doğrulanmış olan iç tablo ise şu: Türkiye'de kenevir üretimi izne bağlıdır ve üretim ölçeği küçüktür — il bazındaki rakamlar il üretim sayfasında, alım fiyatı ve destekleme tarafındaki durum fiyat ve destekleme sayfasında. Kenevir, TMO'nun fiyat açıkladığı ürünler arasında değildir.
Sık sorulan sorular
Kenevir pazarı kaç milyar dolar?
Kenevirin kilosu kaça satılıyor?
Dünyada en çok kenevir üreten ülke hangisi?
CBD neden bu kadar pahalı görünüyor?
Türkiye ne kadar kenevir ihraç ediyor?
Kaynakça
Metin içindeki numaralar aşağıdaki künyelere karşılık gelir. Biçim: Yazar, Kurum / Dergi, Yıl.
- Fugazza, M. (2022). Commodities at a Glance: Special issue on industrial hemp, No. 16. Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), Cenevre — UNCTAD/DITC/COM/2022/1
- Avrupa Komisyonu. Hemp — Tarım ve Kırsal Kalkınma Genel Müdürlüğü bilgi sayfası. Avrupa Komisyonu, agriculture.ec.europa.eu
- González Cortés, J., Ryu, B. R., Pauli, C., Royano Barroso, L. ve Park, S.-H. (2024). Industrial Applications of Hemp Fiber in Europe and Evolving Regulatory Landscape. Journal of Natural Fibers 21(1): 2435047 doi:10.1080/15440478.2024.2435047
İlgili maddeler
Bu maddeyle doğrudan bağlantılı, kütükte kayıtlı sayfalar.