Ara⌘K TR

Kenevir hayvan altlığı: şiveden ahır ve kümes altlığı

Kenevir altlığı, sapın lif ayrıldıktan sonra kalan odunsu özünün (şive) öğütülmesiyle yapılır. Lif üretiminin yan ürünüdür: lif başına yaklaşık 1,7 katı kadar şive çıkar. Arşivdeki iki çalışma bu yan ürünün ahır altlığı olarak odun yongası ve samanın önünde, turba ve talaşın ise gerisinde ya da yanında olduğunu gösteriyor.

Güncelleme: 26.09.2026Ekoloji & Tarım2 kaynak künyesiKayıt: KF-EKO-016

Kısaca

  • Finlandiya'daki at ahırı çalışmasında kenevir altlığı idrardan çıkan amonyağın %60'ını tuttu; odun yongası %44, saman %4 tuttu.
  • 10 litre suyu tutmak için 22,5 litre kenevir yetti; odun yongasından 31,9, samandan 69,7 litre gerekti.
  • Kenevirle at başına yıllık altlıklı gübre 9,1 m³ oldu, çalışmadaki en düşük değer; samanla 19,5 m³.
  • İtalya'da on çeşidin şivesi ölçüldü: su emme ince talaşa yakın, amonyak tutma çeşide göre %45-55,5.
  • Zayıf yönleri: su eklenmeden tozlu, mikrop sayısı odun kökenli altlıklardan yüksek, gübresi bir ayda kompostlaşmadı.
Günlük dille

İyi bir ahır altlığı bir havlu gibi çalışmalı: çok su emmeli ve kokuyu tutmalı. Finlandiya'daki at ahırında kenevir şivesi bu iki işte de odun yongası ve samanın önüne geçti; yıllık gübre hacmi samanın yarısından azdı.

Altlık neden şiveden yapılır

Kenevir sapı iki kısımdan oluşur: dış kabuktaki uzun lif ve içteki odunsu öz. Lif tekstil, kâğıt ve kompozite giderken öz, yani şive, çoğu zaman yan ürün olarak kalır. Şive gözenekli ve hafiftir; bu yüzden sıvı ve gaz tutabilen bir altlık malzemesine dönüşür.

İtalya'daki çalışmanın yazarlarına göre saf kenevir altlığı orada kilogramı 1,4-3,8 avroya satılıyor. Yani şive atık olmaktan çıkıp satılabilir bir ürün hâline geliyor.

Amonyak ve su: yonga ve samanın önünde

Finlandiya'da bir at çiftliğinde yedi altlık aynı yöntemle ölçüldü. Kenevir at idrarından çıkan amonyağın %60'ını tuttu (amonyak tutma kapasitesi). Odun yongası %44, saman yalnızca %4 tuttu.

Su tutmada da kenevir yonga ve samanın önündeydi: 10 litre suyu tutmak için 22,5 litre kenevir yetti; odun yongasından 31,9, samandan 69,7 litre gerekti. Turba ve talaş iki ölçütte de keneviri geçti. Bütün değerler karşılaştırma sayfasında.

Daha az gübre, daha kolay temizlik

Aynı çalışmada kenevirle at başına yıllık altlıklı gübre 9,1 m³ hesaplandı; odun yongasıyla 12,4, samanla 19,5 m³. Kuzey ülkelerinde gübre yılın dokuz ayına kadar depolandığı için hacim doğrudan depolama maliyetidir.

Kirli altlığı temizinden ayırmak turba ve kenevirde en kolay ve hızlıydı; odun yongası, gazete kâğıdı ve samanda daha uzun sürdü.

Çeşit fark eder mi

Padova Üniversitesi on çeşidin şivesini 8 mm'ye öğütüp ölçtü. Nem ve su emme çeşitler arasında farklı değildi; su emme ortalaması %251,9 ile ince talaşa (%266) yakındı. Amonyak tutma ise çeşide göre anlamlı biçimde değişti: Fibranova'da %45,0, Ferimon'da %55,5. Ayrıntılar araştırma özetinde.

Bu çalışmada amonyak at idrarı yerine %9 amonyak çözeltisiyle ölçüldü; değerler Finlandiya çalışmasıyla doğrudan karşılaştırılmaz.

Zayıf yönler ve ölçülmeyenler

Kenevir altlığı su eklenmeden tozlu; Finlandiya çalışmasının yazarlarına göre toz, paketteki talimatla su eklenerek giderilebiliyor. Mikrop sayısı odun kökenli altlıklardan (yonga, talaş) yüksekti. Kenevirli gübrede üç haftalık kompostta çözünür azot en düşüktü ve gübre bir ayda kompostlaşmadı.

İki çalışmanın ikisi de at ya da laboratuvar ölçümü. Kümes, sığır ya da küçükbaş ahırında kenevir altlığıyla yapılmış bir deneme bu arşivde yok; ahır havasındaki amonyak ve toz da ölçülmedi.

Sık sorulan sorular

Kenevir altlığı samandan iyi mi?
Ölçülen üç özellikte evet: amonyakta %60'a karşı %4, 10 litre su için 22,5'e karşı 69,7 litre, yıllık gübrede 9,1'e karşı 19,5 m³.
Kenevir altlığı talaş yerine kullanılabilir mi?
Su emmesi ince talaşa yakın; Finlandiya çalışmasında amonyak tutması talaşa yakın (%60'a karşı %64), su tutmada talaş önde. Tozu ve mikrop sayısı talaştan yüksek.
Kenevir altlığı tavuk kümesinde kullanılır mı?
Bu arşivde kümeste yapılmış bir kenevir altlığı denemesi yok; ölçümler at ahırında ve laboratuvarda yapıldı.
Kenevir altlığı neden tozlu?
Şive öğütüldüğünde ince parçacıklar oluşur. Finlandiya çalışmasının yazarlarına göre su eklemek tozu gideriyor; toz miktarı ölçülmedi.

Kaynakça

Metin içindeki numaralar aşağıdaki künyelere karşılık gelir. Biçim: Yazar, Kurum / Dergi, Yıl.

  1. Airaksinen, S., Heinonen-Tanski, H. ve Heiskanen, M.-L. (2001). Quality of different bedding materials and their influence on the compostability of horse manure. Journal of Equine Veterinary Science 21(3): 125-130 doi:10.1016/S0737-0806(01)70108-6
  2. Arango, S., Greco, R., Guzzo, N., Raffrenato, E., Montanari, M. ve Bailoni, L. (2023). Physical Characterization of Ten Hemp Varieties to Use as Animal Bedding Material. Animals 13(2): 284 doi:10.3390/ani13020284

İlgili maddeler

Bu maddeyle doğrudan bağlantılı, kütükte kayıtlı sayfalar.