Kenevir küspesi: yağdan sonra kalan protein ve lif kaynağı
Kenevir küspesi, tohumdan yağ sıkıldıktan sonra kalan katı kısımdır. Kabuğu soyulmuş tohumdan elde edilen küspede protein %42,2'ye kadar çıkar; kabuklu tohum küspesi ise diyet lifi bakımından zengindir (%41,3'e kadar).[1] Küspe bitkisel yoğurt gibi gıdalarda ve keçi, sığır gibi hayvanların rasyonunda soya küspesinin yerine denenmiştir.
Kısaca
- Kabuksuz tohum küspesinde ham protein %41,2-42,2, kabuklu tohum küspesinde diyet lifi %37,2-41,3 ölçüldü.[1]
- İki küspede de çoklu doymamış yağ asidi oranı %63-72, omega-6/omega-3 oranı yaklaşık 3,1:1 idi; altı ay boyunca hiçbir örnekte Salmonella saptanmadı.[1]
- Yağı alınmış kenevir tohumundan probiyotikle yapılan bitkisel yoğurtta arjinin içeriği 3,7-5,4 kat arttı.[2]
- Besi sığırında kenevir küspeli rasyon azotun sindirilebilirliğini kontrol ve DDGS'li rasyona göre artırdı.[4]
- Keçilerde soya küspesinin yerine kenevir küspesi konması besin sindirilebilirliğini ve rumen fermantasyonunu değiştirmedi.[3]
Kenevir tohumundan yağ sıkılınca geriye kalan küspe atık değildir; içinde bol protein ve lif vardır. Tohumun kabuğu soyulursa küspe daha proteinli, soyulmazsa daha lifli olur. Araştırmalarda bitkisel yoğurt yapımında ve keçi, sığır yemlerinde soya küspesinin yerine kullanıldı.
Bileşim ve kabuğun etkisi
Polonya'daki Bydgoszcz Bilim ve Teknoloji Üniversitesi, yağlık Henola çeşidinin kabuklu ve kabuğu soyulmuş tohumlarını 55 °C'de soğuk presleyip iki küspeyi karşılaştırdı. Kabuksuz küspede ham protein %41,15-42,20, kalan yağ %33,1-37,5 ölçüldü; enerji değeri 100 gramda 512-540 kcal'e ulaştı. Kabuklu küspede diyet lifi %37,2-41,26, toplam karbonhidrat %43,5-48,2 idi.[1]
Kabuk, sindirilemeyen polisakkaritlerin ve fitatın başlıca kaynağı çıktı; kabuğu soymak ikisini de azalttı. Yazarlar incelenen hiçbir örneğin, insan beslenmesi için güvenli kabul edilen günlük fitik asit düzeyini aşmadığını belirtiyor. Yağ asidi bileşimi iki küspede benzerdi.[1]
| Ölçüm | Kabuksuz küspe | Kabuklu küspe |
|---|---|---|
| Ham protein | %41,15-42,20 | %28,4-31,4 |
| Diyet lifi | %6,90-8,03 | %37,2-41,26 |
| Kalan yağ | %33,1-37,5 | %7,5-9,5 |
| Toplam karbonhidrat | yaklaşık %9,5 | %43,5-48,2 |
Saklama ve hijyen
Aynı çalışmada küspeler 1, 3 ve 6 ay saklandı. Altı ay boyunca iki küspede de koliform, stafilokok ve Enterobacteriaceae saptama sınırının üzerine çıkmadı, Salmonella hiçbir örnekte bulunmadı. Renk, koku ve kıvam değişmedi.[1]
Kenevir yağı gibi küspedeki yağ da oksidasyona duyarlıdır: altıncı ayda iki küspede de Totox indeksi 15'i geçti. Yazarlar insan tüketimi için kabuksuz küspenin üretimden sonraki üç ay içinde kullanılmasını ve ışık almayan, vakumlu ambalaj önerdi.[1]
Gıdada kullanım
Çin'de yapılan bir çalışmada yağı alınmış kenevir tohumu suyla öğütülüp süzüldü ve yoğurt mayası ile üç farklı probiyotikle fermente edildi. Probiyotik fermantasyon ürünün arjinin içeriğini 3,66-5,42 kat artırdı; L. plantarum XD117 ile yapılan kenevir yoğurdu laboratuvar ölçümünde şeker sindirim enzimi α-glukozidazı %95,9, yağ sindirim enzimi pankreatik lipazı %92,6 baskıladı.[2] Bu değerler laboratuvar ölçümüdür, insan üzerinde denenmemiştir.
Küspenin öğütülmesiyle elde edilen un ve protein ürünleri kenevir unu ve kenevir proteini sayfalarında.
Hayvan beslemede
Güney Afrika'daki keçi denemesinde soya küspesinin beş düzeyde kenevir küspesiyle değiştirilmesi görünür besin sindirilebilirliğini, rumen fermantasyonunu ve azot kullanım verimliliğini etkilemedi; ham protein alımı küspe düzeyi arttıkça azaldı.[3]
ABD'de Red Angus tosunlarla yapılan denemede azotun rumende ve bütün sindirim kanalında sindirilebilirliği kenevir küspeli rasyonda, kontrol ve mısır DDGS'li rasyona göre anlamlı biçimde yüksek çıktı. Yazarlar kenevir küspesinin besi sığırı rasyonlarında bir seçenek olabileceği sonucuna vardı.[4]
Dört yağ fabrikasından alınan 15 küspe örneğinde besin değerindeki değişkenliğin kaynağı fabrika değil, aynı fabrikanın farklı partileriydi; laboratuvarda ölçülen gerçek sindirilebilirlik bütün örneklerde %53,0 düzeyinde kaldı.[5] Bu nedenle yem hesabında parti analizine dayanmak gerekir.
Kenevir küspesinin hayvan yeminde kullanımına ülkelerin yem mevzuatı ayrıca bakar; ayrıntılar kenevir yemi sayfasında.
Sık sorulan sorular
Kenevir küspesi nedir?
Kenevir tohumundan yağ sıkıldıktan sonra kalan katı kısımdır. Kabuğu soyulmuş tohumdan yapılan küspede protein %42,2'ye kadar çıkar.
Kenevir küspesi ne işe yarar?
Arşivdeki çalışmalarda bitkisel yoğurt gibi gıdalarda ve keçi, sığır rasyonlarında soya küspesinin yerine kullanıldı. Kabuklu küspe lif, kabuksuz küspe protein bakımından zengindir.
Kabuklu ve kabuksuz küspe arasındaki fark ne?
Kabuksuz küspede protein (%41-42) ve enerji daha yüksek; kabuklu küspede diyet lifi (%37-41) ve sindirilemeyen karbonhidratlar daha yüksek. Yağ asidi bileşimi ikisinde benzer.
Kenevir küspesi ne kadar dayanır?
Ölçülen çalışmada iki küspe de ilk üç ayda kabul edilebilir kalitede kaldı; altıncı ayda oksidasyon göstergeleri sınırı aştı. Işık almayan, vakumlu ambalaj önerildi.
Kaynakça
Metin içindeki numaralar aşağıdaki künyelere karşılık gelir. Biçim: Yazar, Kurum / Dergi, Yıl.
- Ambroziak, K. ve Wenda-Piesik, A. (2025). Comparative Characterization of Hemp Seed Cakes from Dehulled and Hulled Cannabis sativa L. var. oleifera cv. 'Henola'. Foods 14(9): 1605 doi:10.3390/foods14091605 · Arşivdeki özeti
- Zhou, Y., Xu, Y., Song, S. ve diğerleri (2024). Effect of Different Probiotic Fermentations on the Quality of Plant-Based Hempseed Fermented Milk. Foods 13(24): 4076 doi:10.3390/foods13244076 · Arşivdeki özeti
- Semwogerere, F., Chikwanha, O. C., Katiyatiya, C. L. F., Marufu, M. C. ve Mapiye, C. (2023). Nutrient intake, digestibility, and utilization in goats fed graded levels of hempseed cake finisher diets. Tropical Animal Health and Production 56: 21 doi:10.1007/s11250-023-03864-1 · Arşivdeki özeti
- Winders, T. M., Neville, B. W. ve Swanson, K. C. (2023). Effects of hempseed cake on ruminal fermentation parameters, nutrient digestibility, nutrient flow, and nitrogen balance in finishing steers. Journal of Animal Science 101: skac291 doi:10.1093/jas/skac291 · Arşivdeki özeti
- Jacobson, K. J., Kinman, L. A., Owsley, W. F., Muir, J. P. ve Smith, W. B. (2021). Nutritive Value Variation and In Vitro Digestibility of Hempseed Meal. Animals 11(12): 3481 doi:10.3390/ani11123481 · Arşivdeki özeti
İlgili maddeler
Bu maddeyle doğrudan bağlantılı, kütükte kayıtlı sayfalar.