Kenevir tohumunun besin değeri: 100 gramda protein, yağ, lif ve mineraller
Bütün kenevir tohumunun yaklaşık dörtte biri protein, üçte biri yağdır. Türkiye'de tescilli Narlı ve Vezir çeşitlerinde yağ %36,20 ve %38,90, protein yaklaşık %23 ölçüldü; Finola çeşidinde protein %24,8, yağ %35,5, lif %27,6 bulundu.[5][1] Kabuğu soyulmuş tohumda lif belirgin biçimde düşer.[3]
Kısaca
- 100 g bütün tohumda yaklaşık 23-25 g protein, 35-39 g yağ ve 28 g lif bulunur; değerler çeşide göre değişir.[1][5]
- Proteinin %67-75'i edestin adlı globülindir; dokuz esansiyel amino asidin tamamı Türk çeşitlerinde de ölçüldü.[2][5]
- Yağın yaklaşık dörtte üçü çoklu doymamış yağ asididir; omega-6/omega-3 oranı Narlı'da 3,00, Vezir'de 2,88.[5]
- Lifin yaklaşık %70'i kabuktadır: kabuklu tohumda toplam lif %35, kabuksuz tohumda %5-10.[3]
- Bu arşivdeki kaynaklar tohumun enerji (kalori) değerini ölçüm olarak vermiyor.
Kenevir tohumu küçük ama yoğun bir besin: içinin yaklaşık dörtte biri protein, üçte biri yağ. Kabuğuyla yendiğinde lif bakımından da zengindir; marketlerde satılan kabuksuz tohumda lif çok azalır, protein ve yağ oranı ise öne çıkar.
100 gram bütün tohumda protein, yağ ve lif
Aşağıdaki değerler kuru ağırlık ya da ağırlık yüzdesi olarak verilmiştir; yüzde değeri 100 gramdaki gram miktarına karşılık gelir. Narlı ve Vezir ölçümleri İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi'nde üç tekrarla yapıldı; tohumlar Vezirköprü (Samsun) ve TİGEM Gökhöyük (Amasya) kaynaklıdır.[5]
| Bileşen | Narlı | Vezir | Finola |
|---|---|---|---|
| Protein | 23,35 | 23,20 | 24,8 |
| Yağ | 36,20 | 38,90 | 35,5 |
| Lif | — | — | 27,6 |
| Kül | 4,22 | 3,92 | 5,6 |
| Nem | 4,50 | 4,20 | — |
Kaynak: Narlı ve Vezir[5], Finola[1]. Narlı ve Vezir çalışmasında lif ölçülmedi. Derleme çalışmaları ise çeşit belirtmeden protein için yaklaşık %25, yağ için %25, karbonhidrat için %38 (bunun %35'i lif) değerini aktarır.[3]
Protein: edestin ve esansiyel amino asitler
Kenevir tohumu proteininin %67-75'i edestin adlı globülin, %25-37'si albümindir.[2] Tohum proteaz inhibitörü içermez.[4] Arginin protein içinde yaklaşık %12'lik payla patates, mısır, buğday, pirinç, soya ve whey proteininden yüksektir.[1]
Narlı ve Vezir'de dokuz esansiyel amino asidin tamamı bulundu. Toplam esansiyel amino asit Narlı'da 8,92, Vezir'de 9,42 g/100 g; lizin 0,88 ve 0,93 g/100 g ölçüldü. Yazar, esansiyel amino asitlerin toplam içindeki payını (%37,76 ve %37,51) literatürdeki değerlerin altında buldu.[5] Protein kalitesi ölçümleri için PDCAAS çalışmasına bakılabilir.
Yağ: omega-6 ve omega-3 dağılımı
| Yağ asidi | Narlı | Vezir |
|---|---|---|
| Linoleik asit (omega-6) | 58,78 | 55,55 |
| Alfa-linolenik asit (omega-3) | 19,57 | 19,22 |
| Oleik asit | 11,65 | 13,62 |
| Palmitik asit | 8,47 | 7,65 |
| Toplam doymuş | 10,70 | 11,52 |
| Toplam çoklu doymamış | 78,35 | 74,77 |
| Omega-6 / omega-3 oranı | 3,00 | 2,88 |
Kaynak: [5]. Yağın kullanımı ve saklanması kenevir yağı ve saklama maddelerinde.
Mineraller
| Mineral | Narlı (mg / 100 g) | Vezir (mg / 100 g) |
|---|---|---|
| Fosfor | 1.138 | 886 |
| Potasyum | 682 | 698 |
| Magnezyum | 386 | 386 |
| Kalsiyum | 339 | 164 |
| Demir | 16 | 74 |
| Sodyum | 3 | 6 |
Makalede değerler g/kg olarak verilmiştir (örneğin fosfor 11,38 g/kg); tabloda 100 grama çevrildi.[5] Demir ve kalsiyumdaki büyük fark iki partinin farklı yerlerden gelmesinden de kaynaklanabilir; çalışma bunu ayıramıyor.
Kabuklu ve kabuksuz tohum farkı
Lifin yaklaşık %70'ini kabuk taşır. Kabuklu bütün tohumda toplam lif %35 iken kabuğu soyulmuş tohumda (“hemp heart”) %5-10'a iner; lifin yaklaşık %80'i çözünmez, %20'si çözünür liftir.[3] Aynı “kenevir tohumu” adı altında besin bileşimi belirgin biçimde farklı iki ürün satılır. Tüketim biçimleri kenevir tohumu nasıl tüketilir? maddesinde.
Bu değerleri okurken
Narlı ve Vezir değerleri tek bir yerden ve tek partiden alınan örneklere aittir; yetiştirme yılı bildirilmedi. Finola değeri tek çeşide ve tek ölçüme dayanır. Değerler ambalaj üzerindeki etiket bilgisinin yerine geçmez. Kaynaklarda tohumun enerji değeri (kcal) ölçülmediği için bu sayfa kalori vermez. Ölçümlerin tamamı tohum besin bileşimi veri sayfasında.
Sık sorulan sorular
Kenevir tohumunun 100 gramında kaç gram protein var?
Kenevir tohumunun kalorisi ne kadar?
Kenevir tohumunda omega-3 var mı?
Kabuksuz kenevir tohumu ile kabuklu arasındaki fark nedir?
Kenevir tohumu tam protein mi?
Kaynakça
Metin içindeki numaralar aşağıdaki künyelere karşılık gelir. Biçim: Yazar, Kurum / Dergi, Yıl.
- Callaway, J. C. (2004). Hempseed as a nutritional resource: An overview. Euphytica 140(1-2): 65-72 doi:10.1007/s10681-004-4811-6
- Kamle, M., Mahato, D. K., Sharma, B. ve diğerleri (2024). Nutraceutical potential, phytochemistry of hemp seed (Cannabis sativa L.) and its application in food and feed: A review. Food Chemistry Advances 4: 100671 doi:10.1016/j.focha.2024.100671
- Presa-Lombardi, J., García, F., Gutierrez-Barrutia, M. B. ve Cozzano, S. (2023). Hemp seed's (Cannabis sativa L.) nutritional potential for the development of snack functional foods. OCL 30: 24 doi:10.1051/ocl/2023025
- Tănase Apetroaei, V., Pricop, E. M., Istrati, D. I. ve Vizireanu, C. (2024). Hemp Seeds (Cannabis sativa L.) as a Valuable Source of Natural Ingredients for Functional Foods — A Review. Molecules 29(9): 2097 doi:10.3390/molecules29092097
- Yıldız, M. (2025). Sürdürülebilir gıda sistemleri ve beslenme için potansiyel bir ürün: Yerli (Narlı ve Vezir) kenevir tohumlarının fizikokimyasal karakterizasyonu. GIDA 50(5): 946-960 doi:10.15237/gida.GD25059
İlgili maddeler
Bu maddeyle doğrudan bağlantılı, kütükte kayıtlı sayfalar.