Tıbbi kenevir: Türkiye’de ve dünyada yasal çerçeve
Tıbbi kenevir, kenevirden elde edilen ve ilaç ya da sağlık ürünü olarak ruhsatlandırılan ürünler için kullanılan genel addır. Türkiye’de bu ürünlerin ruhsatı Sağlık Bakanlığına, bitkinin yetiştiriciliği Tarım ve Orman Bakanlığının iznine bağlıdır; 2313 sayılı Kanuna göre ürünler yalnızca eczanelerden satılabilir.[1][2]
Bu sayfanın kapsamı
Bu madde yalnızca hukuki çerçeveyi ve resmî kurumların kayıtlı kararlarını aktarır. Tedavi, doz ya da kullanım bilgisi vermez; hiçbir ürün için sağlık iddiası taşımaz. Kaynaklar resmî mevzuat, uluslararası kuruluş belgeleri ve hakemli bilimsel değerlendirmelerdir.
Kısaca
- 21 Temmuz 2025 tarihli 7557 sayılı Kanun, 2313 sayılı Kanunun 23. maddesini değiştirdi: ruhsat ve takip Sağlık Bakanlığında, satış yalnızca eczanede.[1][2]
- 31 Ocak 2026’da iki yönetmelik yayımlandı: Sağlık Bakanlığının ürün yönetmeliği ve Tarım ve Orman Bakanlığının yetiştiricilik yönetmeliği.[3][4]
- Çiçek ve yaprak üretimi TMO tarafından yapılır veya Cumhurbaşkanınca belirlenen kota içinde TMO kontrolünde yaptırılır.[1]
- BM Narkotik İlaçlar Komisyonu 2 Aralık 2020’de keneviri 1961 Sözleşmesi’nin Ek IV listesinden çıkardı; kenevir Ek I’de, uluslararası kontrol altında kalıyor.[5]
- EFSA 2022’de CBD’nin gıda olarak güvenliğinin belirlenemediğini bildirdi; 2026 güncellemesine göre veri boşlukları sürüyor.[8][9]
Türkiye’de kenevirden yapılan tıbbi ürünler reçeteli ilaç gibi düzenleniyor: Sağlık Bakanlığı ruhsat vermeden hiçbiri satışa çıkamaz ve satış yalnızca eczanede yapılır. Tarlada lif ve tohum için ekilen kenevir ise ayrı bir izin rejimine bağlıdır; izinsiz kenevir yetiştirmek hangi amaçla olursa olsun yasaktır.
Türkiye’de yasal çerçeve
Temel hüküm, 1933 tarihli 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanunun 23. maddesidir. Madde, lif, tohum ve sap üretimini ve tıbbi ürünler, sağlık ürünleri, uyuşturucu etkisi olmayacak oranda kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri elde etmeye yönelik çiçek ve yaprak üretimini Tarım ve Orman Bakanlığının iznine bağlar. Aynı madde, izinsiz kenevir yetiştirmeyi amacı ne olursa olsun yasaklar.[1]
21 Temmuz 2025 tarihli ve 7557 sayılı Kanunun 9. maddesi fıkraya iki hüküm ekledi: bu ürünlere yönelik ruhsatlandırma ve takip sistemlerine kayıt işlemleri Sağlık Bakanlığınca yapılır ve ürünler yalnızca eczanelerden satılabilir. Değişiklikten önce çiçek ve yaprak üretimi yalnızca “ilaç etkin maddesi” amacına bağlıydı.[1][2]
Usul ve esaslar 31 Ocak 2026’da yayımlanan iki yönetmelikle belirlendi. Sağlık Bakanlığının Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair Yönetmeliği ürün tarafını, Tarım ve Orman Bakanlığının Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmeliği tarla tarafını düzenliyor. İkincisi, 13 Eylül 2024 tarihli İlaç Etkin Maddesi Üretimi Amaçlı Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmeliği yürürlükten kaldırdı (2016 ve 2026 mevzuatı).[3][4]
| Kategori | Piyasaya arz | Satış |
|---|---|---|
| Tıbbi ürün | Beşeri tıbbi ürün ruhsatı | Eczane, reçeteyle |
| Sağlık ürünü | TİTCK ruhsatı | Eczane, reçeteyle |
| Kişisel bakım ürünü | Kozmetik ürün bildirimi | Yalnızca eczane |
| Destek ürünü | TİTCK ruhsatı | Yalnızca eczane |
Tarla tarafı: kim yetiştirir?
Ürün amaçlı, yani çiçek ve yaprak için yetiştiricilik Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) tarafından yapılır veya yaptırılır; gerektiğinde Cumhurbaşkanınca belirlenen kota doğrultusunda TMO kontrolünde gerçek veya tüzel kişilere yaptırılabilir.[1] 2026 yönetmeliğine göre başvuru 1 Ocak-1 Nisan arasında TMO’ya yapılır; yetiştiricilik TMO Afyon Alkaloidleri Fabrikası sahasında, organize tarım bölgesinde ya da Sağlık Bakanlığından üretim yeri izni almış tesislerin bulunduğu ilde yürütülür.[4][10]
Lif, tohum ve sap üretimi ise ayrı bir rejimdir: 21 ille sınırlıdır, kotaya tabi değildir ve başvuru il ve ilçe tarım müdürlükleri üzerinden yürür (kenevir Türkiye’de yasal mı, izinli iller).[4]
Kenevirden elde edilen tıbbi ürün
Kannabinoid içeren, Sağlık Bakanlığınca ruhsatlandırılan ürün. Hammaddesi çiçek ve yapraktır.
- Yetiştirme
- TMO, kota içinde
- Ruhsat
- Sağlık Bakanlığı / TİTCK
- Satış
- Eczane, reçeteyle
Kenevir tohumu yağı
Tohumun sıkılmasıyla elde edilen gıda ve kozmetik hammaddesi. Ayrıntı: kenevir yağı.
- Yetiştirme
- 21 ilde izinle
- Hammadde
- Tohum
- Kota
- Yok
Uluslararası çerçeve
Kenevir ve kenevir reçinesi, 1961 tarihli Uyuşturucu Maddelere Dair Tek Sözleşme’nin hem Ek I hem Ek IV listesinde yer alıyordu. Ek IV, kötüye kullanıma ve zararlı etkilere özellikle açık görülen, tedavi değeri çok az ya da hiç bulunmayan maddelerin listesidir.[6] Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), uzman komitesinin değerlendirmesinden sonra Ocak 2019’da Komisyona kenevir ve ilişkili maddeler için sekiz öneri sundu.[5]
BM Narkotik İlaçlar Komisyonu (CND) 2 Aralık 2020’de 27’ye karşı 25 oyla, bir çekimserle, keneviri ve kenevir reçinesini Ek IV’ten çıkardı. Bu maddeler Ek I’de kalmaya, yani sözleşmenin bütün kontrol düzeylerine tabi olmaya devam ediyor; Komisyon DSÖ’nün diğer önerilerini kabul etmedi.[5] Tıbbi ve bilimsel olmayan amaçlarla kullanım yasa dışı kalmaya devam ediyor.[12]
DSÖ Uyuşturucu Bağımlılığı Uzman Komitesi (ECDD) Haziran 2018’de saf kannabidiol (CBD) olarak kabul edilen preparatların uluslararası kontrol altına alınmamasını önerdi; gerekçe, maddede kötüye kullanım ve bağımlılık potansiyeli bulunmamasıydı. Komite, görevinin bir maddeyi tedavi için önermek olmadığını, kontrol düzeyi hakkında görüş vermek olduğunu belirtiyor.[7]
Karar çizelgesi
| Tarih | Kurum | Karar |
|---|---|---|
| Haziran 2018 | DSÖ ECDD | Saf CBD preparatlarının uluslararası kontrol dışında bırakılması önerisi[7] |
| Haziran 2018 | ABD FDA | Bitki kaynaklı saflaştırılmış CBD içeren ilaca (Epidiolex) ruhsat[11] |
| Ocak 2019 | DSÖ | CND’ye kenevir ve ilişkili maddeler için sekiz öneri[5] |
| 2 Aralık 2020 | BM CND | Kenevir ve reçinesi Ek IV’ten çıkarıldı; Ek I’de kaldı[5] |
| 26 Nisan 2022 | EFSA | CBD’nin yeni gıda olarak güvenliği belirlenemedi[8] |
| 21 Temmuz 2025 | TBMM | 7557 sayılı Kanun: ruhsat Sağlık Bakanlığına, satış eczaneye[2] |
| 31 Ocak 2026 | Sağlık / Tarım ve Orman | Ürün ve yetiştiricilik yönetmelikleri[3][4] |
| 2026 | EFSA | Güncelleme: 2022’de belirlenen veri boşlukları sürüyor[9] |
Ruhsatlı ilaç örneği
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) Haziran 2018’de bitki kaynaklı saflaştırılmış CBD içeren Epidiolex’i, iki yaş ve üzeri hastalarda iki nadir epilepsi sendromuyla (Lennox-Gastaut ve Dravet) ilişkili nöbetler endikasyonuyla onayladı. ABD Uyuşturucuyla Mücadele İdaresi (DEA) aynı yıl ilacı Kontrollü Maddeler Yasası’nın en az kısıtlayıcı listesi olan Ek V’e aldı.[11]
EFSA’nın 2022 değerlendirmesine göre aynı ürün, Avrupa Birliği’nde Epidyolex adıyla, AB pazarında ruhsatlı tek CBD ürünüydü ve reçeteli ilaçtır.[8] Ruhsat belirli bir ürünü ve belirli bir endikasyonu kapsar; Türkiye’de ruhsat alan kenevir kaynaklı bir ürün bu arşivde doğrulanamadı.
CBD gıda olarak: EFSA değerlendirmesi
Avrupa Komisyonu CBD’yi yeni gıda (novel food) olarak değerlendiriyor. Mart 2022 ortası itibarıyla Komisyona 150’den fazla başvuru yapılmış, bunların 19’u EFSA’da incelemedeydi. EFSA’nın Beslenme, Yeni Gıdalar ve Gıda Alerjenleri Paneli 26 Nisan 2022’de kabul ettiği açıklamada, hayvan ve insan verilerindeki eksiklikler nedeniyle CBD’nin yeni gıda olarak güvenliğinin şu an belirlenemediği sonucuna vardı.[8]
2026’da yayımlanan güncelleme, Haziran 2024’e kadarki hayvan ve insan çalışmalarını taradı ve boşlukların sürdüğünü yazdı. Yeni çalışmaların birçoğunda standart olmayan protokol, kısa süre ve eşzamanlı ilaç kullanımı gibi yöntem sınırlılıkları bulunuyordu.[9]
Yaygın yanlış bilgi
“Tıbbi kenevir yasallaştı, CBD yağı her yerde satılabilir.” 2313 sayılı Kanuna göre kenevirden elde edilen tıbbi ürünler, sağlık ürünleri, kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri yalnızca eczanelerden satılabilir; tıbbi ve sağlık ürünleri ayrıca reçete gerektirir. Kanun izinsiz kenevir yetiştirmeyi her amaçla yasaklar.[1][10]
Bu maddenin alt sayfaları: CBD yağı, ürün yönetmeliği: maddeler ve süreler, ülke rejimleri, EFSA değerlendirmesi ve DSÖ değerlendirmesi.
Sınırlar
Bu madde hukuki çerçeveyi aktarır; hangi durumda hangi ürünün kullanılabileceğine dair bilgi vermez. Sağlık Bakanlığı yönetmeliğinin madde numaraları ve içerikleri ikincil bir hukuk özetinden aktarıldı; Resmî Gazete metniyle madde madde karşılaştırma yapılmadı.[10] Türkiye’de kenevirden elde edilip ruhsat almış ürün bulunup bulunmadığı ve ürün amaçlı yetiştiricilik kotası bu arşivde doğrulanamadı.
Sık sorulan sorular
Tıbbi kenevir Türkiye’de yasal mı?
Kenevirden elde edilen tıbbi ürünler, sağlık ürünleri, kişisel bakım ve destek ürünleri 2313 sayılı Kanunun 23. maddesiyle ruhsat rejimine bağlandı. Ruhsatı Sağlık Bakanlığı verir ve ürünler yalnızca eczanelerden satılabilir. İzinsiz kenevir yetiştirmek her amaçla yasaktır.
Tıbbi kenevir ürünleri nereden alınır?
Kanuna göre yalnızca eczanelerden. Sağlık Bakanlığının 2026 yönetmeliğine göre tıbbi ürünler ve sağlık ürünleri ayrıca reçeteyle verilir; kişisel bakım ve destek ürünleri için reçete aranmaz.
CBD yağı ile kenevir yağı aynı şey mi?
Hayır. Kenevir yağı tohumdan sıkılan gıda ve kozmetik hammaddesidir. Kenevirden elde edilen kannabinoid içeren ürünler ise 2026 ürün yönetmeliğinin kategorilerine girer ve yalnızca eczanede satılabilir. Ayrıntı: kenevir yağı.
BM keneviri yasal hâle getirdi mi?
Hayır. BM Narkotik İlaçlar Komisyonu 2 Aralık 2020’de keneviri 1961 Sözleşmesi’nin en sıkı listesi olan Ek IV’ten çıkardı. Kenevir Ek I’de kalıyor ve sözleşmenin bütün kontrol düzeylerine tabi; tıbbi ve bilimsel olmayan kullanım yasa dışı kalmaya devam ediyor.
Tıbbi amaçlı keneviri kim yetiştirebilir?
Çiçek ve yaprak üretimini TMO yapar ya da Cumhurbaşkanınca belirlenen kota içinde TMO kontrolünde gerçek veya tüzel kişilere yaptırır. 2026 yönetmeliğine göre başvuru 1 Ocak-1 Nisan arasında TMO’ya yapılır.
Kaynakça
Metin içindeki numaralar aşağıdaki künyelere karşılık gelir. Biçim: Yazar, Kurum / Dergi, Yıl.
- T.C. (1933; son değişiklik 2025). 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun. Konsolide metin, mevzuat.gov.tr · m. 23
- Türkiye Büyük Millet Meclisi (2025). 7557 sayılı Sağlıkla İlgili Bazı Kanunlarda ve 663 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun. Resmî Gazete, 24 Temmuz 2025, sayı 32965 · m. 9; Resmî Gazete metninin kopyası
- T.C. Sağlık Bakanlığı (2026). Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair Yönetmelik. Resmî Gazete, 31 Ocak 2026, sayı 33154
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı (2026). Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik. Resmî Gazete, 31 Ocak 2026, sayı 33154; dayanak: 2313 sayılı Kanun m. 23
- UNODC (2020). CND Votes on Recommendations for Cannabis and Cannabis-Related Substances. Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi, 3 Aralık 2020
- UNODC (2020). E/CN.7/2020/CRP.19: WHO scheduling recommendations on cannabis and cannabis-related substances. Commission on Narcotic Drugs, 23 Kasım 2020
- Dünya Sağlık Örgütü (2018). WHO Expert Committee on Drug Dependence review of cannabis. Soru-cevap belgesi, 31 Temmuz 2018
- EFSA NDA Panel (2022). Statement on safety of cannabidiol as a novel food: data gaps and uncertainties. EFSA Journal 20(6): 7322 doi:10.2903/j.efsa.2022.7322
- EFSA NDA Panel (2026). Update of the statement on safety of cannabidiol as a novel food. EFSA Journal doi:10.2903/j.efsa.2026.9862
- Öztürk, F. (2026). Kenevirden Elde Edilen Ürünler: Ruhsat, Reçete ve Satış Rejimi. İkincil kaynak · hukuk özeti; yönetmelik madde numaraları buradan aktarıldı
- ABD Uyuşturucuyla Mücadele İdaresi (2018). FDA-approved drug Epidiolex placed in schedule V of Controlled Substance Act. DEA basın açıklaması, 27 Eylül 2018
- Birleşmiş Milletler (2020). UN commission reclassifies cannabis, yet still considered harmful. UN News, 2 Aralık 2020
İlgili maddeler
Bu maddeyle doğrudan bağlantılı, kütükte kayıtlı sayfalar.