Karşılaştırma · KF-KAR-040

Tıbbi kenevir ülke rejimleri: Türkiye, Almanya, Birleşik Krallık, Kanada

Ülkeler kenevirden elde edilen ürünlere tıbbi erişimi farklı yollarla düzenliyor: ruhsatlı ürün ve eczane tekeli, hekim reçetesi ve sigorta ödemesi, yalnızca uzman hekim reçetesi ya da tıbbi belgeyle lisanslı satıcıdan temin. AB’nin uyuşturucu ajansına göre yaklaşımlar hem izin verilen ürünler hem de düzenleyici çerçeve bakımından geniş ölçüde ayrışıyor.[12]

Türkiye

2313 sayılı Kanunun 7557 sayılı Kanunla değişen 23. maddesine göre kenevirden elde edilen tıbbi ürünler, sağlık ürünleri, kişisel bakım ürünleri ve destek ürünlerinin ruhsatlandırma ve takip işlemleri Sağlık Bakanlığınca yapılır ve ürünler yalnızca eczanelerden satılabilir.[1] 31 Ocak 2026 tarihli yönetmelik sağlık ve destek ürünlerini TİTCK ruhsatına, kişisel bakım ürünlerini kozmetik bildirimine, tıbbi ürünleri beşerî tıbbi ürün mevzuatına bağlar (yönetmelik verisi).[2]

Almanya

10 Mart 2017’de yürürlüğe giren uyuşturucu mevzuatı değişikliği, hekimlerin ağır hastalara kenevir reçete etmesine ek bir özel izin gerektirmeden imkân tanıdı; tedavi giderini hastanın sağlık sigortası karşılayabiliyor. Değişiklikten önce erişim, Federal İlaç ve Tıbbi Cihaz Enstitüsü’nün (BfArM) nadiren verdiği özel izne bağlıydı; 5 Nisan 2016 itibarıyla bu izne sahip hasta sayısı 647’ydi.[3] Düzenlemeyle, bitmiş ilaç olarak ruhsatlandırılmamış kenevir kaynaklı ilaçlar da reçeteyle temin edilebilir hâle geldi; BfArM beş yıllık bir izleme araştırması yürüttü ve yurt içi üretimin bir devlet kenevir ajansının kontrolünde yapılması öngörüldü.[4]

Birleşik Krallık

1 Kasım 2018’den beri Genel Tıp Konseyi’nin (GMC) uzman sicilinde kayıtlı hekimler, karşılanmamış klinik ihtiyaç bulunan durumlarda kenevir kaynaklı tıbbi ürünleri reçete edip etmemeye karar verebiliyor. Reçete edilen ürünlerin neredeyse tamamı ruhsatsız ilaçtır.[5] Bu ürünler aile hekimlerinden temin edilemez.[7] Parlamento kütüphanesinin 2025 brifingine göre kenevir ülkede kontrollü bir madde olmaya devam ediyor ve ürün ruhsatı olan kenevir kaynaklı ilaç sayısı az.[6]

Kanada

Kanada’da tıbbi erişim 30 Temmuz 2001’de yürürlüğe giren Marihuana Medical Access Regulations ile düzenlendi; 2016’da Access to Cannabis for Medical Purposes Regulations onun yerini aldı.[9] Bu düzenleme 17 Ekim 2018’de Cannabis Act ve yönetmelikleri yürürlüğe girince kaldırıldı; tıbbi erişim bugün Cannabis Regulations’ın 14. kısmında yer alıyor.[10][8] Sağlık uzmanının imzaladığı tıbbi belgeye sahip kişiler, federal lisanslı bir satıcıdan doğrudan alım yapabiliyor.[10]

Avrupa Birliği ve ABD

AB’de kannabinoid içeren ilaçların ruhsatlandırılması 2001/83/EC sayılı Direktif’le ortak çerçeveye bağlıdır; ruhsat gerektirmeyen majistral ve ofisinal preparatlar ise üye devletlere bırakılmıştır ve düzenlemeler ülkeler arasında eşit değildir.[14] AB Uyuşturucu Ajansı’na göre en yaygın ilk yaklaşım, belirli bir tıbbi onay ve gözetim sağlayan, kullanımı sınırlı sayıda duruma ve preparata indiren bir özel erişim programı kurmak oldu. Yurt içine yönelik üretim programı bulunan ülkeler arasında Çekya, Danimarka, Almanya, İtalya ve Hollanda; ihracata yönelik üretim yapanlar arasında Avusturya, Yunanistan ve Portekiz sayılıyor.[13]

ABD’de federal düzeyde bitki kaynaklı saflaştırılmış CBD içeren bir ilaç 2018’de FDA ruhsatı aldı ve Kontrollü Maddeler Yasası’nın en az kısıtlayıcı listesi olan Ek V’e alındı.[11] Eyalet düzenlemeleri bu karşılaştırmanın kapsamında değildir.

Sınırlar

Almanya’nın 2024 sonrası düzenlemeleri ve ABD eyalet yasaları bu sayfada karşılaştırılmadı. Hasta sayıları ve reçete hacimleri ülkeler arasında aynı yöntemle derlenmediği için tabloya alınmadı. Türkiye’de yönetmelik kapsamında ruhsat almış bir ürün bu arşivde doğrulanamadı.

Sık sorulan sorular

Kaynakça

Metin içindeki numaralar aşağıdaki künyelere karşılık gelir. Biçim: Yazar, Kurum / Dergi, Yıl.

1. T.C. (1933; son değişiklik 2025). 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun. Konsolide metin, mevzuat.gov.tr · m. 23
2. T.C. Sağlık Bakanlığı (2026). Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair Yönetmelik. Resmî Gazete, 31 Ocak 2026, sayı 33154 · metin: Resmî Gazete metninin Hukuki Haber kopyası
3. Library of Congress (2017). Germany: Medical Marijuana Act Enters into Force. Global Legal Monitor, 13 Mart 2017
4. Bundesgesundheitsblatt (2019). Cannabis zu medizinischen Zwecken – Das Gesetz vom März 2017 und seine Vorgeschichte. Bundesgesundheitsblatt · hakemli doi:10.1007/s00103-019-02962-6
5. NHS England (2019). Prescribe cannabis-based products for medicinal use. NHS England yönergesi
6. House of Commons Library (2025). Medical use of cannabis. Araştırma brifingi CBP-8355
7. Department of Health Northern Ireland (2018). Cannabis based medicinal products available in NI today. Resmî duyuru, 1 Kasım 2018
8. Health Canada (2018). Cannabis Regulations (SOR/2018-144), Part 14: Access to Cannabis for Medical Purposes. Canada Gazette Part II, 11 Temmuz 2018
9. Health Canada (2016). Access to Cannabis for Medical Purposes Regulations (SOR/2016-230). Canada Gazette Part II, düzenleyici etki analizi
10. Health Canada. Data on cannabis for medical purposes. Health Canada
11. ABD Uyuşturucuyla Mücadele İdaresi (2018). FDA-approved drug Epidiolex placed in schedule V of Controlled Substance Act. DEA basın açıklaması, 27 Eylül 2018
12. EMCDDA (2018). Medical use of cannabis and cannabinoids: questions and answers for policymaking. Avrupa Uyuşturucu ve Uyuşturucu Bağımlılığı İzleme Merkezi
13. EUDA (2025). Cannabis laws in Europe FAQ: What laws cover medical and commercial cannabis-derived products?. AB Uyuşturucu Ajansı
14. Lipnik-Štangelj, M. ve Razinger, B. (2020). A Regulatory Take on Cannabis and Cannabinoids for Medicinal use in the European Union. Arhiv za higijenu rada i toksikologiju · hakemli

İlgili maddeler

Bu maddeyle doğrudan bağlantılı, kütükte kayıtlı sayfalar.