Karşılaştırma · KF-KAR-016
Kenevir mevzuatı AB, Kanada ve Türkiye'de: sınır nerede, denetim nasıl
Üç düzenin de bir eşiği var ve üçü de aynı sayıyı kullanıyor: %0,3. Fark sayıda değil, sayının nereden ölçüldüğünde, kimin izin verdiğinde ve iznin neyi kapsadığında. Aynı bitki, üç ayrı hukuki kimlik.
Avrupa Birliği
Eşik, doğrudan ödemeye uygunluk koşulu olarak tarım mevzuatında tanımlanır. Çeşidin AB ortak çeşit kataloğunda kayıtlı olması aranır; sınır 1 Ocak 2023'ten itibaren %0,3'tür.
Kanada
Endüstriyel kenevir, Cannabis Act'e bağlı yönetmelikte tanımlanır: çiçek başları ve yapraklarda %0,3 w/w veya daha az THC. Faaliyetlerin çoğu Health Canada lisansına bağlıdır.
Türkiye
Ekim, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın izniyle ve yalnızca izin verilen illerde yapılır. Çiçek ve yaprak üretimi ayrı bir kota rejimine tabidir.
Kısa cevap
Üçünde de eşik %0,3 THC'dir, ama ölçümün ve iznin çerçevesi farklıdır. AB'de eşik tarım politikasının içindedir: doğrudan ödemeye uygunluk koşuludur ve çeşidin AB ortak çeşit kataloğunda bulunması gerekir; sınır 2023 başında %0,2'den %0,3'e çıkarılmıştır. Kanada'da eşik ceza hukuku çerçevesindedir: Cannabis Act altındaki yönetmelik keneviri çiçek başları ve yapraklarda %0,3 w/w veya daha az THC taşıyan bitki olarak tanımlar ve neredeyse her faaliyet için Health Canada lisansı arar. Türkiye'de rejim izin ve kota üzerinden yürür; ekim yalnızca izin verilen illerde ve Tarım ve Orman Bakanlığı'nın verdiği izinle yapılır.
Değerler neden birbiriyle karşılaştırılamaz
Bu üç metin aynı türden belge değildir ve satırlar birebir eşleştirilemez. AB tarafındaki hüküm bir tarım desteği koşuludur; Kanada'daki bir ceza hukuku yönetmeliğidir; Türkiye'deki bir yetiştiricilik yönetmeliğidir. Aynı yüzde aynı hukuki sonucu doğurmaz: bir yerde desteği kaybettirir, başka yerde suç oluşturur. Tablodaki satırlar bu yüzden "hangi belge neyi söylüyor" olarak okunmalıdır, hangi ülkenin daha serbest olduğu olarak değil. Mevzuat değişir; buradaki bilgiler sayfada yazan tarihler itibarıyladır ve hukuki danışmanlık değildir. Türkiye sütunundaki %0,3 değeri kişisel bakım ve destek ürünleri için tanımlanmıştır (MADDE 3/d ve 3/k); genel bir yetiştiricilik eşiği olarak okunmamalıdır.
Eşik aynı, çerçeve farklı
Üç düzen de %0,3'ü kullanır, ama bu sayı üç ayrı yerde durur. AB'de eşik doğrudan ödemeye uygunluk koşuludur: Regulation (EU) 2021/2115'in 4(4) maddesi, doğrudan ödemeye uygun arazide yetiştirilen kenevir için izin verilen en yüksek THC düzeyini %0,2'den %0,3'e çıkarmıştır.
Aynı sınır ithalatta da geçerlidir. Komisyon'un 2023 tarihli bildirimi, 5302 10 00 gümrük kodundaki kenevir ve ekim amaçlı kenevir tohumu için uygulanan en yüksek THC düzeyinin 1 Ocak 2023'ten itibaren %0,3 olduğunu belirtiyor.
Kanada'da eşik bir tanımın parçasıdır. Endüstriyel kenevir, Cannabis Act ve yönetmelik bakımından, çiçek başları ve yapraklarda THC derişimi %0,3 w/w veya daha az olan kenevir bitkisi — ya da o bitkinin herhangi bir parçası — olarak tanımlanır. Ölçümün hangi bitki kısmında yapıldığı burada açıkça yazılıdır.
Ölçüm neyi kapsıyor
Kanada yönetmeliği bir ayrıntıyı ayrıca hükme bağlar: THC derişimi belirlenirken delta-9-tetrahidrokannabinolik asidin THC'ye dönüşme potansiyeli hesaba katılmalıdır. Yani ölçüm bitkideki hazır THC ile sınırlı değildir; ısıyla THC'ye dönüşebilecek öncül madde de sayılır.
Aynı yönetmelik, tohumun işlenmesiyle elde edilen türevler için ayrı bir eşik tanımlar: üretim sonrası THC derişimi 10 μg/g veya daha az olan türev ve ondan yapılan ürün, kanunun uygulamasından muaftır. Bu, kenevir tohumu yağı gibi ürünlerin bitkinin kendisinden farklı bir rejime tabi olması demektir.
Türkiye tarafında ölçüm ve denetim yönetmelikte ayrı bir başlıktır; ayrıntısı mevzuat sayfasında madde madde veriliyor.
İzni kim veriyor
AB'de yetiştirme izni ulusal düzeydedir; birlik mevzuatının koyduğu şey desteğe erişimin koşuludur. Çeşidin AB ortak çeşit kataloğunda kayıtlı olması bu koşullardan biridir — yani çeşit listesi, izin sisteminin fiilî kapısıdır.
Kanada'da neredeyse her faaliyet lisansa bağlıdır: yetiştirme, işleme, satış, ithalat ve ihracat. Yetiştirme lisansı sahibi, ıslahçı değilse yalnızca onaylı kültür çeşidine ait sertifikalı tohum ekebilir.
Türkiye'de rejim izin ve kota üzerine kuruludur. Ekim yalnızca izin verilen illerde yapılabilir; başvuru, istenen belgeler ve süreler ayrı bir sayfada adım adım anlatılıyor. Çiçek ve yaprak üretimi ise ayrı bir kota rejimine tabidir.
Denetim: en ayrıntılı belge Türkiye'de
Üç metin arasında denetimi en somut yazan Türkiye yönetmeliğidir. Yönetmelik iki ayrı organ tanımlar: il veya ilçe müdürlüğünden iki ziraat mühendisi ile kolluk personelinden oluşan ve her yılın ocak ayı sonuna kadar valilik onayıyla kurulan Teknik Ekip, ve il müdürlüğü başkanlığında il sağlık müdürlüğü, Toprak Mahsulleri Ofisi ile narkotik birimleri temsilcilerinden oluşan Kontrol Heyeti.
Sıklık da yazılıdır: lif, tohum ve sap üretiminde amaca uygunluk en az ayda bir defa incelenir; izin verilen tesis Kontrol Heyeti tarafından ayda en az bir kez denetlenir. İzinsiz üretim tespitinde Ek-9 tutanağı düzenlenir, ürün imha edilir ve konu adli mercilere iletilir.
AB ve Kanada metinlerinde denetim doğrudan bu ayrıntıda yazmaz; AB'de saha kontrolü üye devletin uygulamasına bırakılmıştır, Kanada'da denetim lisans rejiminin bir parçasıdır. Bu, iki ülkede denetim olmadığı anlamına gelmez — künyedeki metinlerin kapsamının farklı olduğu anlamına gelir. Türkiye tarafının tam dökümü mevzuat sayfasındadır.
Üç düzenin karşılaştırması
| Ölçüt | Avrupa Birliği | Kanada | Türkiye |
|---|---|---|---|
| THC eşiği | %0,3 | %0,3 w/w | Kişisel bakım ve destek ürününde en fazla %0,3 (MADDE 3/d, 3/k) |
| Eşiğin hukuki yeri | Doğrudan ödemeye uygunluk koşulu | Endüstriyel kenevir tanımı | Ürün tanımı; yetiştiricilik yönetmeliği |
| Ölçüm yeri | Belirtilen usule göre tarlada | Çiçek başları ve yapraklar | Yönetmelikte ürün üzerinden tanımlanır |
| Öncül madde sayılıyor mu | — | Evet, THCA dönüşüm potansiyeli dahil | — |
| Çeşit koşulu | AB ortak çeşit kataloğu | Onaylı kültür çeşidi, sertifikalı tohum | Tohumluk sertifikası (MADDE 5/d) |
| İzin makamı | Üye devlet | Health Canada lisansı | En büyük mülki idare amiri, il/ilçe müdürlüğü teklifiyle (MADDE 6) |
| Başvuru dönemi | — | — | 1 Ocak - 1 Nisan (MADDE 5) |
| İzin süresi | — | — | Yalnızca bir yetiştiricilik dönemi (MADDE 6) |
| Denetim makamı | Üye devlet | Health Canada | Teknik Ekip; tesislerde Kontrol Heyeti (MADDE 17-18) |
| Denetim sıklığı | — | — | Amaca uygunluk en az ayda bir; tesis ayda en az bir kez (MADDE 17-18) |
| Coğrafi sınır | Yok | Yok | Yalnızca izin verilen iller |
| Kota rejimi | Yok | Yok | Çiçek ve yaprakta kotayı Cumhurbaşkanı belirler (MADDE 10) |
| Son değişiklik | 1 Ocak 2023: %0,2 → %0,3 | SOR/2018-145 | 31 Ocak 2026 / 33154 sayılı yönetmelik |
Hangi durumda hangisi
İzin ve il koşulu
Ekim yalnızca izin verilen illerde ve Bakanlık izniyle yapılır; başvuru adımları ayrı sayfada.
%0,3 ve gümrük kodu
İthalatta uygulanan sınır 1 Ocak 2023'ten beri %0,3'tür ve belirli gümrük kodlarını kapsar.
Tanımın kendisine bakın
Eşik bir uygunluk koşulu değil, endüstriyel kenevirin tanımının parçasıdır; ölçüm çiçek başları ve yapraklarda yapılır.
Türev rejimi ayrıdır
Kanada'da tohumdan işlenen türevler için 10 μg/g eşiği ve ayrı bir muafiyet düzeni vardır.
Sık sorulan sorular
Üç ülkede de sınır aynı mı?
Sayı olarak evet, %0,3. Ama sayının hukuki sonucu farklıdır: AB'de desteğe uygunluk koşuludur, Kanada'da tanımın parçasıdır, Türkiye'de yetiştiricilik yönetmeliğinin içindedir.
AB'de sınır neden değişti?
Ortak Tarım Politikası reformuyla, doğrudan ödemeye uygun arazide yetiştirilen kenevir için izin verilen en yüksek THC düzeyi %0,2'den %0,3'e çıkarıldı; değişiklik 1 Ocak 2023'te yürürlüğe girdi.
THC ölçümü bitkinin neresinden yapılıyor?
Kanada yönetmeliği bunu açıkça yazar: çiçek başları ve yapraklar. Ayrıca THCA'nın THC'ye dönüşme potansiyeli de hesaba katılır.
Kenevir tohumu yağı bu sınırlara tabi mi?
Kanada'da tohumdan işlenen türevler için ayrı bir düzen vardır: üretim sonrası THC derişimi 10 μg/g veya daha az olan ürün kanunun uygulamasından muaftır. Türkiye'de gıda tarafı ayrı mevzuattadır.
Bu sayfa hukuki danışmanlık mı?
Değildir. Mevzuat değişir ve uygulama ayrıntısı idarenin yorumuna bağlıdır. Buradaki bilgiler künyedeki metinlerin tarihleri itibarıyladır.
Kaynaklar
- Avrupa Komisyonu (2021). Regulation (EU) 2021/2115 — Common Agricultural Policy Strategic Plans. Avrupa Birliği Resmî Gazetesi; Avrupa Komisyonu Tarım ve Kırsal Kalkınma Genel Müdürlüğü kenevir sayfası
- Avrupa Komisyonu (2023). Commission Notice on imports of hemp and hemp seeds into the Union. EUR-Lex, C/2023/1365
- Health Canada (2018). Industrial Hemp Regulations (SOR/2018-145). Canada Gazette Part II / Justice Laws Website
Bu sayfanın kapsamı
Sayfa üç hukuk düzenini yan yana koyar, ama bu metinler aynı türden belge değildir: biri tarım desteği düzenlemesi, biri ceza hukuku yönetmeliği, biri yetiştiricilik yönetmeliğidir. Satırlar birebir eşleşmez ve aynı yüzde aynı sonucu doğurmaz. Türkiye sütunu bu arşivin kendi mevzuat sayfasına dayanır; AB ve Kanada sütunları künyedeki resmî metinlerden aktarılmıştır. Mevzuat değişir; sayfa hukuki danışmanlık değildir.