Araştırma özeti · KF-ARS-197
Kenevir tohumu ve gıdalarında THC ve CBD: kimya, yasal sınırlar ve ürün analizleri
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Gıda Mühendisliği ile Karadeniz Teknik Üniversitesi Eczacılık Fakültesi araştırmacılarının derlemesi, aynı molekül ağırlığına sahip THC ve CBD bileşiklerinin kimyasını, gıda ürünlerindeki yasal sınırları ve bu bileşikler üzerine yapılan ürün analizlerini bir araya getiriyor.
Tek cümlede bulgu
- Derlemeye göre kenevir tohumunda THC ve CBD doğal olarak bulunmuyor; ürünlerde ölçülen düşük düzeyler hasat sırasında bitkinin diğer kısımlarından bulaşma olarak açıklanıyor ve ülkeler tohum, yağ ve protein için farklı mg/kg sınırları uyguluyor.
Araştırma sorusu
THC ve CBD kimyasal olarak nasıl farklılaşıyor, kenevir tohumu ve tohumdan üretilen gıdalarda hangi yasal sınırlar uygulanıyor ve marketteki ürünlerde bu bileşikler hangi düzeyde ölçülmüş?
Yöntem
Literatür derlemesi. Bitkideki asidik kannabinoidlerin (THCA, CBDA) ısıyla dekarboksilasyonu, THC ve CBD’nin çözünürlük özellikleri, ülkelere göre yasal sınırlar (Christinat ve ark., 2020’den aktarılıyor), Türkiye’nin yasal çerçevesi ve gıda ürünlerinde kannabinoid ölçen çalışmalar özetleniyor. Tam metin okundu.
Bulgular
Derlemeye göre bitkide kannabinoidler doğal olarak asidik formda (THCA, CBDA) bulunuyor ve ısıl işlemle nötr forma dönüşüyor; Almanya, Avustralya ve Yeni Zelanda bu nedenle yalnızca Δ9-THC yerine Δ9-THC ile THCA’nın toplamını ("toplam THC") esas alıyor. THC ve CBD’nin kapalı formülü aynı (C21H30O2, 314,46 g/mol); CBD suda neredeyse çözünmüyor, organik çözücülerde iyi çözünüyor. Avrupa Birliği’nde ortak katalogdaki çeşitlerde en yüksek THC %0,2 (EFSA 2015’ten aktarılıyor). Kanada’da sınır %0,3’ün altında, İsviçre’de %1’in altında (Hazekamp 2018’den aktarılıyor). Christinat ve ark. (2020) İsviçre marketlerinden 20 örnekte 15 kannabinoidi LC-MS/MS ile ölçmüş: tüm tohum, tohum yağı ve protein örneklerinde en az üç kannabinoid saptanmış; en yüksek değer bir yağ örneğinde 50,63 mg/kg CBDA olarak bulunmuş. %10 tohum yağı içeren mayonezde kannabinoid ölçülememiş (<0,6 mg/kg). Türkiye’de yetiştiricilik 2313 sayılı Kanun’a dayanan 29 Eylül 2016 tarihli yönetmelik çerçevesinde yapılıyor; tohum amaçlı üretim alanı 2018’de 59 dekardan 2020’de 4.252 dekara çıkmış (Uğurlu 2021’den aktarılıyor). Derleme, Türkiye’de kenevir ürünlerinin gıda olarak kullanımına ilişkin belirlenmiş bir politika olmadığını belirtiyor.
Sınırlılıklar
Özgün ölçüm içermeyen bir derleme; sayısal değerlerin tamamı ikincil kaynaklardan aktarılıyor ve sayfadaki çizelgelerde kaynakları yazılı. Derlemenin sağlık etkileri ve ilaç uygulamalarına ilişkin bölümleri bu özete alınmadı. Yasal sınırlar 2020 tarihli bir çalışmadan aktarıldığı için bugünkü mevzuattan farklı olabilir.
| Ülke | Kenevir tohumu yağı | Kenevir tohumu | Kenevir proteini |
|---|---|---|---|
| Belçika | 10 mg/kg | 5 mg/kg | 5 mg/kg (tohum unu) |
| İsviçre | 20 mg/kg | 10 mg/kg | 1 mg/kg (bitkisel gıda maddeleri) |
| Almanya | 5 mg/kg | 0,15 mg/kg toplam THC¹ (diğer gıda maddeleri) | 0,15 mg/kg toplam THC¹ (diğer gıda maddeleri) |
| Danimarka | 4 mg/kg Δ9+Δ8-THC; 10 mg/kg toplam THC² | 2 mg/kg Δ9+Δ8-THC; 5 mg/kg toplam THC² | 2 mg/kg Δ9+Δ8-THC; 5 mg/kg toplam THC² |
| Avustralya | 10 mg/kg toplam THC¹ | 5 mg/kg toplam THC¹ | 5 mg/kg toplam THC¹ (tohumdan üretilen gıdalar) |
| Yeni Zelanda | 10 mg/kg toplam THC¹ | 5 mg/kg toplam THC¹ | 5 mg/kg toplam THC¹ (tohumdan üretilen gıdalar) |
| Yıl | Tohum amaçlı üretim alanı | Kaynak |
|---|---|---|
| 2018 | 59 da | Uğurlu (2021) |
| 2019 | 536 da | Uğurlu (2021) |
| 2020 | 4.252 da | Uğurlu (2021) |
Bu çalışmayı alıntıla
Beşir, A., Yazıcı Bektaş, N., Mortaş, M., Yazıcı, F. (2022). Kenevirde THC ve CBD Faktörlerinin Değerlendirilmesi.
Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 5(2): 1092-1104.