Araştırma özeti · KF-ARS-195
Sivas'ta ilk üretim yılı: kenevir tohumunda yağ oranı ve yağ asitleri
Sivas, kenevir yetiştiriciliğine 2021'de izin verilen il oldu ve aynı yıl sözleşmeli üretimle 176 dekar ekildi. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi'nden N. Gülşah Kütük Dinçel, bu ilk hasattan alınan tohumda yağ oranını ve soğuk sıkım yağın yağ asidi dağılımını ölçtü.
Tek cümlede bulgu
- Sivas'ta ilk üretim yılında hasat edilen tohumda yağ oranı %39,78 ölçüldü; yazar bunu literatürdeki %26-37 aralığının üzerinde buldu.
- Soğuk sıkım yağda baskın yağ asidi linoleik asit (%56,34), ardından oleik asit (%14,18) geldi.
- Makaleye göre 2021'de lif amaçlı (tohum dışı) üretim yalnızca Sivas'ta yapıldı: 176 dekar, 5 ton.
Araştırma sorusu
Kenevir yetiştiriciliğine 2021'de dahil edilen Sivas'ın koşullarında, ilk üretim yılında elde edilen tohum ne kadar yağ içeriyor ve bu yağın yağ asidi dağılımı nasıl?
Yöntem
Tohumluk olarak TİGEM Gökhöyük Tarım İşletmesi'nden alınan Narlısaray popülasyonu kullanıldı. Bitkiler sözleşmeli üretim kapsamında Sivas-Ankara karayolu üzerindeki Çöken mevkiinde yetiştirildi; ekim 2 Mayıs 2021'de yapıldı, hasat 13 Ekim 2021'de çayır biçme makinesiyle yapıldı. Kapalı ortamda kurutulan tohumda nem 132 °C'de 90 dakika etüv yöntemiyle belirlendi. Yağ oranı hekzanla soxhlet ekstraksiyonuyla (120 dakika), yağ asidi dağılımı soğuk sıkımla elde edilen yağda GC/MS ile ölçüldü.
Bulgular
Tohumun nem içeriği %10,39, öğütülmüş tohumun yağ oranı %39,78 çıktı. GC/MS analizinde dokuz yağ asidi tanımlandı:
| Yağ asidi | Pay (%) |
|---|---|
| Linoleik asit | 56,34 |
| Cis-11,14-eikosadienoik asit (makaledeki adıyla) | 18,23 |
| Oleik asit | 14,18 |
| Palmitik asit | 6,33 |
| Elaidik asit | 2,33 |
| Heneikosanoik asit | 0,94 |
| Araşidik asit | 0,86 |
| Cis-8,11,14-eikosatrienoik asit | 0,50 |
| Araşidonik asit | 0,25 |
Makale, TÜİK verisinden il bazında bir tablo da aktarıyor. 2021'de lif amaçlı (tohum dışı) kenevir yalnızca Sivas'ta ekildi (176 dekar, 5 ton). Aynı yıl tohum amaçlı ekim Samsun'da 115, Kayseri'de 66, Yozgat'ta 9, Kastamonu'da 8 dekardı. Türkiye toplamı 2021'de tohum için 317 dekar ve 20 ton, lif için 324 dekar ve 21 ton; bu toplamlar Türkiye üretim verisi sayfasındaki seriyle aynı.
| Yıl | Samsun tohum (da) | Samsun tohum dışı (da) | Kastamonu tohum (da) | Kayseri tohum (da) | Sivas tohum dışı (da) |
|---|---|---|---|---|---|
| 2019 | 297 | 141 | 85 | 32 | 0 |
| 2020 | 2.633 | 14 | 61 | 113 | 0 |
| 2021 | 115 | 0 | 8 | 66 | 176 |
Sınırlılıklar
Ölçüm tek bir tarladan, tek bir hasattan alınan tohumda yapıldı; tekrar sayısı ve sapma değerleri bildirilmedi. Çalışma alfa-linolenik asidi (omega-3) ayrı bildirmiyor; listede %18,23 ile cis-11,14-eikosadienoik asit yer alıyor. Arşivdeki öteki kenevir tohumu analizlerinde alfa-linolenik asit yaklaşık %18-20 düzeyinde ölçülüyor (Narlı ve Vezir); bu nedenle omega-6/omega-3 oranı bu çalışmadan hesaplanmamalıdır. Bu sayfa değeri makaledeki adıyla aktarır. Makalenin giriş bölümündeki sağlık değerlendirmeleri başka kaynaklara dayanır ve bu sayfaya alınmadı.
Bu çalışmayı alıntıla
Kütük Dinçel, N. G. (2022). İlk Üretim Yılında Sivas Ekolojik Şartlarında Yetiştirilen Kenevir Bitkisinden Elde Edilen Tohumun Yağ Oranı ve Yağ Asit Kompozisyonunun Belirlenmesi.
Erciyes Tarım ve Hayvan Bilimleri Dergisi 5(1): 11-16. doi:10.55257/ethabd.1081704
Bu çalışmaya atıf yapan sayfalar
Aşağıdaki sayfalar bu araştırmaya atıf yapıyor.