Araştırma özeti · KF-ARS-160
Fazla azot kenevir lifini zayıflatıyor mu? İzmir denemesinden 1.500 lif testi
Kenevirde azot sap verimini artırır, ama daha çok sap her zaman daha iyi lif anlamına gelmez. Ege Üniversitesi'nin tarla bitkileri ve tekstil mühendisliği bölümleri, aynı tarla denemesinden aldıkları lifleri çekme testine sokarak gübre dozu ve hasat zamanının lif dayanımına etkisini ölçtü.
Tek cümlede bulgu
- Lifler kurutulan saplardan mekanik lif ayırıcıyla alındı; ortalama lif uzunluğu 40-80 cm, çapı 20 µm oldu.
- Kopma kuvveti ve kopma uzaması TS EN ISO 5079'a göre, 50 mm test boyunda ölçüldü.
- En yüksek kopma kuvveti 2019'da 60 kg/ha azot ve çiçeklenme öncesi hasatta ölçüldü: 914 cN.
- Hasat geciktikçe lif zayıfladı: ortalama kopma kuvveti çiçeklenme öncesi 702,8, çiçeklenme sırası 654,5, çiçeklenme sonu 577,7 cN oldu.
- Azot dozları arasında en düşük ortalama kopma kuvveti 180 kg/ha'da (570,6 cN), en yüksek azotsuz parselde (695,4 cN) ölçüldü.
- Yazarlar tekstil için 60-120 kg/ha azot ve çiçeklenme öncesi hasat öneriyor.
Araştırma sorusu
Azot dozu, hasat zamanı ve yıllar arası iklim farkı; kenevir lifinin kopma kuvvetini ve kopma uzamasını nasıl etkiler?
Yöntem
Deneme 2019 ve 2020'de Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nin Bornova'daki arazisinde kuruldu. Samsun'da tescilli, lif tipi ve iki evcikli Narlı çeşidi (THC %0,024) kullanıldı. Beş azot dozu (0, 60, 120, 180, 240 kg/ha) ile üç hasat zamanı (çiçeklenme öncesi, sırası ve sonu) bölünmüş parsel düzeninde karşılaştırıldı. Saplar orakla kesildi, tarlada 10 gün kurutuldu ve mekanik lif ayırıcıdan geçirildi. Tekstil Mühendisliği Bölümü, her koşuldan en az 50 tek lifi Instron çekme cihazında TS EN ISO 5079'a göre (50 mm test boyu, 20 mm/dk hız) test etti; iki yıl, üç hasat ve beş dozla 30 koşulda toplam 1.500 ölçüm yapıldı. Veriler varyans analizi, LSD ve Duncan testleriyle değerlendirildi.
Bulgular
Azot dozu, hasat zamanı, yıl ve bunların bütün etkileşimleri kopma kuvveti ile kopma uzaması üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etki gösterdi. Hasat zamanı en tutarlı etkendi: ortalama kopma kuvveti çiçeklenme öncesi hasatta 702,8 cN, çiçeklenme sırasında 654,5 cN, çiçeklenme sonunda 577,7 cN oldu; kopma uzaması da aynı sırayla %2,58, %2,09 ve %1,86'ya düştü. Azotun etkisi doğrusal değildi. Ortalama kopma kuvveti azotsuz parselde 695,4, 60 kg/ha'da 684,4, 120 kg/ha'da 636,4, 240 kg/ha'da 638,1 ve 180 kg/ha'da 570,6 cN oldu. Kopma uzaması en yüksek 60 ve 120 kg/ha'da (%2,28 ve %2,31) ölçüldü. En güçlü lif 2019'da 60 kg/ha azot ve çiçeklenme öncesi hasattan (914 cN), en zayıfı 2020'de 240 kg/ha azot ve çiçeklenme sonu hasattan (380 cN) çıktı. 2019'daki değerler çoğunlukla 2020'dekinden yüksekti; yazarlar bunu 2019 baharının daha yağışlı geçmesine bağlıyor. Yazarlar tekstil lifi için 60-120 kg/ha azot ve çiçeklenme öncesi hasat öneriyor ve azotsuz parsellerin de kabul edilebilir lif verdiğini not ediyor.
Sınırlılıklar
Deneme tek çeşit, tek yer ve iki yılla sınırlıdır. Ölçümler tek lif üzerinde yapıldı; iplik ya da kumaş üretilmedi. Lif verimi ve kimyasal bileşim bu makalede yok; verim sonuçları aynı ekibin 2023 makalesindedir. Azot dozları arasındaki sıralama yıldan yıla ve hasat zamanına göre değişti; ortalamalar bu değişkenliği gizler. Çiçeklenme öncesi hasat en güçlü lifi verdi, ama bu hasatta sap ve lif verimi daha düşüktür. Bu arşivde tam metin okundu.
| Hasat zamanı | Kopma kuvveti (cN) | Kopma uzaması (%) |
|---|---|---|
| Çiçeklenme öncesi | 702,81 | 2,58 |
| Çiçeklenme sırası | 654,51 | 2,09 |
| Çiçeklenme sonu | 577,66 | 1,86 |
| Azot (kg/ha) | Kopma kuvveti (cN) | Kopma uzaması (%) |
|---|---|---|
| 0 | 695,38 | 2,13 |
| 60 | 684,40 | 2,28 |
| 120 | 636,44 | 2,31 |
| 180 | 570,64 | 2,10 |
| 240 | 638,10 | 2,06 |
Bu çalışmayı alıntıla
Ekren, S., Ertekin, M., Ertekin, G., Geren, H. ve Öztürk, G. (2025). Influence of agronomic factors on the tensile properties of hemp fibers.
Tekstil ve Konfeksiyon 35(4): 309-317. doi:10.32710/tekstilvekonfeksiyon.1727568
Sık sorulan sorular
Gübre kenevir lifini zayıflatır mı?
Bu denemede 180 ve 240 kg/ha gibi yüksek azot dozları lifin kopma kuvvetini düşürdü. En iyi lif 60-120 kg/ha azottan çıktı; azot verilmeyen parseller de kabul edilebilir lif verdi.
Kenevir erken hasat edilirse lif daha mı iyi olur?
Evet, bu denemede çiçeklenme öncesi hasat edilen liflerin hem kopma kuvveti hem de esnekliği en yüksekti. Hasat geciktikçe lif zayıfladı ve kırılganlaştı.
Bu çalışmaya atıf yapan sayfalar
Aşağıdaki sayfalar bu araştırmaya atıf yapıyor.