Kenevir hangi toprakta ve iklimde yetişir?
Kenevir ılıman ve subtropikal iklimlerin çoğunda kolayca yetişen, geniş uyumlu bir bitkidir.[2] En iyi sonucu pH'ı 6,0-7,5 olan gevşek, havalı, drenajı iyi topraklarda verir; sulamasız lif üretimi için en az 700 mm yağış ister ve ekim için toprağın 12-15 °C'ye ısınmasını bekler.[1] Türkiye'de ekim genellikle Mart-Nisan'da yapılır.[1]
Kısaca
- Uygun toprak pH'ı 6,0-7,5; gevşek, iyi havalandırılmış alüvyal topraklar tercih edilir.[1]
- Asitli, kumlu, ağır killi ve drenajsız topraklar fide çökelmesi riski nedeniyle uygun değil.[1]
- Sulamasız lif üretimi için en az 700 mm yağış; İngiltere'de 500-700 mm'lik ihtiyaç tamamen yağmurla karşılanıyor.[1][2]
- Ekim için toprak 12-15 °C; -5 °C altındaki don bitkiye zarar verir.[1]
- Kuzey yarımkürede çiçeklenme 21 Haziran'dan 4-5 hafta sonra başlar.[1]
Kenevir çok farklı iklimlerde yetişebilir. En sevdiği toprak gevşek, havadar ve suyu iyi süzen topraktır; çok ekşi, çok kumlu ya da su tutan ağır topraklarda zorlanır. Toprak ilkbaharda ısınınca ekilir. Yağışın yeterli olduğu yerlerde çoğu zaman sulama gerekmez.
İklim: ılıman kuşağın bitkisi
Kenevirin anavatanı Orta Asya'dır, ancak ılıman ve subtropikal iklimlerin çoğunda kolayca yetişir; Stockholm Çevre Enstitüsü'nün aktardığı kaynağa göre Kuzey Kutbu'ndan ekvatora kadar geniş bir iklim aralığında yetiştirilebilir.[2] Yetiştiriciliği sınırlayan asıl iklim ölçütleri sıcaklık, yağış ve gün uzunluğudur.
Kenevir ilkbahar geç donlarına az dayanır ve -5 °C'nin altında zarar görür. Çimlenme için en uygun toprak sıcaklığı 12-15 °C'dir; lif üretiminde toprak 8-10 °C'nin üzerine çıkınca ekim yapılabilir. Türkiye'de ekim genellikle Mart-Nisan'da, bölgeye göre değişen zamanlarda yapılır.[1]
Kenevir gün uzunluğuna duyarlıdır: kuzey yarımkürede 21 Haziran'ı izleyen 4-5 hafta içinde büyüme yavaşlar ve çiçeklenme başlar. Erken ekim, çiçeklenmeden önceki büyüme dönemini uzatır.[1]
Derleme
| Ölçüt | Değer |
|---|---|
| Ekim için toprak sıcaklığı | 12-15 °C (lif için 8-10 °C üzeri) |
| Don toleransı | -5 °C altında zarar görür |
| Sulamasız lif için yağış | en az 700 mm |
| İdeal yıllık yağış | 62-76 cm |
| Türkiye'de ekim zamanı | genellikle Mart-Nisan |
| Çiçeklenmenin başlaması | 21 Haziran'dan 4-5 hafta sonra (kuzey yarımküre) |
Toprak: gevşek, havalı, drenajı iyi
Derlemeye göre kenevir için uygun toprak pH'ı 6,0-7,5'tir; gevşek, iyi havalandırılmış alüvyal topraklar tercih edilir. Asitli, kumlu, ağır killi ve drenajsız topraklar fide çökelmesi riski nedeniyle uygun bulunmuyor. Organik maddesi %3,5'in üzerindeki topraklarda performans artışı gözlendi.[1]
Almanya'daki çiftçi görüşmeleri aynı tabloyu tarla gözlemiyle doğruluyor: kenevirin otla rekabet gücü ancak iyi drene olan, sıkışmamış ve yeterli nemi olan toprakta ve sık ekimde ortaya çıkıyor.[4] Gevşek toprak köke de yer açar: Kuzey İtalya'daki denemede kökler bir yıl 130 cm, öteki yıl 200 cm derinliğe indi.[3] Ayrıntılar kenevir toprağı korur mu maddesinde.
Derleme
| Toprak özelliği | Kenevir için |
|---|---|
| pH | 6,0-7,5 |
| Yapı | gevşek, iyi havalandırılmış, alüvyal |
| Organik madde | %3,5'in üzerinde performans artışı |
| Uygun bulunmayan | asitli, kumlu, ağır killi, drenajsız (fide çökelmesi riski) |
Su: çoğu yerde yağmur yetiyor
Sulamasız lif üretimi için en az 700 mm yağış gerekiyor; yüksek nispi nem ve uygun sıcaklıkla birlikte.[1] İngiltere'de kenevirin sezonluk 500-700 mm su ihtiyacı tamamen yağmurla karşılanıyor.[2] Sulama ve kuraklık denemeleri kenevir ne kadar su ister maddesinde; pamukla karşılaştırma kenevir ve pamuk sayfasında.
Türkiye'de nerede yetişiyor
Türkiye'de lif, tohum ve sap amaçlı kenevir yetiştiriciliği yalnızca yönetmelikte sayılan 21 ilde ve bu illerin ilçelerinde yapılabilir; liste izinli iller sayfasında, başvuru adımları kenevir nasıl ekilir maddesinde.
Sınırlar
Toprak ve iklim değerleri bir derlemeden alınmıştır; bu değerlerin hangi tarla denemelerinden geldiği derleme düzeyinde ayrıştırılmamıştır.[1] Yağış değerleri İngiltere ve genel derleme içindir; Türkiye'nin yaz kuraklığı yaşanan bölgelerinde sulama ihtiyacı farklı olabilir. Kök derinliği toprağa göre çok değişir.[3]
Sık sorulan sorular
Kenevir hangi toprakta yetişir?
Derlemeye göre kenevir için uygun toprak pH'ı 6,0-7,5'tir; gevşek, iyi havalandırılmış alüvyal topraklar tercih edilir. Asitli, kumlu, ağır killi ve drenajsız topraklar fide çökelmesi riski nedeniyle uygun bulunmuyor.
Kenevir ne kadar yağış ister?
Sulamasız lif üretimi için en az 700 mm yağış gerekiyor. İngiltere'de kenevirin sezonluk 500-700 mm su ihtiyacı tamamen yağmurla karşılanıyor.
Kenevir soğuğa dayanıklı mı?
Kenevir ilkbahar geç donlarına az dayanır; -5 °C altında zarar görür. Ekim için uygun toprak sıcaklığı 12-15 °C'dir; lif için 8-10 °C'nin üzerinde ekim yapılabilir.
Türkiye'de kenevir ne zaman ekilir?
Türkiye'de ekim genellikle Mart-Nisan'da yapılır; zaman bölgeye göre değişir. Yetiştiricilik yalnızca yönetmelikte sayılan 21 ilde yapılabilir.
Kaynakça
Metin içindeki numaralar aşağıdaki künyelere karşılık gelir. Biçim: Yazar, Kurum / Dergi, Yıl.
- Göre, M. ve Kurt, O. (2021). Bitkisel Üretimde Yeni Bir Trend: Kenevir. International Journal of Life Sciences and Biotechnology 4(1): 138-157 doi:10.38001/ijlsb.789970
- Cherrett, N., Barrett, J., Clemett, A., Chadwick, M. ve Chadwick, M. J. (2005). Ecological Footprint and Water Analysis of Cotton, Hemp and Polyester. Stockholm Environment Institute, rapor
- Amaducci, S., Zatta, A., Raffanini, M. ve Venturi, G. (2008). Characterisation of hemp (Cannabis sativa L.) roots under different growing conditions. Plant and Soil 313: 227-235
- Michels, M., Brinkmann, A. ve Mußhoff, O. (2025). Economic, ecological and social perspectives of industrial hemp cultivation in Germany: A qualitative analysis. Journal of Environmental Management 389: 126117 doi:10.1016/j.jenvman.2025.126117
İlgili maddeler
Bu maddeyle doğrudan bağlantılı, kütükte kayıtlı sayfalar.