Araştırma özeti · KF-ARS-310
Trabzon’da kendirden dokunan ketan bezi: kaybolan bir dokuma geleneği
Trabzon köylerinde yetiştirilen kendir, şehirde ketan bezi, keten bezi ya da yöre adıyla forotiko olarak dokunuyor ve tüccarlarca başka şehirlere satılıyordu. Bu çalışma yazılı kaynaklar ve saha çalışmasıyla bu geleneği belgeliyor.
Tek cümlede bulgu
- Köylerde yetiştirilen kendirden şehirde ketan bezi dokunmuş, tüccarlar bu kumaşı başka şehirlerde satmıştır; saha çalışmasında günümüze ulaşan iplik, tezgâh, kumaş ve giysiler belgelenmiştir.
Araştırma sorusu
Trabzon’da halkın önemli bir geçim kaynağı olan ketan dokumacılığının tarihi nedir, bu gelenekten günümüze ne kalmıştır ve yeniden geçim kaynağı olabilir mi?
Yöntem
Ketan dokumacılığının tarihçesi basılı kaynaklardan derlendi. Trabzon ve ilçelerinde yapılan saha çalışmasında günümüze ulaşmış iplikler, dokuma tezgâhları, dokuma kumaşlar ve bu kumaşlardan yapılmış giysiler incelendi. Kaynakçada 22 kaynak kişi listeleniyor. Bu arşivde yalnızca özete erişildi.
Bulgular
Trabzon bezi olarak bilinen dokumalar eski dönemlerden beri Trabzon’un yakın ve uzak şehirlere gönderdiği başlıca dokumalar arasındaydı. Köylerde yetiştirilen ve halkın önemli geçim kaynaklarından biri olan kendirden şehirde keten bezi, ketan bezi ya da yörede forotiko adıyla bilinen dokumalar yapıldı; bu dokumalar tüccarlar tarafından başka şehirlerde satışa sunuldu. Çalışma ketan dokumacılığının Türk tekstil tarihindeki yerini ve ekonomik önemini ortaya koyuyor; yörede yeniden geçim kaynağı olması ve sürdürülebilirliği için öneriler sunuyor.
Sınırlılıklar
Özette "keten" ve "kendir" adları birlikte geçiyor: Türkçe özet dokumaların kendirden yapıldığını, İngilizce özet ise keten (flax) kumaşı anlatıyor. Hangi bitkinin hangi dönemde kullanıldığı tam metinden doğrulanmalı. Özette üretim miktarı ya da tarih aralığı verilmiyor. Bu arşivde yalnızca özete erişildi.
| Alan | Bilgi | Kaynaktaki yeri |
|---|---|---|
| Yerel adlar | Ketan bezi, keten bezi, forotiko | Özet |
| Hammadde | Köylerde yetiştirilen kendir (Türkçe özet) | Özet |
| Saha bulguları | İplik, dokuma tezgâhı, kumaş, giysi | Özet |
| Kaynak kişi | 22 | Kaynakça |
Bu çalışmayı alıntıla
Aydın, N. (2019). Trabzon’da Yok Olan Dokuma Sanatı: "Ketan".
Karadeniz İncelemeleri Dergisi 13(26): 577-622. doi:10.18220/kid.562338