Araştırma özeti · KF-ARS-331
Pamuk/kenevir iplik ve örme kumaş: kenevir oranı arttıkça mukavemet düştü, ısıl direnç arttı
Kahramanmaraş’taki bir denim işletmesinde, mekanik olarak kotonize edilmiş kenevir lifi pamukla %5 ve %15 oranında karıştırılarak iki numarada karde iplik ve bu ipliklerden süprem örme kumaş üretildi; iplik kalitesi, kumaş mukavemeti ve ısıl konfor ölçüldü.
Tek cümlede bulgu
- Pamuğa kenevir lifi katıldıkça iplik ve kumaş biraz zayıfladı ama kumaş daha yumuşak dökülür ve daha iyi ısı tutar hale geldi. %15 kenevirli kumaş, %100 pamukluya göre yaklaşık 3,5 kat daha iyi ısı yalıttı.
Araştırma sorusu
Pamuk ipliğine kotonize kenevir lifi katılması ve iplik numarası, ipliğin düzgünsüzlük, tüylülük ve mukavemetini, bu ipliklerden örülen kumaşın patlama mukavemeti, boncuklanma, dökümlülük, su buharı geçirgenliği ve ısıl direncini nasıl değiştirir?
Yöntem
Belçika’dan ithal, mekanik olarak kotonize edilmiş kenevir lifi (tek lif uzunluğu 43 mm, mukavemet 28,7 g/tex, incelik 16,5 mikron; TÜBİTAK BUTAL ölçümü) ağırlıkça %0, %5 ve %15 oranında pamukla karıştırıldı. Ne 20/1 ve Ne 30/1 numaralarda aynı büküm katsayısıyla (αe=5,3) karde iplik üretildi ve aynı makinede süprem örme kumaşa çevrildi; kumaşlar kasar, boyama ve apre işlemlerinden geçirildi. İplik kalitesi Uster Tester 4 ve Tensojet 4 ile, kumaş dökümlülüğü (TS 9693), patlama mukavemeti (TS EN ISO 13938-2), Martindale boncuklanma (TS EN ISO 12945-2), su buharı geçirgenliği (TS EN ISO 11092) ve ısıl direnç Permetest cihazıyla ölçüldü. Sonuçlar iki faktörlü ANOVA ve SNK testiyle değerlendirildi.
Bulgular
Kenevir oranı arttıkça ipliklerin kütlesel düzgünsüzlüğü (%CVm 13,77 → 22,48), hata sayısı (IPI 161,5 → 3534,6 adet/km) ve tüylülüğü arttı; kopma mukavemeti ve uzaması azaldı. Yazarlar mukavemet düşüşünü kotonizasyon işleminin lif mukavemetini azaltmasıyla açıklıyor. Kumaşlarda kenevir oranı arttıkça dökümlülük katsayısı 58,36’dan 34,08’e indi (kumaş daha dökümlü oldu), patlama mukavemeti azaldı. %100 pamuklu kumaş en az boncuklanan kumaş oldu (derece 4,50; kenevirlilerde 3,25). Kenevir oranı arttıkça bağıl su buharı geçirgenliği %68,64’ten %62,81’e düştü, ısıl direnç 0,0065’ten 0,0236 m²K/W’ye yükseldi.
Sınırlılıklar
Yalnızca kotonize edilmiş, ithal tek bir kenevir lifi partisi kullanıldı; en yüksek kenevir oranı %15’tir. Isıl direnç değerleri çok küçük olduğundan ölçüm duyarlılığı belirtilmemiştir. Boncuklanma derecesi gözle yapılan öznel bir değerlendirmedir. Deneyler tek bir işletmede yapıldı.
| Kenevir oranı | CVm (%) | IPI (adet/km) | Rkm (kgf·Nm) | Kopma uzaması (%) |
|---|---|---|---|---|
| %0 | 13,77 | 161,5 | 18,08 | 5,25 |
| %5 | 18,05 | 1385,1 | 16,40 | 4,84 |
| %15 | 22,48 | 3534,6 | 14,25 | 4,50 |
| Kumaş | Dökümlülük katsayısı (%) | Patlama mukavemeti (kPa) | Boncuklanma derecesi (1-5) | Bağıl su buharı geçirgenliği (%) | Isıl direnç (m²K/W) |
|---|---|---|---|---|---|
| %100 pamuk | 58,36 | 197,52 | 4,50 | 68,64 | 0,0065 |
| %95 pamuk-%5 kenevir | 46,89 | 162,79 | 3,25 | 64,13 | 0,0221 |
| %85 pamuk-%15 kenevir | 34,08 | 153,62 | 3,25 | 62,81 | 0,0236 |
Bu çalışmayı alıntıla
Kertmen, N., Yıldırım, N. (2022). Farklı Karışım Oranlarında Kenevir Lifi Kullanımının ve İplik Numarasının İplik ve Kumaş Özelliklerine Etkisi. DEÜ Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, 24(72), 763-772. https://doi.org/10.21205/deufmd.2022247207