Araştırma özeti · KF-ARS-316
16. yüzyılda Diyarbekir Eyaleti’nde kendir ve öbür sınai bitkiler: tahrir kayıtlarından üretim
Osmanlı tarımında kendir, pamuk, susam ve keten gibi sınai bitkiler hem emek hem uygun toprak isterdi. Bu çalışma 16. yüzyılda Diyarbekir Eyaleti’nde bu bitkilerin hangi sancaklarda üretildiğini arşiv kayıtlarıyla izliyor.
Tek cümlede bulgu
- Makaleye göre 16. yüzyıl Diyarbekir Eyaleti’nde kendir ve keten üretiminde Musul Sancağı öne çıkan başlıca bölgeydi.
Araştırma sorusu
16. yüzyılda Diyarbekir Eyaleti’nde pamuk, susam, keten, kendir gibi sınai bitkiler hangi sancak ve kazalarda, ne ölçüde üretiliyordu?
Yöntem
Çalışmanın temeli arşiv kaynaklarına dayanıyor; konuyla ilgili araştırma ve inceleme türündeki eserlerden de yararlanıldı. Sınai bitkilerin sancak ve kazalar arasındaki dağılımı ve üretim miktarlarının seyri tahrir dönemlerine göre izlendi. Bu arşivde yalnızca özete ve makale metninin bazı bölümlerine erişildi.
Bulgular
Osmanlı tarım ekonomisinde pamuk, susam, keten, kendir, sumak, isot ve zeytin başlıca sınai bitkilerdi. Diyarbekir Eyaleti’nde Fırat ve Dicle vadilerindeki çay ve dereler bu bitkiler için avantaj sağladı; Amid, Mardin, Ruha, Harput ve Musul başlıca üretim merkezleri oldu. Makaleye göre kendir ve keten üretiminde Musul Sancağı öne çıkan başlıca bölgeydi.
Sınırlılıklar
Özette kendire ait üretim miktarı verilmiyor; sancak düzeyindeki kendir değerleri tam metinden alınmadan bu sayfaya eklenmedi. Çalışma eyaletin bugünkü Türkiye sınırları dışında kalan bölgelerini de (Musul) kapsar. Bu arşivde yalnızca özete ve makale metninin bazı bölümlerine erişildi.
| Alan | Bilgi | Kaynaktaki yeri |
|---|---|---|
| İncelenen bitkiler | Pamuk, susam, keten, kendir, sumak, isot, zeytin | Özet |
| Başlıca üretim merkezleri | Amid, Mardin, Ruha, Harput, Musul | Özet |
| Kendir ve keten | Musul Sancağı öne çıkıyor | Metin |
Bu çalışmayı alıntıla
Karaca, B., Karaboğa, D. V. (2017). XVI. Yüzyılda Diyarbekir Eyaleti’nde Sınâi Bitkileri Üretimi.
Alınteri Sosyal Bilimler Dergisi 1(1): 17-33. doi:10.30913/alinterisosbil.310631