Araştırma özeti · KF-ARS-319
Çayeli’nde kenevir dokumacılığı: tarladan tezgâha yöresel bir el sanatı
Rize’nin Çayeli ilçesinde kenevir lifinden bez dokumak eski bir yöresel el sanatıdır. Bu çalışma üretimin tarladan dokuma tezgâhına kadar basamaklarını anlattı ve yöresel tekniğe dayanan yeni ürünler tasarladı.
Tek cümlede bulgu
- Çayeli’nde kenevirin ekiminden hasadına, lifin ayrılmasından ipliğe ve dokumaya kadar üretim basamakları kaydedildi; atkıda kenevir ipi kullanılarak çanta ve örtüler dokundu.
Araştırma sorusu
Çayeli’nde kenevir dokumacılığı hangi basamaklarla yapılıyor ve bu yöresel el sanatı yeni ürün tasarımlarıyla nasıl yaşatılabilir?
Yöntem
Yazar, kenevirin toprağa ekiminden hasadına, iplik hâline getirilmesinden dokumaya ve ürüne kadar süreci yöredeki usta öğreticilerin uygulamalarından örneklerle anlattı. Ardından bez ayağı örgüyle yeni ürünler dokundu. Yazar Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Tekstil, Giyim, Ayakkabı ve Deri Bölümü’nden.
Bulgular
Yörede lifler kendiliğinden yumuşamamışsa uskupi denen işlemle sap kabuğundan tokmakla, tokmak yoksa dere kenarında taşla dövülerek ayrılıyor. Dokumalarda pamuk ipliği kullanılmaya başlanmasıyla bezlerin niteliği de değişmiş. Tasarlanan çantalar çözgüde pamuk, atkıda kenevir ipiyle, bez ayağı örgüde ve motifsiz dokundu. Çalışma, ekim yasağının yaklaşık 60 yıl sonra kalkmasıyla yeniden başlayan üretimin bu el sanatını yaşatmasını amaçlıyor.
Sınırlılıklar
Ölçüm içermeyen, betimleyici bir çalışma; lif ya da kumaş özellikleri sayısal olarak verilmiyor. Bu arşivde tam metnin yalnızca bazı bölümleri okundu. Yöredeki üretici sayısı ve üretim miktarı kaynakta bulunamadı.
Bu çalışmayı alıntıla
Yıldız, D. (2022). Sürdürülebilir Tekstil Tasarımında Hasattan Tezgaha Kenevir Dokumacılığı: Çayeli Örneği.
Social Sciences Studies Journal 8(99): 2007-2019. doi:10.29228/sssj.62658