Ara⌘K TR

Kenevir tohumu kuş yemi olur mu? Kuşlar üzerine yapılan çalışmalar

Kenevir tohumunun kuşlarca nasıl seçildiğini ölçen iki yayımlanmış çalışma var. Belçika’da 87 kanaryaya dokuz tohum türü birlikte sunuldu; kenevir tohumunu kimi kuşlar neredeyse yalnız seçti, kimi hiç seçmedi. ABD’de yağlık kenevir parsellerinde yapılan gözlemde tohuma en çok üveyikler ve ispinozlar geldi.[1][2]

Güncelleme: 09.10.2026Hayvancılık2 kaynak künyesiKayıt: KF-HAY-021

Kısaca

  • Antwerp Üniversitesi’nde 87 kanaryaya dokuz tohum türü aynı tepside sunuldu. Kenevir tohumu tercihi bireyler arasında en çok değişen tohumlardan biriydi.[1]
  • Makale, kenevir tohumunun yüksek kalorili olduğunu ve kanaryaların genellikle tercih ettiği bir yem olduğunu belirtiyor; tohum iri olduğu için kabuğunu kırmak daha uzun sürüyor.[1]
  • Kuzey Dakota’da 116–324 m² büyüklüğündeki yağlık kenevir parsellerinde tek ziyarette en çok 116 üveyik, 53 ev ispinozu ve 40 Amerika sakası sayıldı.[2]
  • Tohum vermeyen kannabinoid çeşitlerinin ekildiği Florida parsellerinde kuş sayısı ve tür sayısı daha düşük kaldı.[2]
Günlük dille

Kenevir tohumu kanarya ve ispinoz gibi tohumla beslenen kuşların yediği bir tohumdur. Kafeste yapılan bir deneyde kanaryaların bir kısmı kenevir tohumunu özellikle seçti, bir kısmı hiç dokunmadı. Tarlada yapılan gözlemde de tohum veren kenevir parselleri kuşları çekti. Bu çalışmalar kuş sağlığına etkiyi ölçmedi.

Kanarya deneyi: 87 kuş, dokuz tohum

Antwerp Üniversitesi’nde (Belçika) 3 ay ile 4 yaş arasındaki 87 kanaryaya (47 erkek, 40 dişi) aynı tepside dokuz tohum türü sunuldu: kenevir, kanarya otu, keten, kuş kolzası, yulaf, nijer, beyaz ve kırmızı darı ile maş fasulyesi. Her türden 50 tane konuldu ve her kuş tek başına on dakika boyunca kameraya kaydedildi.[1]

Kenevir tohumu ve beyaz darı, tercihin bireyden bireye en çok değiştiği tohumlardı: bazı kuşlar yalnızca bunları seçti, bazıları hiç seçmedi. Kanarya otu tohumu ve maş fasulyesi ise neredeyse hiç seçilmedi. Makale, kenevir tohumunun kalorisi yüksek olduğu ve kanaryalarca genellikle tercih edildiği hâlde iri olduğu için kabuğunun daha zor ve uzun sürede kırıldığını; yüksek enerjiyle harcanan çaba arasında bir ödünleşim olabileceğini belirtiyor.[1]

Kenevir tarlasında kuşlar: Kuzey Dakota ve Florida

ABD Tarım Bakanlığı ve Kuzey Dakota Eyalet Üniversitesi araştırmacıları 2020 sonbaharında Kuzey Dakota’da altı yağlık kenevir parselinde, Florida’da dört (çoğu kannabinoid çeşidi) parselde kuşları saydı. Gözlemler betimleyicidir; parsel büyüklüğü ve sıklığı denetlenmedi.[2]

Kuzey Dakota parsellerinde 21 tür, Florida’da 8 tür kenevirin içinde görüldü. En kalabalık türler üveyik (tek ziyarette en çok 116), ev ispinozu (53) ve Amerika sakasıydı (40). Üveyikler yerden dökülen tohumla, ispinozlar bitkinin üstünden beslendi. Hettinger’deki parselde üveyik ve ispinozların verdiği zarar nedeniyle tohum verimi hektarda 78 kilograma düştü; öteki Kuzey Dakota parsellerinde verim 1.453–1.921 kg/ha arasındaydı.[2]

Yazarlar, yağlık kenevirin tarım alanındaki kuşlar için besin kaynağı olabileceğini, aynı nedenle üreticiler için kuş zararı riski taşıdığını yazıyor. Kenevir tohumunun tavuk yemindeki kullanımı ayrı bir konudur; bu çalışmalar tavuk ve balık yemi maddesinde.

Bu sonuçları okurken

Kanarya deneyi kafeste yetiştirilmiş tek bir türle yapıldı ve tohum seçimini ölçtü; kuş sağlığını, büyümeyi ya da tüy durumunu ölçmedi. Tarla çalışması çok küçük parsellerde yapılmış betimleyici bir gözlemdir. Bu arşivde kenevir tohumunun kafes kuşlarının sağlığına etkisini ölçen yayımlanmış bir çalışma bulunmuyor. Türkiye’de çimlenebilir kenevir tohumunun satışı ve kullanımı mevzuata tabidir; ayrıntılar Türkiye’de yasal mı? maddesinde.

Sık sorulan sorular

Kanaryalar kenevir tohumu yer mi?
Belçika’da 87 kanaryayla yapılan deneyde bazı kuşlar dokuz tohum arasından neredeyse yalnızca kenevir tohumunu seçti, bazıları hiç seçmedi. Kenevir tohumu tercihi bireyden bireye en çok değişen tohumlardan biriydi.
Kenevir tohumu kuşlar için neden ilgi çekici?
Kanarya deneyini yayımlayan makale kenevir tohumunun kalorisinin yüksek olduğunu belirtiyor. Tohum iri olduğu için kabuğunu kırmak diğer küçük tohumlara göre daha uzun sürüyor.
Hangi yabani kuşlar kenevir tarlasına gelir?
ABD’de Kuzey Dakota’daki yağlık kenevir parsellerinde en çok üveyik, ev ispinozu ve Amerika sakası sayıldı; serçe türleri de görüldü. Tohum vermeyen çeşitlerin ekildiği parsellerde kuş sayısı daha düşüktü.
Kenevir tohumu kafes kuşlarının sağlığına iyi gelir mi?
Bu arşivde kenevir tohumunun kafes kuşlarının sağlığına etkisini ölçen yayımlanmış bir çalışma bulunmuyor. İncelenen iki çalışma tohum seçimini ve tarlada kuş varlığını ölçtü.

Kaynakça

Metin içindeki numaralar aşağıdaki künyelere karşılık gelir. Biçim: Yazar, Kurum / Dergi, Yıl.

  1. Andries, T., Müller, W. ve Van Wassenbergh, S. (2024). Seed preference is only weakly linked to seed-type-specific feeding performance in a songbird. Biology Open 13(4): bio060353 doi:10.1242/bio.060353
  2. Kotten, E. A., Hennessy, I., Kluever, B. M., Brym, Z. T., Blackwell, B. F., Humberg, L. A. ve Klug, P. E. (2022). Industrial hemp as a resource for birds in agroecosystems: human–wildlife conflict or conservation opportunity? Human–Wildlife Interactions 16(3): 384-398 doi:10.26077/c340-6745

İlgili maddeler

Bu maddeyle doğrudan bağlantılı, kütükte kayıtlı sayfalar.