Araştırma özeti · KF-ARS-334
Giysilik kenevirli iplik: viskonla karıştırılan kenevir pamuk ipliğine yakın sağlamlık verdi
Malatya’da bir denim fabrikasında, giysilik ipliklerde pamuğun yerine kenevir kullanılabilir mi diye bakmak için %30 kenevirli viskon ve organik pamuk karışımlarından, elastan (Lycra) ve T400 özlü hibrit iplikler eğrildi; iplikler sıradan pamuk ipliğiyle karşılaştırıldı.
Tek cümlede bulgu
- Kenevir viskonla karıştırılınca ortaya pamuk ipliğine yakın sağlamlıkta ve ondan daha esnek bir iplik çıktı. Kenevir, viskon ve organik pamuğun üçü birden karıştırıldığında iplik en zayıf ve en düzensiz hale geldi.
Araştırma sorusu
Giysi ve denim ipliğinde sıradan pamuğun yerine kenevir kullanılabilir mi? %30 kenevirli viskon ve organik pamuk karışımlarından eğrilen, içinde elastan ya da elastan + T400 öz bulunan hibrit ipliklerin düzgünsüzlük, hata, tüylülük, mukavemet ve uzama değerleri pamuk ipliğinden ne kadar farklıdır?
Yöntem
Dış lif olarak Şanlıurfa pamuğu (CT), organik pamuk (OC), viskon (V, EcoVero) ve Fransa’dan kotonize kenevir (H; 33 mm, 45 cN/tex, %2,6 uzama) kullanıldı. Üç dış karışım hazırlandı: %100 pamuk (CT), %70 viskon-%30 kenevir (VH) ve %35 organik pamuk-%35 viskon-%30 kenevir (OCVH). Her karışımdan öz’süz ring ipliği, Lycra özlü ve Lycra + T400 çift özlü iplik Ne 10/1 numarada eğrildi. Düzgünsüzlük, ince-kalın yer, neps ve tüylülük Uster Tester 5 ile, mukavemet ve kopma uzaması Uster Tensorapid 4 ile ölçüldü. Sonuçlar iki yönlü ANOVA ve Duncan testiyle değerlendirildi.
Bulgular
Kenevir içeren iplikler pamuk ipliğine göre daha düzensiz çıktı: düzgünsüzlük pamukta ortalama %10,3, viskon-kenevirde %16,5, üç lifli karışımda %19,5 oldu; neps sayısı da kenevirle belirgin arttı. Mukavemette viskon-kenevir iplikleri (12,98-15,47 cN/tex) pamuk ipliklerine (15,24-16,80 cN/tex) yakın kaldı; yazarlar bunu kenevir lifinin yüksek mukavemeti (45 cN/tex) ve viskonla uyumuna bağlıyor. Üç lifli OCVH iplikleri en düşük mukavemeti verdi (10,64-11,31 cN/tex). Kopma uzaması viskon-kenevir ipliklerinde en yüksekti (ortalama %14,0; pamukta %8,2). Tüylülük en düşük viskon-kenevir ipliklerinde ölçüldü. Yazarlar sürdürülebilirlik ve performans birlikte düşünüldüğünde viskon-kenevir karışımını en uygun iplik olarak değerlendiriyor.
Sınırlılıklar
Yalnızca iplik özellikleri ölçüldü; bu ipliklerden kumaş ya da giysi üretilip denenmedi. Kenevir oranı tek düzeyde (%30 ve öz eklenince %26-29) tutuldu. Kenevir, viskon ve öz liflerinin özellikleri tedarikçi bilgisinden alındı. İplikler tek bir fabrikada üretildi.
| Dış lif karışımı | Düzgünsüzlük U (%) | Neps (+%200/km) | Tüylülük (H) | Mukavemet (cN/tex) | Kopma uzaması (%) |
|---|---|---|---|---|---|
| %100 pamuk (CT) | 10,32 | 49 | 8,69 | 16,24 | 8,15 |
| %70 viskon-%30 kenevir (VH) | 16,50 | 2306 | 7,07 | 14,53 | 14,02 |
| %35 organik pamuk-%35 viskon-%30 kenevir (OCVH) | 19,51 | 3206 | 7,92 | 11,07 | 8,31 |
Bu çalışmayı alıntıla
Okyay, G., Demiryürek, O., Ertek Avcı, M., Bilgiç, H. (2023). Development and characterization of hemp-containing hybrid yarns for clothing. Cellulose Chemistry and Technology, 57(1-2), 193-206. https://doi.org/10.35812/CelluloseChemTechnol.2023.57.19