Araştırma özeti · KF-ARS-332
Kenevir/pamuk örme kumaş: %10 kenevir iplik mukavemetini artırdı, toprakta 15 günde parçalandı
Gaziantep Üniversitesi ve Kahramanmaraş’taki bir tekstil Ar-Ge merkezinde, ithal kotonize kenevir lifi pamukla %10, %20 ve %30 oranında karıştırılarak Ne 20/1 ring ipliği ve süprem örme kumaş üretildi; kumaşlar 15 ve 90 gün toprağa gömülerek bozunmaları gözlendi.
Tek cümlede bulgu
- Pamuğa %10 kenevir katılınca iplik daha sağlam oldu; daha fazlası ipliği zayıflattı. Kenevirli kumaşlar toprağa gömüldüğünde 15 günde parçalandı, %100 pamuklu kumaş aynı sürede bozulmadı.
Araştırma sorusu
Pamuğa farklı oranlarda kotonize kenevir lifi katılması ipliğin kalite ve mukavemetini, örme kumaşın hava geçirgenliği, patlama mukavemeti ve boncuklanmasını nasıl değiştirir; kenevirli kumaş toprakta pamuktan farklı hızda bozunur mu? Yazarlar kenevirli tekstilin toprakta bozunmasının literatürde incelenmediğini belirtiyor.
Yöntem
İthal kotonize kenevir lifi (41 dtex, 70 mm, 4,7 cN/dtex) ile yöre pamuğu (1,7 dtex, 29,2 mm, 3,3 cN/dtex) %0, %10, %20 ve %30 kenevir oranında harmanlandı, ring eğirme sisteminde Ne 20/1 iplik üretildi. İplikler Uster Tester 4 ve Tensojet ile ölçüldü. 22 fein yuvarlak örme makinesinde 3,3 mm ilmek iplik uzunluğuyla süprem kumaş örüldü, endüstriyel makinede ağartılıp reaktif boyandı. Hava geçirgenliği (TS 391 EN ISO 9237), patlama mukavemeti (TS EN ISO 13938-2) ve Martindale boncuklanma (TS EN ISO 12945-2, 2000 devir) ölçüldü. Biyobozunurluk TS EN ISO 11721-1 toprağa gömme yöntemiyle 15 ve 90 günde, görsel olarak değerlendirildi.
Bulgular
Kenevir oranı arttıkça iplik düzgünsüzlüğü (%CVm 10,41 → 27,37) ve neps sayısı (10 → 5578 adet/km) arttı. İplik mukavemeti %10 kenevirde en yüksek değere çıktı (19,15 cN/tex), %20’de 15,94’e, %30’da 12,35’e düştü; yazarlar %20 üzerindeki kenevirin ipliğe katılamadığını belirtiyor. Kumaşta ilmek yoğunluğu ve gramaj kenevir oranıyla azaldı (182 → 145 g/m²); buna bağlı olarak hava geçirgenliği düzenli arttı, patlama mukavemeti düzenli azaldı. Boncuklanma dayanımı 4/5’ten 3/4’e indi. 15 gün toprakta kalan %10, %20 ve %30 kenevirli kumaşların hepsinde yapısal bütünlük bozuldu, %100 pamuklu kumaş bütünlüğünü korudu; %20 ve %30 kenevir %10’a göre belirgin fark yaratmadı. 90 gün sonunda dört kumaşın tamamı bozundu.
Sınırlılıklar
Biyobozunurluk yalnızca görsel gözlemle değerlendirildi; numuneler çok bozulduğu için kütle kaybı ya da mukavemet ölçülemedi. Tek bir iplik numarası (Ne 20/1) ve tek bir kenevir lifi partisi kullanıldı. Hava geçirgenliği ve patlama mukavemeti değerleri yalnızca grafikte verildiğinden sayfaya sayı olarak alınmadı. Bu çalışmada %10 kenevir iplik mukavemetini artırırken Kertmen ve Yıldırım (2022) %5 ve %15 kenevirde düşüş bulmuştur; iki çalışmada kullanılan lif özellikleri farklıdır.
| Kenevir oranı | CVm (%) | Neps (+%200/km) | Mukavemet (cN/tex) | Uzama (%) |
|---|---|---|---|---|
| %0 | 10,41 | 10 | 14,36 | 4,89 |
| %10 | 18,05 | 1383 | 19,15 | 6,03 |
| %20 | 23,21 | 3294 | 15,94 | 5,37 |
| %30 | 27,37 | 5578 | 12,35 | 4,45 |
| Kumaş | Gramaj (g/m²) | İlmek yoğunluğu (ilmek/cm²) | Boncuklanma dayanımı (1-5) | 15 gün toprakta |
|---|---|---|---|---|
| %100 pamuk | 182 | 176 | 4/5 | bütünlük korundu |
| %90 pamuk-%10 kenevir | 170 | 160 | 4 | parçalandı |
| %80 pamuk-%20 kenevir | 160 | 165 | 3/4 | parçalandı |
| %70 pamuk-%30 kenevir | 145 | 150 | 3/4 | parçalandı |
Bu çalışmayı alıntıla
Kaynak, H. K., Özşahin, K. (2025). Kenevir/Pamuk Karışımlı Örme Kumaşların Performans ve Biyobozunurluk Özelliklerinin Araştırılması. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 28(2), 994-1006. https://doi.org/10.17780/ksujes.1652335