Araştırma özeti · KF-ARS-141
En güçlü iplik kenevirden: kenevir, keten ve keten-ipek kumaş karşılaştırması
Doğal lifli kumaşlar genellikle pamukla karşılaştırılır. Bu çalışma üç bast lifi kumaşını aynı tezgâhta, aynı dokuyla üretip ölçtü: en güçlü iplik ve en dayanıklı ham kumaş kenevirden çıktı, en zor boyanan ve aşınmaya en erken dayanamayan kumaş da kenevirdi.
Tek cümlede bulgu
- Üç iplikten aynı tezgâhta, aynı doku ve aynı sıklıkla kumaş dokundu.
- En güçlü iplik kenevirdi: ham iplikte kopma kuvveti 7,435 N, boyanmış iplikte 6,931 N.
- Ham kumaşta da en yüksek kopma kuvveti kenevirdeydi: 974,21 N.
- Kenevir kumaş en zor boyananıydı; boyanabilirlik sıralaması keten > keten-ipek > kenevir.
- Bitim işleminden sonra aşınma deneyinde kenevir kumaş 9.000, keten 12.000, keten-ipek 16.000 devirde koptu.
Araştırma sorusu
Kenevir, keten ve keten-ipek ipliklerinden aynı koşullarda dokunan kumaşlar mekanik dayanım, renk ve kullanım özellikleri bakımından nasıl farklılaşıyor?
Yöntem
Litvanya'daki Kaunas Teknoloji Üniversitesi ve Fizik Bilimleri ve Teknoloji Merkezi'nden araştırmacılar, %100 uzun lifli kenevir ve keten iplikleri (28 tex) ile %70 keten / %30 ipek iplikleri (26 tex) kullandı. Kumaşlar aynı rapier tezgâhta, aynı doku ve aynı sıklıkla (çözgü 220, atkı 200 tel/dm) dokundu. İplikler ve kumaşlar reaktif boyayla 60 °C'de boyandı ve bitim işleminden geçirildi. İplik ve kumaş kopma kuvveti, kopma uzaması, renk ölçümü ve renk farkı, yıkama ve yapay ışık haslığı, kristallik indeksi, gramaj ve Martindale aşınma direnci standart yöntemlerle ölçüldü.
Bulgular
Kenevir iplik denenen üç iplik arasında en güçlüsüydü: ham iplikte kopma kuvveti 7,435 N, boyanmış iplikte 6,931 N; keten-ipek iplik en zayıfıydı (ham 2,021 N). Boyama kenevir ipliği %7, keten ipliği %9 zayıflattı. Ham kumaşta en yüksek kopma kuvveti kenevir kumaştaydı (974,21 N); bitim işleminden sonra bu değer 470,03 N'ye indi, yani kenevir kumaş bitimde dayanımının %52'sini kaybetti (ketende %58). Kenevirin kristallik indeksi en düşük olandı (1,601; keten 1,831); yazarlar en düşük kristalliğin en yüksek iplik kopma kuvvetiyle birlikte görüldüğünü not ediyor. Buna karşılık kenevir en zor boyanan kumaştı; yazarlar bunu kenevir lifinin keten lifine göre daha fazla lignin içermesine bağlayabileceklerini ama kimyasal test yapmadıklarını belirtiyor. Beş ev yıkamasına karşılık gelen deneyde en büyük renk değişimi kenevir kumaştaydı (ΔE 2,49), ancak bütün kumaşlarda ΔE 3'ün altında kaldı. Aşınma deneyinde ham kumaşların üçü de 8.000 devirde koptu; bitim işleminden sonra kenevir kumaş 9.000, keten 12.000, keten-ipek 16.000 devirde koptu.
Sınırlılıklar
Deneme tek bir üretici firmanın tezgâhında, tek bir iplik numarası ve tek bir doku ile yapıldı; başka iplik ve doku yapılarında sıralama değişebilir. Kopma deneyleri yalnızca çözgü yönünde yapıldı. Makalenin bir yerinde kumaşa ait kopma değerleri "iplik" olarak anılıyor; burada şekil başlığına göre kumaş değeri olarak aktarıldı. Yazarlar lignin açıklamasının kimyasal testle doğrulanmadığını belirtiyor. Karşılaştırma pamukla değil, iki bast lifi ve bir karışımla yapıldı.
| Ölçüm | Kenevir | Keten | Keten / ipek |
|---|---|---|---|
| Ham iplik kopma kuvveti | 7,435 N | — | 2,021 N |
| Boyanmış iplik kopma kuvveti | 6,931 N | — | 3,032 N |
| Boyamada iplik dayanım değişimi | %7 azaldı | %9 azaldı | %50 arttı |
| Ham kumaş kopma kuvveti | 974,21 N | — | 422,93 N |
| Bitim sonrası kumaş dayanım kaybı | %52 | %58 | %5 |
| Ölçüm | Kenevir | Keten | Keten / ipek |
|---|---|---|---|
| Kristallik indeksi | 1,601 | 1,831 | 1,667 |
| Boyanabilirlik sırası | 3. | 1. | 2. |
| En büyük renk farkı (5 yıkama) | ΔE 2,49 | — | — |
| Bitim sonrası aşınmada kopma | 9.000 devir | 12.000 devir | 16.000 devir |
Bu çalışmayı alıntıla
Kumpikaitė, E., Varnaitė-Žuravliova, S., Tautkutė-Stankuvienė, I. ve Laureckienė, G. (2021). Comparison of Mechanical and End-Use Properties of Grey and Dyed Cellulose and Cellulose/Protein Woven Fabrics.
Materials 14(11): 2860. doi:10.3390/ma14112860
Bu çalışmaya atıf yapan sayfalar
Aşağıdaki sayfalar bu araştırmaya atıf yapıyor.