Araştırma özeti · KF-ARS-158
Sinop keneviri şivesiyle yonga levha: Kastamonu'da orta katmanda %10-30 şive denemesi
Yonga levha mobilyada en çok kullanılan ahşap esaslı malzemelerden biri ve hammaddesi büyük ölçüde odun. Bu çalışmada Sinop'ta yetiştirilmiş kenevirin şivesi, Kastamonu'daki bir yonga levha fabrikasının malzemeleriyle levhanın orta katmanına katıldı ve TS EN 312 standardındaki P1 tipi levha değerleriyle karşılaştırıldı.
Tek cümlede bulgu
- Şive, Sinop'ta kenevir yetiştiren bir firmadan alındı ve Kastamonu Entegre'nin yonga levha fabrikasında çekiçli değirmende öğütüldü.
- Levhanın dış katmanı karaçam talaşından, orta katmanı karaçam ve titrek kavak yongasından yapıldı; şive yalnızca orta katmana katıldı.
- Mekanik değerlerin hepsi en yüksek noktasına %20 şive oranında ulaştı.
- %20 şiveli levhada eğilme direnci 11,1'den 13,1 N/mm²'ye, elastikiyet modülü 1.910'dan 2.360 N/mm²'ye çıktı.
- Serbest formaldehit 100 g'da 3,86 mg'dan 2,91 mg'a indi.
- Şive oranı arttıkça su alma ve kalınlığına şişme de arttı; %30'luk levha 24 saatlik su alma değeri dışında standardın bütün sınırlarını karşıladı.
Araştırma sorusu
Kenevir şivesi, üç katmanlı yonga levhanın orta katmanında odun yongasının bir kısmının yerine kullanılınca levhanın mekanik ve fiziksel özellikleri TS EN 312'deki P1 tipi (kuru ortam, genel amaçlı) levha sınırlarını karşılar mı?
Yöntem
Mehmet Erdal Kara, lifi soyulmuş, 1-3 cm çaplı ve 120-200 cm boyundaki kenevir saplarını Sinop'ta kenevir yetiştiren bir firmadan aldı. Saplar Kastamonu Entegre Ağaç Sanayi'nin yonga levha fabrikasında çekiçli değirmende şiveye dönüştürüldü. Levhanın dış katmanı (%40) karaçam talaşından, orta katmanı (%60) yarı yarıya karaçam ve titrek kavak yongasından oluştu. Orta katmandaki odun yongasının kuru ağırlıkça %10, %20 ve %30'u şiveyle değiştirildi. Tutkal olarak üre formaldehit reçinesi (orta katmanda %7, dış katmanda %12), sertleştirici olarak amonyum klorür ve su itici olarak parafin emülsiyonu kullanıldı. Taslaklar 195 °C'de, 30 kg/cm² basınçla 300 saniye preslendi. Her gruptan 10 deney parçasında yüzeye dik çekme, eğilme direnci, elastikiyet modülü, yüzey sağlamlığı, vida tutma, 24 saatlik kalınlığına şişme, su alma ve perforatör yöntemiyle serbest formaldehit ölçüldü.
Bulgular
Şive oranının bütün testler üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etkisi oldu. Mekanik özelliklerin hepsi şiveyle iyileşti ve en yüksek değerlere %20 şive oranında ulaştı. Bu grupta yüzeye dik çekme direnci 0,30'dan 0,35 N/mm²'ye (%16,7), eğilme direnci 11,1'den 13,1 N/mm²'ye (%18,4), elastikiyet modülü 1.910'dan 2.360 N/mm²'ye (%23,6), yüzey sağlamlığı 0,87'den 1,02 N/mm²'ye (%17,2), vida tutma 653'ten 702 N'ye (%7,5) çıktı. Serbest formaldehit de en düşük değere %20'de indi: 100 g levhada 3,86 mg'dan 2,91 mg'a (%24,6). Fiziksel özellikler ise kötüleşti: 24 saatlik kalınlığına şişme %19,4'ten %20,1'e, su alma %88,9'dan %102,7'ye yükseldi (%30 şive). Yazar mekanik artışı, şivenin düşük yığın yoğunluğu sayesinde presleme sırasında daha iyi sıkışıp yongalar arasında daha çok temas yüzeyi oluşturmasına bağlıyor. %30 şiveli levhanın 24 saatlik su alma değeri dışında bütün değerler TS EN 312 sınırlarının üzerindeydi.
Sınırlılıklar
Levhalar laboratuvar presinde, tek yoğunlukta (580 kg/m³) ve tek reçine türüyle üretildi; fabrika hattında üretim denenmedi. Şive yalnızca orta katmana ve en çok %30 oranında katıldı, tamamen şiveden levha yapılmadı. Levhanın uzun süreli dayanımı, nemli ortam davranışı ve maliyet incelenmedi. P1 tipi kuru ortam levhasıdır; su alma artışı nedeniyle nemli ortamlar için ayrıca değerlendirme gerekir. Makalede kurum bağlantısı verilmiyor; çalışma Kastamonu Entegre'nin malzeme ve test desteğiyle yapıldı. Makaledeki tablo ve şekil görselleri okunamadı; buradaki değerler metinde yazılı olanlardır. Bu arşivde tam metin okundu.
| Özellik | Kontrol (%0) | %20 şive | Değişim |
|---|---|---|---|
| Yüzeye dik çekme (N/mm²) | 0,30 | 0,35 | +%16,7 |
| Eğilme direnci (N/mm²) | 11,1 | 13,1 | +%18,4 |
| Elastikiyet modülü (N/mm²) | 1.910 | 2.360 | +%23,6 |
| Yüzey sağlamlığı (N/mm²) | 0,87 | 1,02 | +%17,2 |
| Vida tutma (N) | 653 | 702 | +%7,5 |
| Serbest formaldehit (mg/100 g) | 3,86 | 2,91 | −%24,6 |
| Özellik | Kontrol | %30 şive | Değişim |
|---|---|---|---|
| 24 saatte kalınlığına şişme (%) | 19,4 | 20,1 | +%3,8 |
| 24 saatte su alma (%) | 88,9 | 102,7 | +%15,5 |
Bu çalışmayı alıntıla
Kara, M. E. (2025). Mechanical and physical properties of particleboard produced from hemp plant.
BioResources 20(3): 5361-5376. doi:10.15376/biores.20.3.5361-5376
Sık sorulan sorular
Kenevirden yonga levha yapılabilir mi?
Bu çalışmada odun yongasının %30'a kadarı kenevir şivesiyle değiştirildi ve levhalar TS EN 312'deki P1 tipi sınırları büyük ölçüde karşıladı. En iyi mekanik sonuç %20 şive oranında alındı.
Kenevirli yonga levha suya dayanıklı mı?
Hayır, daha az dayanıklı. Şive oranı arttıkça levhanın su alması ve şişmesi arttı; %30 şiveli levha 24 saatlik su alma sınırını karşılamadı. P1 tipi zaten kuru ortam levhasıdır.
Bu çalışmaya atıf yapan sayfalar
Aşağıdaki sayfalar bu araştırmaya atıf yapıyor.