İzinsiz kenevir ekiminin yasal sonuçları: 2313 sayılı Kanunun 23. maddesi
Türkiye'de kenevir yetiştiriciliği Tarım ve Orman Bakanlığının iznine bağlıdır ve 2313 sayılı Kanuna göre her ne maksatla olursa olsun izinsiz kenevir yetiştirmek yasaktır. İzin belgesi almadan, belgedeki alandan fazla yerde ya da belgede kayıtlı yerden başka yerde ekim yapan kişi elli günden az olmamak üzere adlî para cezasıyla cezalandırılır; izinsiz yetiştirilen bitki imha edilir ve imha masrafı ekimi yapandan alınır.[1]
Kısaca
- İzin şartı: lif, tohum ve sap üretimi ile kanunda sayılan ürünler için çiçek ve yaprak üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği Bakanlık iznine tabidir (m. 23/1).[1]
- Yasak: her ne maksatla olursa olsun izinsiz kenevir yetiştirmek yasaktır; kanunda miktar ya da amaç istisnası yoktur (m. 23/2).[1]
- İmha: izinsiz bitki, ziraat mühendisinin (yoksa ziraat teknisyeninin) raporu üzerine mülkî amirin emriyle zabıta tarafından imha edilir; masraf ekenden 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilir (m. 23/2-3).[1]
- Ceza: izin belgesi olmadan, belgedeki alandan fazla yerde ya da başka yerde ekim yapana en az 50 gün adlî para cezası (m. 23/4).[1]
- "Ekim yapma" kanunda tohumun toprağa ekilmesinden ürünün hasadına kadarki süreç olarak tanımlanır.[1]
Kenevir ekmek için önce il ya da ilçe tarım müdürlüğünden izin almak gerekir. İzin almadan ekerseniz, izindeki dönümden fazlasını ekerseniz ya da izin aldığınız tarla yerine başka bir tarlaya ekerseniz mahkeme para cezası verir. Tarladaki bitkiler de devlet tarafından yok edilir ve bunun masrafı size çıkarılır.
Kanun ne diyor: izin şartı ve yasak
2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanunun 23. maddesinin birinci fıkrasına göre lif, tohum ve sap üretimi ile tıbbi ürünler, sağlık ürünleri, kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri elde etmeye yönelik çiçek ve yaprak üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği Tarım ve Orman Bakanlığının iznine tabidir. Lif, tohum ve sap üretimi amaçlı izinli yetiştiricilik Bakanlığın çıkaracağı yönetmelikle düzenlenir.[1] Bu yönetmelik bugün 31 Ocak 2026 tarihli Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik'tir.[3]
Aynı maddenin ikinci fıkrası yasağı açıkça koyar: "Her ne maksatla olursa olsun izinsiz olarak kenevir yetiştirmek yasaktır."[1] Kanun metninde bitki sayısına, alanın büyüklüğüne ya da yetiştirme amacına bağlı bir istisna yer almaz. Bahçede, saksıda ya da az sayıda bitkiyle yapılan yetiştiricilik de izin şartına tabidir.
İzinsiz bitkiye ne olur: imha ve masraf
İzinsiz yetiştirilen kenevir bitkisi, Bakanlık teşkilatındaki ziraat mühendislerinin, bunların bulunmadığı yerlerde ziraat teknisyenlerinin vereceği rapor üzerine mahallin en büyük mülkî amirinin emriyle zabıta tarafından imha edilir veya ettirilir. İmhada kullanılacak araç ve gereçler Jandarma Genel Komutanlığı bütçesinden karşılanır; imha dolayısıyla ortaya çıkan masraf sonradan izinsiz ekim yapanlardan 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre tahsil edilir.[1]
2026 yönetmeliği uygulamayı ayrıntılandırır: izinsiz üretim tespit edildiğinde yönetmeliğin ekindeki tespit ve imha tutanağı düzenlenir, ürün imha edilir ve konu adlî mercilere iletilir.[3] Ondokuz Mayıs Üniversitesi'nden Göre ve Kurt'un derlemesi de izinsiz yetiştirilen kenevirin amacı ne olursa olsun imha edildiğini ve yetiştirici hakkında cezai işlem uygulandığını, izinli tarlaların ise il ve ilçe müdürlüklerince ekimden hasada düzenli kontrol edildiğini aktarır.[4]
Ceza: en az 50 gün adlî para cezası
23. maddenin dördüncü fıkrasına göre izin belgesi almadan ya da izin belgesi almasına rağmen bilerek belgesinde belirtilen alandan fazla yerde veya izin belgesinde kayıtlı yerden başka yerde kenevir ekimi yapan kişi, elli günden az olmamak üzere adlî para cezası ile cezalandırılır.[1] Fıkra üç ayrı durumu kapsar:
Kanun hükmü
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| İzin belgesi olmadan ekim | en az 50 gün adlî para cezası; bitki imha | m. 23/2 ve 23/4 [1] |
| Belgedeki alandan fazla yerde ekim (bilerek) | en az 50 gün adlî para cezası | m. 23/4 [1] |
| Belgede kayıtlı yerden başka yerde ekim (bilerek) | en az 50 gün adlî para cezası | m. 23/4 [1] |
| İmha masrafı | ekimi yapandan 6183 sayılı Kanuna göre tahsil | m. 23/3 [1] |
Kanunda "ekim yapma" ibaresinden tohumun toprağa ekilmesinden ürünün hasadına kadarki süreç anlaşılır.[1] Yani yalnızca tohumu toprağa atmak değil, izinsiz tarlayı hasada kadar sürdürmek de bu kapsamdadır. Maddenin beşinci fıkrası, kanunun yasakladığı amaçlarla yapılan ekim için ayrı ve hapis cezası içeren hükümler taşır; bu madde lif, tohum ve sap üretimi bağlamındaki izin ihlaline odaklanır.[1]
Hükmün geçirdiği değişiklikler
23. madde bugünkü yapısını 1990'da aldı. 23 Mayıs 1990 tarihli 3652 sayılı Kanunla değişen metin, lif, tohum, sap ve benzeri amaçlarla kenevir ekimini Bakanlık iznine bağladı, izinsiz yetiştirmeyi her ne maksatla olursa olsun yasakladı ve izinsiz ya da izin dışı ekime elli bin liradan beş yüz bin liraya kadar ağır para cezası öngördü.[2] Para cezası hükmü 2008'de 5728 sayılı Kanunla bugünkü "elli günden az olmamak üzere adlî para cezası" biçimine getirildi. Birinci fıkra son olarak 21 Temmuz 2025 tarihli 7557 sayılı Kanunla değişti.[1]
Zaman çizelgesi
| Tarih | Değişiklik | Kaynak |
|---|---|---|
| 24.06.1933 | 2313 sayılı Kanun Resmî Gazete'de yayımlandı | [1] |
| 23.05.1990 | 3652 sayılı Kanun: izin şartı, izinsiz yetiştirme yasağı, imha ve ağır para cezası | [2] |
| 23.01.2008 | 5728 sayılı Kanun: para cezası adlî para cezasına çevrildi (m. 23/4) | [1] |
| 21.07.2025 | 7557 sayılı Kanun: birinci fıkra (izin kapsamı) değişti | [1] |
| 31.01.2026 | Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik yürürlüğe girdi | [3] |
Yasal yol: izinli ekim
Lif, tohum ve sap amaçlı ekim yönetmelikte sayılan 21 il ve ilçelerinde yapılabilir. Başvuruda Çiftçi Kayıt Sistemi kaydı, adli sicil belgesi ve taahhütname, parsel krokisi ve tohumluk sertifikası istenir; izin tek dönemliktir ve Teknik Ekip üretimi ekimden hasada kadar en az ayda bir inceler.[3] Adım adım süreç başvuru süreci ve kenevir nasıl ekilir maddelerinde.
Sınırlar
Bu sayfa kanun ve yönetmelik metnini aktarır; hukuki danışmanlık değildir. Adlî para cezasının günlük miktarı ve uygulamadaki karar örnekleri bu arşivde ele alınmadı. Kanun metni 16.10.2026'da konsolide metinden okundu; sonraki değişiklikler için Resmî Gazete izlenmelidir.[1]
Sık sorulan sorular
İzinsiz kenevir ekmenin cezası nedir?
2313 sayılı Kanunun 23. maddesine göre izin belgesi almadan kenevir ekimi yapan kişi elli günden az olmamak üzere adlî para cezasıyla cezalandırılır. İzinsiz yetiştirilen bitki imha edilir ve imha masrafı ekimi yapandan alınır.
İzin belgesindeki alandan fazla kenevir ekersem ne olur?
Kanun, izin belgesi olmasına rağmen bilerek belgede belirtilen alandan fazla yerde ya da belgede kayıtlı yerden başka yerde ekim yapanı da aynı hükümle, en az 50 gün adlî para cezasıyla cezalandırır.
İzinsiz ekilen kenevir ne olur?
Ziraat mühendisinin, yoksa ziraat teknisyeninin raporu üzerine mülkî amirin emriyle zabıta tarafından imha edilir. 2026 yönetmeliğine göre tespit ve imha tutanağı düzenlenir ve konu adlî mercilere iletilir.
İzinsiz ekilen kenevirin imha masrafını kim öder?
İmhada kullanılan araç ve gereçler Jandarma Genel Komutanlığı bütçesinden karşılanır; ortaya çıkan masraf sonradan izinsiz ekim yapandan 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre tahsil edilir.
Bahçede ya da saksıda birkaç kök kenevir yetiştirmek serbest mi?
Hayır. Kanuna göre her ne maksatla olursa olsun izinsiz kenevir yetiştirmek yasaktır; kanunda bitki sayısına ya da amaca bağlı bir istisna yoktur.
Kaynakça
Metin içindeki numaralar aşağıdaki künyelere karşılık gelir. Biçim: Yazar, Kurum / Dergi, Yıl.
- T.C. (1933; son değişiklik 21.07.2025). 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun. Resmî Gazete, 24 Haziran 1933, sayı 2435; konsolide metin, mevzuat.gov.tr · Lexpera konsolide metin, sürüm 20 · erişim 16.10.2026
- T.C. (1990). 3652 sayılı 2313 Sayılı Kanunun Bir Maddesinin Değiştirilmesine Dair Kanun. Kabul 23 Mayıs 1990; Resmî Gazete, 30 Mayıs 1990, sayı 20533; TBMM kanun metni
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı (2026). Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik. Resmî Gazete, 31 Ocak 2026, sayı 33154; dayanak: 2313 sayılı Kanun m. 23 · arşivdeki madde tablosu
- Göre, M. ve Kurt, O. (2021). Bitkisel Üretimde Yeni Bir Trend: Kenevir. International Journal of Life Sciences and Biotechnology 4(1): 138-157 doi:10.38001/ijlsb.789970 · derleme
İlgili maddeler
Bu maddeyle doğrudan bağlantılı, kütükte kayıtlı sayfalar.