Kenevir lifi üretimi (ton)
| Yıl | Üretim | Ölçüm koşulu | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 2020 | 9 ton | TÜİK verisi, haber üzerinden aktarıldı | [1]2025 |
| 2021 | 21 ton | TÜİK verisi, haber üzerinden aktarıldı | [1]2025 |
| 2022 | 31 ton | TÜİK verisi, haber üzerinden aktarıldı | [1]2025 |
| 2023 | 359 ton | TÜİK verisi, haber üzerinden aktarıldı | [1]2025 |
| 2024 | 1.216 ton | bir önceki yıla göre %238,7 artış | [1]2025 |
Ekiliş alanı (dekar)
| Kalem | 2020 | 2024 | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Kenevir lifi ekili alan | 101 dekar | 8.845 dekar | [1]2025 |
| Kenevir tohumu ekili alan | 4.252 dekar | 7.206 dekar | [1]2025 |
Ekim alanının uzun dönem seyri (hektar)
| Yıl | Tohum | Lif | Ölçüm koşulu | Kaynak |
|---|---|---|---|---|
| 2005 | 65 ha | 65 ha | FAO ve TÜİK'ten derlendi | [5]2020 |
| 2014 | 1 ha (toplam) | 1 ha (toplam) | FAO ve TÜİK'ten derlendi | [5]2020 |
| 2018 | 5,9 ha | 5,5 ha | Eylem Planı öncesi | [5]2020 |
| 2019 | 53,6 ha | 16 ha | Eylem Planının uygulanmasından sonra | [5]2020 |
Türkiye'nin dünya sıralaması
| Ölçüt | Sıra | Ölçüm koşulu | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Hasat edilen alan | 7. | TÜİK ve FAO'nun beş yıllık verisi | [3]2025 |
| Üretim miktarı | 8. | TÜİK ve FAO'nun beş yıllık verisi | [3]2025 |
| Verim (kg/da) | 4. | TÜİK ve FAO'nun beş yıllık verisi | [3]2025 |
2023 ekim alanının dağılımı — sektör beyanı
| Kalem | Alan | Ölçüm koşulu | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Bir özel şirketin sözleşmeli üretimi | 5.200 dekar | Şirket temsilcisinin beyanı | [8]2023 |
| TİGEM üretimi | 220 dekar | Aynı beyanda aktarıldı | [8]2023 |
| Türkiye toplamı (irili ufaklı diğer alanlar dahil) | 5.600 dekar | Aynı beyanda aktarıldı | [8]2023 |
| Sözleşmeli üretici sayısı | 301 çiftçi | Şirket temsilcisinin beyanı | [8]2023 |
Yöntem notu
- Lif üretimindeki 2022-2023 sıçraması (31 tondan 359 tona) tek yılda on kattan fazladır. Bu ölçekte bir artış, üretim tabanının çok küçük olmasından kaynaklanır; oransal artışlar mutlak büyüklük olmadan okunmamalıdır.
- Lif ekili alan 2020'de 101 dekardı; 2024'te 8.845 dekara çıktı. Buna karşılık tohum ekili alan aynı dönemde yaklaşık 1,7 kat arttı. Büyüme ağırlıklı olarak lif tarafındadır.
- Türkiye'nin verimde dünya 4.'sü olması, üretim hacminde 8. olmasıyla birlikte okunmalıdır: yüksek birim verim, küçük alanda üretim yapan ülkelerde sıkça görülür.
- Ekim izni 2016'da revize edilen yönetmelikle 21 ille sınırlandırılmıştır; bu, alan artışının coğrafi sınırını belirleyen etkendir.
- Uzun dönem serisi hektar, güncel TÜİK serisi dekar cinsindendir (1 hektar = 10 dekar). İki tablo karşılaştırılırken birim dönüşümü yapılmalıdır: 2019'daki 16 hektarlık lif alanı 160 dekara karşılık gelir; 2024'teki 8.845 dekar ise yaklaşık 885 hektardır.
- Serinin dibi 2014'tür: tohum ve lif toplamı 1 hektara inmiştir. 2019'daki sıçrama, aynı yıl hazırlanan Eylem Planının uygulamaya konulmasıyla açıklanıyor.
- Üretimin ekonomik tarafı — dekara verim, maliyet kalemleri ve gayri safi üretim değeri — ayrı bir veri sayfasında ele alınıyor.
- 2023 ekim alanının dağılımı, arşivdeki tek kaynak olarak bir gazete köşe yazısında aktarılan şirket beyanına dayanıyor. Buna göre üretimin çok büyük bölümü (5.600 dekarın 5.200'ü) tek bir şirketin sözleşmeli üretim ağından geliyor. Doğruysa bu, Türkiye kenevir üretiminin dağınık küçük üretici değil sözleşmeli tek alıcı modeliyle büyüdüğü anlamına gelir — ancak beyan resmî istatistikle karşılaştırılmadı.
- Aynı beyandaki 5.600 dekarlık 2023 toplamı, TÜİK'in 2024 için verdiği lif (8.845 dekar) ve tohum (7.206 dekar) alanlarının toplamından belirgin biçimde küçüktür. İki rakam arasındaki fark yıl farkından da kaynaklanabilir; aynı yıl için iki kaynak bu arşivde karşılaştırılamadı.
Bu sayfanın sınırı
Üretim ve ekiliş rakamları TÜİK verisine dayanan bir haber metninden alınmıştır; TÜİK'in kendi tabloları bu arşivde satır satır sorgulanmadı. Bu nedenle değerler haber kaynağı işaretiyle verilir ve hakemli ölçümlerle aynı ağırlıkta sunulmaz. Dünya sıralamaları hakemli bir makaleden gelir ancak FAO'nun beş yıllık dönemine aittir; güncel yıl için geçerli olmayabilir. İl bazında üretim dağılımı bu arşivde doğrulanmadı. Uzun dönem hektar serisi hakemli bir derlemeden alınmıştır ancak o derleme değerleri FAO ve TÜİK'ten aktarmıştır; kendi ölçümü değildir. 2023 dağılım tablosu bir gazete köşe yazısında aktarılan şirket beyanına dayanır; resmî istatistikle doğrulanmamıştır ve haber kaynağı işaretiyle verilir.
Kaynakça
- (2025). Stratejik ürün kenevirde hem üretim hem verimlilik artıyor. Anadolu Ajansı, 7 Mayıs 2025 — TÜİK verilerine dayanan haber. — yazar künyesi doğrulanmadı
- Türkiye İstatistik Kurumu (2025). Bitkisel Üretim İstatistikleri. TÜİK Veri Portalı, Tarım istatistikleri.
- Karaca, Ö. F. ve Yazıcı, L. (2025). Türkiye Kenevir Potansiyelinin Coğrafi Bilgi Sistemleri Kullanılarak Değerlendirilmesi. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 39(1): 35-53. doi:10.20479/bursauludagziraat.1548378
- Aytaç, S. (2023). Endüstriyel Kenevir Tarımı. Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü, bilgilendirme belgesi (23.11.2023).
- Başer, U. ve Bozoğlu, M. (2020). Türkiye'nin Kenevir Politikası ve Piyasasına Bir Bakış. Tarım Ekonomisi Araştırmaları Dergisi 6(2): 127-135.
- Uğurlu, M. (2021). Endüstriyel Kenevir Tohum Üretiminin Ekonomik Analizi: Vezirköprü Örneği. Journal of the Institute of Science and Technology 11(özel sayı): 3507-3518. doi:10.21597/jist.1028787
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı (2026). Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik. Resmî Gazete, 31 Ocak 2026, sayı 33154; dayanak: 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun m. 23.
- Donat, İ. (2023). Kenevir milyarlarca dolar kazandırabilir mi?. Gazete Oksijen, köşe yazısı, 25 Kasım 2023 — Samsun ve Amasya'da saha ziyareti; OMÜ Kenevir Araştırmaları Enstitüsü Müdürü ve özel sektör temsilcisi beyanları.
İlgili sayfalar
TÜİK ve FAO verisiyle Türkiye'nin kenevir üretiminin haritalanması ve dünya sıralaması.
Vezirköprü anketinden dekara verim, maliyet kalemleri, gayri safi üretim değeri ve kilogram başına üretim maliyeti; tek amaçlı ve çift amaçlı üretimin karşılaştırması.
Kalkınma planları, raporlar ve eylem planları üzerinden Türkiye'nin kenevir politikasının izi; 2005-2019 arasında tohum ve lif ekim alanının çöküşü ve toparlanışı.
31 Ocak 2026 tarihli Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmeliğin madde madde künyesi: izinli iller, başvuru belgeleri, süreler, kontrol sıklığı ve yürürlükten kaldırılan düzenlemeler.
Lif, tohum ve sap üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliğine izin verilen illerin resmî listesi ve listenin dışına çıkmanın sonuçları.
Tohum ve lif üretiminin ekim yoğunluğu, hasat zamanı, çeşit seçimi ve işleme zinciri bakımından ayrışması; Türkiye'de iki ürünün ekiliş alanı seyri.
Ekim zamanı, sıklık, çeşit seçimi, hasat ve verim; lif, tohum ve biyokütle amaçlı üretimin farkları.